ANALİTİKA BOLUMU

tatarstan_moldovan
Gagauziya öndercilerin açıklamalarına görä Baba Marta ayın 15-17 günnerindä Rusiya Federaţiaysının Tatarstan Respublikasının baş kasabasında Kazanda Gagauz kultura Günneri geçmiş. Ama bu halizdän mi Gagauz kultura günneriydi, osa bu ad sadä göz boyama adıydı mı? İlktän bakalım ne maana taşıyêr termin “Gagauz kultura günneri”. Bu demeli bir milleti millet yapan (burada gagauzları gagauz yapan) zenginnik, başlayıp ANA DİLİNDÄN, da başarıp onun TÜRKÜLERİNNÄN, OYUNNARINNAN, HAVALARINNAN, SIRALARINNAN, ADETLERİNNÄN, GÜNNÜK HEM YORTULU GİİMNERİNNÄN, FOLKLORUNNAN, LİTERATURASINNAN hem taa çok başka önemni işlärlän, ani SADÄ BU MİLLETTÄ var. Bunnar hepsi GAGAUZLARDA da var. Belliki bunnarıTAA DERINDÄN
ana_dilim
Gagauziya İspolkomu kabletti Gagauziyanın üüredicilik zakonunu. Zakonda Gagauz dilindä uşak başçalarına hem şkolalara genä er yok. Teklif edlier, ani gagauz dili sadä predmet olarak üürenilecek hem 5-12 klaslarda «история родного края» predmetı gagauzça verilecek. Var başka eniliklär da – zakon zorlayacek gagauzları mutlaka kendi dilini üürenmää. Hem da üürenmäk için verilän diplomnara gagauzça «вкладыш» koyulsun lääzım. Hem da üürenmäk için verilän diplomnara gagauzça «вкладыш» koyulsun lääzım. Da bukadar mı? Gagauziyayı bunun için mi kurduk? hemTAA DERINDÄN
cumne_konferentiyasi

2015.11.26,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, ANALİTİKA, CÜMNE BOLUMU

Cümne adından alınan GRT için “cümne” kararı

Kasım ayın 25-dä Komratta “Gagauziya Radiosunun hem Televideniyasının (GRT) büünü hem gelecää” adlı tombarlak masa esabı bir toplantı oldu. Toplantıyı GRTnın Gözledici Soveti hazırladı, maamilä surat GRTnın gelecää için cümneylän lafetmää. Toplantıyı götürdü moderator Anatoliy MAVRODİ. O teklif etti, ani kendi işlemeleri için ilktän söz vermää: Gözledici Sovetin predsedatel yardımcısına Nikolay TUKANa, GRTnın predsedatelinä Anna HARLAMENKOya, GRTnın televideniye başına Stepan PİRONa, GRTnın radio başına Mariya PARFÖNOVAya. Sora da diolaga geçmää. May ölä da yapıldı, ama radionun işlemesi için birisi işidämedi. Susaraktan bu soruşu geçtilär. Tombarlak masada lääzımdı radionun başı, yadaTAA DERINDÄN
volonterlar

2015.10.25,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, ANALİTİKA, CÜMNE BOLUMU

Ozaman bizi dizçä koyamadılar

1990-cı yılın Canavar ayın (oktäbri) 25-29 günneri arası bizi, gagauzları, savaştılar, dizçä koyup, yok etmää bu er üzündän. Ozaman, Kişinevda kuvettä bulunan naţionalistlär gagauz halkının üstünä volontörları yolladılar. Ofiţial neet birdi: Gagauz halkının kurduu Gagauz Respublikasını yok etmää. Ama aslı neet başkaydı: gagauz küülerini yıkıp yakmaa, gagauz halkını da yok etmää bu dünnedän. Herliim ozaman Gagauz Republikasında yaşayan insannar (gagauzlar, bulgarlar, moldovannar, ruslar, ukrayinnär, çingenelär h.b.) birleşmäydilär,  kendi vatanını korumaa deyni bire-bir kalkmaydılar, bu iş aslıya çıkaceydı. Moldova Pravitelstvosu 1990-cu yılın Canavar ayın (oktäbri) 23-dä kabletti bir Karar, angısına göräTAA DERINDÄN
two flying doves
Büün 2015-ci yılın Çiçek ayın 24-dü. 1915-ci yıldan 100 yıl geçti. Büük, zor, zulumnu hem aar bir üz yılıydı. Bu üz yılın içindä üzlärcä milletleri hem çeşitli dinneri inanan insannarı ezdilär, kırdılar, yok ettilär, zorlan yapılan aaçlıklan mezarlara soktular, katran hem zift kuyularında yaktılar, denizlerdä hem derelerdä buulttular, napalmlan yaktılar, gazlan bunalttılar, köpeklerä buudurttular, yonga yonga kıydılar. Bu milletlerin arasında: gagauzlar, ukrainnär, ruslar, türklär, tatarlar, belaruslar, veytnamlılar, kambocalılar, koreyalılar, afrikalılar hem taa çok çok milletlär. Ama neçin sa dünnä kuvetleri hem Rim Papası sayêr, ani sadä çıfıtları hem armännarı kırmışlarTAA DERINDÄN
edingagauz_komada

2015.02.10,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, ANALİTİKA, POLİTİKA BOLUMU

“Edinaya Gagauziya” cümne kuruluşu komaya girdi

Küçük ayın 9-da Gagauziya İspolkomun toplantısında başkan M.Formuzal açıklamış, ani çıkêr “Edinaya Gagauziya” cümne kuruluşundan. Bunu sade iki cümläylän bildirer Gagauziyanın ofiţial saytı. Cümne kuruluşun saytında sa bu iş için bişeycik yazılı yok. Bu kuruluşu başkan kurduydu 2007-ci yılda, kendisinin politika oyunnarında kullanmaa deyni. Bezbelli bu kuruluş ya kendisini bitirdi, yada M.Formuzalı kendisi dışarı attı. Var üçüncü variant ta: kuruluş komaya girdi. Bakmadaan ona, ani “Edinaya Gagauziya” cümne kuruluşu sayılêr, ani taa var, o çoktan param-parça oldu. Ona karşı ilktän Sergey BUZACI hem Vitaliy KÜRKÇÜ gibi gençlär kalktılar, kayıl olmayıp, aniTAA DERINDÄN
orfografiya
Gagauziyanın İspolkomu kabletti «Правила орфографии и пунктуации гагаузского языка (новая редакция)» kurallarını. Eni kiyat genä genä rus dilindä! Neçin sa herkerä, açan söz gider gagauz dilini korumak hem doorutmak için, bütün işlär rus dilindä yapılêr? Bu soruşa cuvap çok var. Onnarı hepsini aaraştırmaa istämeerim. Sade bir iş soracam. Diil mi o iş için, ani gagauz dilini taa kolay yok etmää rus dili kalupları içindä! Bilerim, bana hemen cuvap vereceklär: “Tezdä onu gagauzçaya da çevirecez?” Neçin ölä, neçin saa kulaanızı arkadan sol elinizlän kaşıyêrsınız? Neçin çevireceniz? Neçin yazmadınız gagauzça da soraTAA DERINDÄN
formuz_bakis
(Gagauziya başkanı Mihail FORMUZALın saytlarında Hederlez ayın 9-da hem 10-da çıkan “Мнение: партия Эрдогана допустила новую ошибку в Гагаузии” yazı için bir düşünmäk) Hederlez ayın 8-9 günnerindä Moldovada ofiţial vizitlan bulundu Türkiye Büük Milli Meclisi (parlament) Başkanı Cemil ÇİÇEK. Hederlez ayın 8-dä Canabisini “yalancı amerika sırıtmasınnan” tuz-ekmeklän karşladı Gagauziyanın başkanı Mihail FORMUZAL. Yalancı, zerä, taa etiştirämedi Türkiye Büük Milli Meclisı (parlament) Başkanı Cemil ÇİÇEK Gagauziyadan ayırılmaa, nicä Mihail FORMUZALın öndercilii altında olan “Edinaya Gagauziya” cümne kuruluşun www.edingagauz.com saytında Hederlez ayın (may) 9-da peydalandı Türkiyeyä hem Türkiyenin öndercilerinä karşı püsür hemTAA DERINDÄN
yimirta1
Açan 1994-cü yılda kabledildi “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için” Zakon Moldova parlamentının bununnan ilgili Kararında, başka işlerdän kaarä, yazılıydı, ani “bir ayın içindä Moldovanın Zakonnarını “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için” Zakona görä doorutmaa hem uygulamaa. Aradan 20 yıl geçti da bu iş başaşaa döndü. Ama hepsini sıravardı açıklayalım. Siz bileersiniz, ani geçän ay Moldova parlamentın spikerı İgor KORMAN imzaladı bir izin, angısına görä Gagauziyaylan ilgili Moldovada ortak bir çalışmak grupası (komisiyası) kuruldu. O grupa lääzım incelesin taman o soruşları, ani 1994-cü yılda ortaya koyuldu. Soruşların arasındaTAA DERINDÄN
duuma

2013.10.30,Konstantin TAUŞANCI TARAFINDAN YAZILI, ANALİTİKA BOLUMU

Gagauz avtonomiyası – Ana Dilsiz avtonomiyası

Bir fakir sancısı: Bizim avtonomiyamız cümbüşä çıktı! Biz 1990-cı yıllarda koyduk kuvetleri: bizim Ana Dilimiz olsun, kendi ekonomikamız olsun, koruyalım halkımızı dünnää arasında. Ama hepsi oldu geeri dooru! “Hastalık” urdu gagauzların üstünä: ekonomika battı, kultura zoru geçirer, dilimiz kaybeler! Bölä olur mu: Ana Dilimiz okullarda okunêr nasıl yabancı dil. Bizim öndercilär bilerlär mı näbêrlar? Gagauz dili yok olarsaydı – avtonomiya silinecek! bütün halk kaybelecek! Birkaç yıl geeri buluştum bir arkadaşlan karaim milletindän. Karaim, ama kendi dilini bilmeer. Dedi: “Kim bilärdi – öldülär. Gençlär da asimiläţiya oldular. Kaybeldi halk!” O birTAA DERINDÄN