BİLİM BOLUMU

aaclik_kirimi
(Bütündünnä gagauzların IV-cü Kongresindä doklad) Ön söz erinnä Gagauzlara karşı XX-ci üzyılda yapılan baskıların hem ezmeklerin arasında, bir şüpesiz, ilk erdä durêr 1946-1947 yıllarda Sovet rejimin tarafından gagauzlara uygulanan AAÇLIK GENOŢİDI. Bu genoţid  kendi içinä topladı 1940-ta gagauzların kapamalarını hem trudarmiyaya almalarını, 1941-dä Sibirä kaldırılmalarını, 1944-tä “kara pehotaya” almalarını hem MGB[1] tarafından zındannara, kapannara hem GULAG[2]lara atılmaları. Hepsi bu işlerdä rejimä pek çok yardım ettilär erindeki kalik palilär, angıları hemen üstä çıktıydılar, da, kudurmuş köpeklär gibi, kendi halkını paralamaa başladıydılar. Aaçlıın genoţidın çeketmesi Büük aaçlık genoţidı başladı 1946-cı yılda yazın.TAA DERINDÄN
gagauz_yer'nde_kadin
Ankarada gagauz karıları için “Gagauz Yeri’nde kadın” adlı bir bilim kiyadı tüparlandı, angısını hazırladı Dr. İrina İUSİUMBELİ. Kiyatta, gagauzlarlan ilgili bilgilerdän sora (yaşadıı erlär, kökleri, istoriyası, dili hem başka), Moldova Respublikasında Gagauz Yeri avtonomiya bölgesinin sınırları içersindä gagauz karıların cümnesi hem aylä durumu istoriya tarafından açıklanêr, duumaktan ölümä kadar bütün adetlär hem sıralar annadılêr. Gagauz karısı halk bilgileri tarafından gösteriler. Onun din dä, yaşamada, politikada hem ekonomikada eri incelener. Gagauz karıların yaratıcı hem enilikçi olduklarını urgulamak için, onnarın çaldıkları türkülär da kiyatta er aldılar. Bu kiyat hepsi okuyculara, gagauzları yakındanTAA DERINDÄN
cakir_byust

2017.04.27,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, CÜMNE, KULTURA BOLUMU

Mihail ÇAKİRin duuma günündän 156 yıl tamamnandı

Ciçek ayın 27-dä eskiycä (eniycä Hederlez ayın 9-da) tamamnandı 156 yıl gagauzların apostolunun, büük aydınnadıcısının, dünnää uurunda bilim hem klisä adamının Protoierey Ay-Boba Mihail ÇAKİRin (27.04.1961 – 08.09.1938) duuma günündän. Moldovan yazıcısı Nikolay KOSTENKO: “Herliim moldovannar için Mihail ÇAKİR Basarabiyanın altın kiyadına yazılıdıysa, Moldovanın üülen tarafında yaşayan vatandaşlarımıza, gagauzlara deyni, o halizdän bir apostol oldu”. Akademik Todur ZANET: “Aydınnadıcı Ay-Boba Mihail ÇAKIR gagauzların dilindä hem kulturasında, istoriyasında hem bilimindä, dinindä, herbir gagauzun üreendä hem canında ayırı bir er kaplêêr. Bir şüpesiz var nicä demää: herliim büünkü gagauzlar varsa, hem onnarınTAA DERINDÄN
ukrayna_kiyat_
Ukraynanın başkasabasında Kievda oldu prezentaţiya «Гагаузы Украины» kiyadına, angısı iki kiyada bölünük: I-ci kiyat – Гагаузы Украинской части Буджака; II-ci kiyat – Гагаузы Приазовья. Birinci kiyada (avtorlar – Dr. Lübuv ÇİMPOEŞ hem Emiliya BANKOVA) girdi materiallar, ani toplandıydılar 1987-ci yılda Moldova Bilimnär Akademiyasının Priazovye küülerinä ekspediţiyasında. Ozaman bu ekspediţiyanın başında bulundular Dr. Stepan KUROGLU hem Dr. Mariya MARUNEVİÇ. İkinci kiyada (avtorlar – Dr. Lübuv ÇİMPOEŞ, Emiliya BANKOVA hem Dr. Fedora ARNAUT) girdi materiallar, ani bulundular arhivlarda hem internetta. Kiyat «Гагаузы Украины» hazırlandı “Ukrayna Gagauzları Birlii” (başkan – Vasiliy KELİOGLU) neetleriTAA DERINDÄN
Bilgiler
Baba Marta ayın 22-dä Gagauziyanın Mariya Maruneviç adına bilim Merkezi Kişinevun Mihail Çakir bibliotekasında yaptı prezentaţiya “Bilgilär” jurnal kiyadına. Bilim Merkezin başı Pötr PAŞALI annattı, ani “Bilgilär” kiyadı – bu «Научно-практический журнал», nerdä toplu «труды научно-исследовательского центра Гагаузии им. М.В. Маруневич». Bilim jurnalı esabında bu 428 sayfalık kiyat yılda bir kerä çıkacek. Prezentaţiyada Pötr PAŞALI baaşladı Mariya Maruneviç adına bilim Merkezin adından tiparlanan kimi kiyatları Mihail Çakir bibliotekasına. Bundan kaarä prezentaţiyada pay alannara da baaşlandı birär-ikşär “Bilgilär” kiyadı. “Bilgilär” kiyadını tanıtımasında bilim insanı Elizaveta KVİLİNKOVA da baaşladı kendi kiyatlarını buTAA DERINDÄN
zahariya
Kırım ayın 1-dä Komrat Devlet Universitetın rektor seçimnerinin II-ci turu oldu. Bu turda Universitetın rektoru ayırıldı KDU juridika fakultetın dekanı Dr. Sergey ZAHARİYA. Komrat Devlet Universitetı rektoruluuna 5 kandidat vardı: KDU juridika fakultetın dekanı Dr. Sergey ZAHARİYA, Dr. Zinaida ARİKOVA, eski rektor Prof. Dr. Stepan VARBAN, pedagogika uurunda doktor Tatyana RAKOVÇENA hem çiftçilik uurunda doktor Lüdmila FEDOTOVA. I-ci turda rektoru ayırılamadıydılar. II-ci tura çıktılar Dr. Zinaida ARİKOVA hem KDU juridika fakultetın dekanı Dr. Sergey ZAHARİYA. Bu turda 67 oy alıp, Komrat Devlet Universitetın rektoru Dr. Sergey ZAHARİYA ayırıldı. Dr. ZinaidaTAA DERINDÄN
kdu

2016.11.25,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ BOLUMU

I-ci turdan KDU rektoru ayıramadı

Kasımın 24-dä Komrat Devlet Universitetı savaştı kendi rektorunu ayırmaa, ama I-ci turdan bu iş olamadı. Rektoru ayırmakta pay aldılar KDUnun 120 bilim uurunda insannarı. Ayırmaktan sora oylar rektorlaa kandidatların arasında bölä payedildilär: şindiki rektor Dr. Zinaida ARİKOVA – 39 oy, KDU juridika fakultetın dekanı Dr. Sergey ZAHARİYA – 30 oy, eski rektor Prof. Dr. Stepan VARBAN – 29 oy, pedagogika uurunda doktor Tatyana RAKOVÇENA – 21 oy. Bir oy bozuk çıktı. Seçimin önündä rektorlaa kandidat çiftçilik uurunda doktor Lüdmila FEDOTOVA kendi kandidaturasını seçimnerdän çekti. Seçimnerdän sora belli oldu, ani KomratTAA DERINDÄN
Bilim_merkezi

2016.10.28,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ BOLUMU

Bilim-aaraştırma Merkezi beş yaşında

Canavar ayın 21-dä Gagauziyanın Mariya MARUNEVİÇ adına bilim-aaraştırma Merkezi 5-ci yıldönümünü kutladı. Bu kutlama için Canavar ayın 27-dä Merkez yaptı bir konferenţiya – «Народная архитектура гагаузов: средневековый период, 19-20 веков», angısında pay aldılar bilim hem cümne insannarı, Komrat Devlet Universitetın üüredicileri hem studentları. Bundan kaarä konferenţiyaya katıldılar bilgiçlär Türkiyedän, Bulgariyadan, Moldovadan hem Ukraynadan. Konferenţiyada pay alannara hem bilim-aaraştırma Merkezindä işleyennerä kutlamak sözünnän danıştı Gagauziya Başkanı İrina VLAH. Foto – gagauzmediya.mdTAA DERINDÄN
KDU

2016.10.10,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ BOLUMU

KDUda rektoru ayıraceklar

Komrat Devlet Universitetın strategiyası ilerlemesindä Soveti bildirdi, ani KDUda rektoru ayırmaa deyni konkurs açıldı. Konkursta var nicä pay alsınnar insannar, angılarında var bilim yada bilgiç uurunda zvaniyalar. Konkursun kurallarınnan var nicä tanışmaa Komrat Devlet Universitetın saytında. KDUda rektorluuna kandidatlar kendi dokımentlerinnnän var nicä danışsınnar universitetın kadrolar bölümünä Canavar ayın (oktäbri) 28-dän saat 17-00 kadar. İlişki için: tel. (+373) 298 2 29 76; e-mail: kdu_91@mail.ru.TAA DERINDÄN
taka_kristeva
Giriş Büünkü inovaţiya hem progres yaşamakta adam baalı olêr kompyutera, esaba almêêr, nicä bozêr gözlerini, nicä kamburlaşêr onun güüdesi, nicä faydasız harcanêr onun vakıdı… Bu üzerä, biz meraklı bulduk  bu temayı, çünkü belli oldu: Problema: a) Büünkü uşaklar pek aaz bilerlär ölä oyunnarı, angılarını oynardılar onnarın anaları-bobaları, dedeleri. b) Oyunnar tezdä var nicä kaybetsinnär kendi maanasını hem faydasını kişinin terbietmesindä hem ilerlemesindä. Proektın daavası: Belli etmää gagauz halk oyunnarın faydasını evlatboyların yaşamasında hem inandırmaa hepsini, ani onnarı lääzım diriltmää. Proektın neetleri: 1. Gagauz halk oyunnarlan tanışmaa. 2. Üürenmää evelki oyunnarı.TAA DERINDÄN