aaclik_kurbannari_1

01.03.2017, tarafından yazılı , CÜMNE, GAGAUZLARIN İSTORİYASI, İSTORİYA, KULTURA, TEATRU BÖLÜMÜ, 575 KERÄ BAKILMIŞ

70 yıl sızlayan yara, 70 yıl ilinnik vermeyän acı… (“Aaçlık kurbannarı” spektaklinin premyerasına)

Küçük ayın 25-dä Çadır kasabasında oldu premyera “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusunun “Aaçlık kurbannarı” spektaklisinä, angısı koyuldu dramaturg Todur ZANETin “Aaçlık kurbannarı” pyesasına görä hem angısı adandı 1946-1947 yıllarında gagauz halkına karşı zorlan yapılan Büük Aaçlıın 70-ci yıldönümünä.
aaclik_kurbannari_3

“Aaçlık kurbannarı” spektaklisini yoktu nicä bakmaa yaşsız. Herbir kıpımdan, aktörların laflarından, bakışlarından tikennenärdi etlerin. Onnar oynadılar aslıdan ölä, sansın kendileri bunu geçirmişlär. Sanêrım, ani aktörların bu oynamasına kolaylık verdi o da, ani onnar pyesayı kendi üreklerindän geçirmişlär, hem, ani pyesada olaylar onnarın genetika uurunda kannarında kalmış. Unutmayalım, ani aktörların zaametinä katılêr dramaturg Todur ZANETin pyesasının annaşıklı hem açık duygularlan yazılması, şıralı gagauz dilinnän hem folklorunnan erleştirilmesi. Bu verer kolayını pyesayı annasınnar uşaklar da, yaşlı insannar da.

Spektaklidä, elbetki, diildi gösterili bütün pyesa, ama onun maanası bundan hiç diişilmedi. Taa da kuvetlendi. Hem da, ani rejisör Mihail KONSTANTİNOV karar almış pyesayı halizdän tragediya kaluplarında koymaa, verdi kolaylık ona, ani pyesa hep ölä dalgalandırêr, kimi erlerdä korkudêr da çirkin oluşlarlan. Buna yardım etti rejisörun sţenada gölgelerin kullanılması hem spektaklinin muzıkası da.
aaclik_kurbannari_4

Bundan biz taa derindän gördük: te ne o istoriya, te ne olmuş halizdän o titsi 1946-1947 kışı, te neyi biz lääzım bilelim, hepsinä annadalım hem diil lääzım unudalım!

İsteerim taa bir kerä ayırı urgulamaa hem metetmää aktörların oyunnarını. Onnar okadar girdilär bu süretlerä, okadar görmüşlär onnarı içindän, duymuşlar, ani diil sansın oynardılar, ama kär yaşardılar sţenada. Onnarın laflarında yoktu yalan, siiredicilär inanardılar onnara, te o önemni.
Kär ölä derindän inanan, çalışkan, unukalarını sevän hem adetleri sayan bän görärdim pyesanın baş kahramanını – babu İvanayı, açan okuyardım pyesayı hem şindi da, açan sţenadan o bizä danışardı.
Bana geldi, ani herbir siiredici tanıdı bu pyesada ya malisini, ya dädusunu, ya anasını-bobasını, zere geroylarda akardı te o gagauz kanı hem gagauz ruhu, angısı diişilmeer hem diişilmedi kär 70 yıldan da sora.

İsteerim hepsi bilsinnär, ani zalda bulunan siiredicilär may hepsi aalardılar ondan, ne olardı sţenada, da, açan, pyesa bittiynän, sıra geldi aktörlar hem avtor çıksınnar insana, o insannar sıra-sıra yaşlar gözlerindä, ayakça, şamarlarını urdular hem şükür ettilär hepsinä, kim çalıştı, ani bu spektakli enidän insan arasına çıksın.
Aaclik_kurbannari

Bän o siiredicilerin hem bütün gagauz halkın adından deerim saa olsunnar onnar, kim kurdu bu pyesayı: rejisör Mihail KONSTANTİNOV; aktörlar – İlya HACI (Radi), Elena DANACI (babu İvana), Mihail KONSTANTİNOV (Miti), Natalya İVANÇUK (Paşu), Anatoliy RADULOV (Ţıka), Dimitriy ZİROV (Topka), Svetlana KİSEEVA (İvanka), Aleksandr TODİEV (Nüklay), kompozitor – Konstantin DUŞKU; kostümcu hem resimci Lidiya TODİEVA; ses operatoru – Yuriy TATARLI; şafk operatoru – İvan GERGELECİ; dekor resimcisi – Dimitriy STEFOGLU.

İnanêrım, ani bu pyesa vakıdında sţenaya koyuldu. Hem inanêrım, ani o artık orada daymalarda kalacek; da bütün gagauz halkı, hem diil salt gagauz halkı, o pyesayı siiredecek hem canından geçirecek. Zerä artık 70 yıl sızlayan yara, 70 yıl ilinnik vermeyän acı hep raada brakmêêr o cannarı, ani artık çoktan göklerdä bulunêrlar. Bizi da, erdä bulunannarı da, o yara hem acı hep ölä raada brakmasın.

Tatyana DRAGNEVA, ULIMın studentkası

BİR CUVAP YAZIN