DSC_7635

23.10.2018, tarafından yazılı , AAÇLIK, CÜMNE, İSTORİYA BÖLÜMÜ, 243 KERÄ BAKILMIŞ

Canavar ayın 19-da sadä Avdarma “Aaçlık kurbannarını Anmak Günü” bakıldı

Canavar ayın (oktäbri) 19-da lääzımdı bütün Gagauziyada bakılsın “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda Aaçlık kurbannarını Anmak Günü”. Ama 2018-ci yılın Küçük ayın (fevral) 27-dä, açan bu soruş Gagauziya Halk Topluşu (GHT) deputatların önünä çıkarıldı, onnarın sade 13-çü kaldırdılar ellerini. Kalanı, soțialistlär partiyasından deputatlar, karşı çıktılar. Ama bakmadaan buna, Avdarma küüyün primariyası hem Soveti aldı Karar bu günü bakmaa da 2018-ci yılın Canavar ayın (oktäbri) 19-da, ilk kerä, bu işi başlattı.
DSC_7644

O günü Avdarma küüyün “Acı köşesi” Memorialında toplandı may bütün küü büündän küçüünädän. Yaşlıları, ani geçtilär o 1946-1947 aaçlık cendemin içindän da diri kaldılar, skemnelerä oturttular. Taa gençlär hem uşaklar ayak üstündä durardılar. Hepsinin ellerindä birär karanfil hem mum vardı. Memorialın baş kruçasının yanında pomana masası kuruluydu. Yanında popaz durardı hem beklärdi dua sırasını.
DSC_7759

Kruçanın yanında dizildilär  Gagauziya Halk Topluşun deputatı hem Avdarma “Dimitriy ÇELİNGİR” teoretik lițeyin direktoru Elena KARAMİT, Avdarma küüyün primariya Sovetinin başı Pötr GARGALIK, Avdarma küüyün primarı İvan KASIM hem da mețenat hem istorik, avdarmalı İgnat KAZMALI.
DSC_7775

Açtı bu yaslı sırayı Elena KARAMİT. Kendi sözündä Canabisi annattı neçin bu Büük Aaçlık oldu hem kim gagauzların yarısını aaçlıktan zorlan mezarlar içinä soktu. Elena KARAMİT hepsinin aklısına getirdi, ani kendisi hem da GHT deputatı Ekaterina JEKOVA danıştılar Gagauziya Halk Topluşuna tekliflän kabletmää Karar, ani Canavar ayın (oktäbri) 19-zu olsun “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anmak Günü”, da soțialistlär partiyasının deputatları teklifä karşı çıktıkları için bu Karar kabledilmedi. O annattı nicä bundan sora teklif etti Avdarma küüyün Sovetinä bu günü kabletmää da Sovet bundan arka oldu. Elena KARAMİT urguladı, ani Avdarmada 700 kişidän zeedä insan aaçlıktan ölmüş. Onnarın sadä 575-şin adları bulunmuş hem büün, İgnat KAZAMALInın çalışmalarınnan o  adlar küüyün “Acı köşesi” Memorialın plitalarında yazılı.
DSC_7840

Bundan sora Avdarma “Dimitriy ÇELİNGİR” teoretik lițeyin üürencileri okudular aaçlaa kurban olan hepsi 575 avdarmalının adlarını hem onnarın cannarı için “Acı köşesi” Memorialında bulunan insannar mumnarı yaktılar. Küüyün popazı da Ay-Boba Konstantin o kabaatsız kurbannarın cannarı için bir slujba yaptı.
DSC_7899

Avdarma küüyün primarı İvan KASIM, danışarak avdarmalılara, dedi “Saa olsunnar kim geldi büün “Acı köşesi”nä, anmaa deyni o cannarı, ani aaçlıkta 1946-1947 yılda kabaatsız ölmüş. Bu – büük tragediya diil salt bizim avdarmalılara, ama bütün Moldovaya da”.
DSC_7909

Avdarma küüyün primariya Sovetinin başı Pötr GARGALIK: “Bän annêêrım, ani bizim insannara diil hep o, ne geçirmiş bizim insannar 1946-1947 yılda. Dua etmää onnar için da unudulmasın o insannar – dädularımız-babularımız, ani gitmişlär aaçlıktan uşaklarınnan. O acı yıllar herbir semyeya ilişmişlär. Da var hepsinin acısı onnar için. Bu ilişti benim da semyema. Benim babum duudurmuş 10 uşak, insannar bilerlär. Edisi gitmiş aaçlıktan. Büün da onun duaları benim canımda. Dua edirdi, ani Allaa yardımcı olsın onnara, ilinnedip onnarın cannarını. Bizim için da dua edärdi, ani o aaçlık geçsin bizim yanımzdan, ilişmesin bizä”.
Mețenat hem istorik, avdarmalı İgnat KAZMALI, baş iildip o insannarın önündä, ani 71 yıldan sora toplandılar bilä anmaa aaçlık kurbannarını, annatı nicä hazırlandı Avdarmanın “Acı köşesi”, nicä tenä-tenä aarandı hem bulundu o adlar, ani büün Memorialın plitalarında yazılı. Canabisi söledi, ani Avdarmanın mezarlıında var aaçlıktan ölennerin iki toplu mezarı da teklif etti orada kruça koymaa, o insannar da unudulmasın deyni.
DSC_7938

Söz verildi anılmış gagauz yazıcısına, poeta hem akademää Todur ZANETä: “Gagauzlar oktäbri ayına Canavar ayı deerlär. Ozaman, 1946-1947 yıllarda iki ayaklı canavarlar paralamışlar gagauzları. Büün da o canavarların palileri, ani kuvettä bulunêrlar, istämeerlär aslısı üzä çıksın. İstämeerlär aaçlık kurbannarın anmak gününü kurmaa”. Canabisi annattı, ani Sovet rejimi diil salt gagauzlara karşı, ama SSRBnın may hepsi milletlerinä bu türlü aaçlık uygulamış. O aaçlıktan milionnarlan insan ölmüş. Canabisi açıkladı avdarmalıların önündä onu, ani gagauz küülerindä 40-60% insannar aaçlıktan zorlan ölmüş. Hem söledi, ani elementar matematika esapları gösterer, ani bu zorlan aaçlık yapılmaydı, gagauzların sayısı büün 1 milion 200 bin – 1 milion 500 binin arasında olacıydı. Sora, şükür ederäk onnara kim almış Karar bu günü bakmaa, o dedi: “Ne mutlu canınıza, Elena Födorovna, İgnat Mihayloviç, Avdarma küüyün primariyası hem soveti, ani almışınız bölä karar da büün, 71 yıldan sora, anêrsınız hepsiciini, kim kurban oldu o aaçlaa. Bileriz, ani aaçlıktan ölennerin hepsinin adları bilinmeer. Onnarı üürenärsak, ölennerin sayısı iki katına çıkar. Ama onnar şindi göklerdän bakêr bizä da seviner, ani bu insannar hem bu gençlär, uşaklar onnarı anêrlar. Topracıkları ilin olsun hem Allaa onnarı saa yanında tutsun!”
Konsatantin KURDOGLU, «Голод в Гагаузии» kiyadın avtoru: “Pek sevinerim, ani bölä gün var sizdä Avdarmada. Sizdä “Acı köşesi” var. Birerdä yok bu. Bölä gün, anmaa aaçlık kurbannarı yok diil salt Gagauziyada, ama bütün Moldovada da. Onuştan bu pek paalı, pek önemni bir iş gagauzlara. İnsannar aaçlıktan ölmüşlär, zere devlet almış ekini. Pek gücener benim canım, ani deputatlar Halk Topluşunda koymadılar bu günü olsun bütün Gagauziyada. Diil lääzım istoriyada bir da sayfa unudulsun, yazılmasın”.
DSC_7935

Bu nasaatlardan sora Elena KARAMİT teklif etti ileri dooru da toplamaa aaçlık kurbannarı için bilgileri da vermää onnarı küüyün muzeyinä.

Elena Födorovna KARAMİT bildirdi insannara, ani KAZMALI mețenatların hem küü primariyasının çalışmalarınnan Aynorozda (rusça: Afon manastırı) Avdarma küüyü için yazdırılmış Panayıyanın ikonası da teklif etti o ikona çıkarılsın insannarın önünä.

“Ko bu ikona korusun bizim insanı! – dedi Elena Födorovna. – Ko o korusun bizim küüyümüzü! Ko bölä çirkin bela, bölä çirkin zeet gelmesin hiç kimseyin başına! Ko, bu ikonaya baktıynan, bizim küüdä yaşayan insan aklısına getirsin te bu kabaatsız cannarı!”

Sora da uşaklar, küüyün popazınnan bilä, insannarın önündän geçip, hepsini yakından tanıştırdılar Panayıyanın ikonasınnan. Panayıya ikonası küüyün Ay-Mihayıl klisesindä korunacek.
DSC_8053

Sora hepsi insannar “Acı köşesi” Memorialın plitalarına çiçekleri hem mumnarı koyup, buyurdular pomana masasına, angısını küüyün mețenatları açık havada kurmuştular.

Dimu ERİBAKAN
DSC_7745

BİR CUVAP YAZIN