BİLİM BOLUMU

Cakir_konferentiya

2018.09.13,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ, CÜMNE BOLUMU

Mihail ÇAKİRhakkında bilim konferențiyası

Ceviz ayın 10-da Moldova-Kişinev Mitropoliyasının Sinod zalında oldu bir bilim konferențiyası «Протоиерей Михаил Чакир – просветитель и религиозный деятель Бессарабии», ani adandı Gagauzların hem bütün dünnä aydınnadıcısının Protoierey Ay-Boba Mihail ÇAKİRin  (27.04. [eniycä 09.05] 1861– 08.09.1938) ölümündän 80-ci yılına. Konferențiyanın başında Ay-Boba Mihail ÇAKİRin mezarına gidildi, orada dua yapıldı hem mezara çiçek koyuldu. Götürdülär konferențiyayı Bütün Moldova hem Kişinev Mitropolitı VLADİMİR, Dr. Viktor ȚVİRKUN hem Dr. Oktavian MOŞİN. Bundan kaarä konferențiyada pay aldılar Gagauziya Başkanın hem İspolkom predsedatelin 1-ci yardımcısı Vadim ÇEBAN, Gagauziyadan popazlar, Moldova bilim Akademiyasının gagauzovedeniye bölümün işçileri, GagauziyanınTAA DERINDÄN
kuyu_kulturas
Redakţiyamıza geldi rus dilindä bir bilim aaraştırması, angısını hazırlamış Azerbaycandan bilim hem istoriya adamı Bahtiyar TUNCAY. Bu yazıda açıklanêr Gagauzların geçmişinä genetika hem kuyu (yamnaya) kultura uurundan eni bir bakış. Является ли ямная (буджакская) культура ранней протоиндоевропейской культурой? Протоиндоевропейцы или прототюрки? Ямная культура – археологическая культура эпохи позднего энеолита – раннего бронзового века (3600-2300 года до н. э.), которая занимала территорию от Южного Приуралья на востоке до Днестра на западе, от Предкавказья на юге до Среднего Поволжья на севере. Л. С. Клейн в 1975 году выделял западное крыло «ямников» вTAA DERINDÄN
bilim_merkezi_DSC_6886
(Bilim-aaraştırma Merkezindä “Ana Sözü” gazetasının 30 yılına tombarlak masa) 2018-ci yılın Harman ayın 22-dä Gagauziyanın M. MARUNEVİÇ adına bilim-aaraştırma Merkezindä geçti bir tombarlak masa, ani ilgiliydi “Ana Sözü” gazetasının 30-cu yıldönümünnän. Tombarlak masanan maasuz musaafiri oldu “Ana Sözü” gazetanın baş redaktoru, yazıcı hem poet, akademik Todur ZANET. Tombarlak masa başladı ondan, ani Komrat Ay-boba Mihail ÇAKİR kolecın üürencileri Sergey MİTİOGLU akordeonda, sora Tatyana JELEZOVA kemençedä (iiredicileri Nataliya Stepanovna BÜÜK) çaldılar gagauz halk havalarını. Sora Bilim-aaraştırma Merkezin geçici direktoru İrina KONSTANTİNOVA tribunadan okudu bir doklad, angısında kısadan annattı cümnenin yaşamasında gazetalarınTAA DERINDÄN
baboglu_bilim_merkezi_1

2018.06.23,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ, CÜMNE BOLUMU

Bilim Merkezindä Nikolay BABOGLUyu andılar

2018-ci yılın Kirez ayın (iyün) 11-dä, gagauz literaturasında En Büük Ustanın, gagauz literaturasının klassiynin, poêtın hem yazıcının, dramaturgun hem folklorcunun, aaraştırmacının hem publiţistın, çeviricinin, muzeycinin Nikolay BABOGLUnun (02.05.1928 – 26.08.2008) duuma gününün 90-cı yıldönümünä Gagauziyanın M.Maruneviç Bilim Merkezindä oldu bir tombarlak masa toplantısı, ani baaşlandı bu Büük Adama. Nicä bildirer Bilim Merkezin saytı, bu tombarlak masanın adıydı “Nikolay BABOGLU – şannı yazıcı, peetçi, folklorcu, dramaturg, publiţist” hem onun uuruydu: “Nikolay BABOGLU için anmakları korumak, Nikolay BABOGLUnun bilimdä hem gagauz halkın kulturasında rolünä cümne insanın meraklıını çekmäk”. Bilim Merkezin zaametçilerindän kaarä,TAA DERINDÄN
KDU_prezentatiya
Baba Marta ayın 27-dä Komrat Devlet Universitetında (KDU) oldu prezentaţiya gagauz kulturasının altın fondunun 3 tomnuk “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” bilim kiyatlarına, angıları hazırlandı Akademik Todur ZANETin baş redaktorluunda hem önderciliindä “GAGAUZLUK” Cümne Birliin tarafından. Prezentaţiyada pay aldılar KDU rektoru hem pedagogları, studentlär hem magistraturayı yapannar, bibliotekacılar, muzeycilär hem cümne insannar. Açtı prezentaţiyayı KDU bibliotekasının direktoru Larisa ÇAKİR. Sora söz verildi KDU rektoruna Sergey ZAHARİYAya. Nedän sora da söz aldı Akademik Todur ZANET, angısı annattı bu kiyatların hazırlanması hem çıkarılması için. Canabisi söledi, ani “Gagauzların kayıpTAA DERINDÄN
Prezentatiya_posol_zanet
“Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” Proektın sonuçlarının prezentaţiyası Kırım ayın (dekabri) 7-dä Komrat regional istoriyası hem aaraştırma muzeyin binasında oldu “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” Proektın sonuçlarının prezentaţiyası, angısı hazırlandı Gagauziyanın “GAGAUZLUK” Cümne Birliin tarafından. Proekt yapıldı Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Büükelçililiklin Kulturaları Koruma Fondun tarafından verilän Granda görä. Bu paalı hem büük maanalı Proektın ortakları oldular: Komrat regional istoriyası hem aaraştırma muzeyi, Komrat Mihail ÇAKİR adına kolec, Moldova Respublikasının etnografiya hem istoriya muzeyi, Komrat “D. SAVASTİN” resimcilik şkolası, “Pontos” basım evi hem “AnaTAA DERINDÄN
canavar_4
CANAVAR YORTULARI sayılardı en büük yortu gagauzların 3 en büük, en bakılan hem en maanalı milli yortuların (“Canavar yortuları”, “Hederlez”[2] hem “Kasım”[3]) arasında, ani sayılarmışlar gagauzlarda taa hristiannıktan ileri. Çünkü evelki gagauzlar Canavarı doorudan Allaa gibi büük sayarmışlar. İna­narmışlar, ani Canavar kendi kuvedinnän hem fikirinnän erdä hem insan ara­sında uygunnuu hem düzgünnüü, insannarın raat yaşamasını koruyêr hem, yannış adımnardan hem sapmalardan koruyup, dooru yola koyêr. Onuştan gagauzlar inanêr, ani kırda yabanıylan buluştuynan insannarın uuru uyacek hem o günkü işleri islää gidecek. Gagauzlara deyni Canavar yortuların en büük hem en maanalıTAA DERINDÄN
aaclik_kirimi
(Bütündünnä gagauzların IV-cü Kongresindä doklad) Ön söz erinnä Gagauzlara karşı XX-ci üzyılda yapılan baskıların hem ezmeklerin arasında, bir şüpesiz, ilk erdä durêr 1946-1947 yıllarda Sovet rejimin tarafından gagauzlara uygulanan AAÇLIK GENOŢİDI. Bu genoţid  kendi içinä topladı 1940-ta gagauzların kapamalarını hem trudarmiyaya almalarını, 1941-dä Sibirä kaldırılmalarını, 1944-tä “kara pehotaya” almalarını hem MGB[1] tarafından zındannara, kapannara hem GULAG[2]lara atılmaları. Hepsi bu işlerdä rejimä pek çok yardım ettilär erindeki kalik palilär, angıları hemen üstä çıktıydılar, da, kudurmuş köpeklär gibi, kendi halkını paralamaa başladıydılar. Aaçlıın genoţidın çeketmesi Büük aaçlık genoţidı başladı 1946-cı yılda yazın.TAA DERINDÄN
gagauz_yer'nde_kadin
Ankarada gagauz karıları için “Gagauz Yeri’nde kadın” adlı bir bilim kiyadı tüparlandı, angısını hazırladı Dr. İrina İUSİUMBELİ. Kiyatta, gagauzlarlan ilgili bilgilerdän sora (yaşadıı erlär, kökleri, istoriyası, dili hem başka), Moldova Respublikasında Gagauz Yeri avtonomiya bölgesinin sınırları içersindä gagauz karıların cümnesi hem aylä durumu istoriya tarafından açıklanêr, duumaktan ölümä kadar bütün adetlär hem sıralar annadılêr. Gagauz karısı halk bilgileri tarafından gösteriler. Onun din dä, yaşamada, politikada hem ekonomikada eri incelener. Gagauz karıların yaratıcı hem enilikçi olduklarını urgulamak için, onnarın çaldıkları türkülär da kiyatta er aldılar. Bu kiyat hepsi okuyculara, gagauzları yakındanTAA DERINDÄN
cakir_byust

2017.04.27,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, CÜMNE, KULTURA BOLUMU

Mihail ÇAKİRin duuma günündän 156 yıl tamamnandı

Ciçek ayın 27-dä eskiycä (eniycä Hederlez ayın 9-da) tamamnandı 156 yıl gagauzların apostolunun, büük aydınnadıcısının, dünnää uurunda bilim hem klisä adamının Protoierey Ay-Boba Mihail ÇAKİRin (27.04.1961 – 08.09.1938) duuma günündän. Moldovan yazıcısı Nikolay KOSTENKO: “Herliim moldovannar için Mihail ÇAKİR Basarabiyanın altın kiyadına yazılıdıysa, Moldovanın üülen tarafında yaşayan vatandaşlarımıza, gagauzlara deyni, o halizdän bir apostol oldu”. Akademik Todur ZANET: “Aydınnadıcı Ay-Boba Mihail ÇAKIR gagauzların dilindä hem kulturasında, istoriyasında hem bilimindä, dinindä, herbir gagauzun üreendä hem canında ayırı bir er kaplêêr. Bir şüpesiz var nicä demää: herliim büünkü gagauzlar varsa, hem onnarınTAA DERINDÄN