BİLİM BOLUMU

gagauzlar
Geçennerdä Türkiyenin Selenge basım evindä tipardan çıktı gagauzlar için eni bir kiyat – “GAGAUZLAR”, angısını hazırladı hem yazdı Türkiyenin Uşak Universitetın İstoriya bölümündän Dr. Selcen Özyurt ULUTAŞ. Kyadı yazmaa deyni Dr. Selcen Özyurt ULUTAŞ, Gagauziyaya gelip, gagauzların yaşamasın hem durumun kendi gözünnän gördü hem bu uurda kiyadını da hazırladı. Nicä açıklanêr kiyadın tanıtım yazısında. Bu kiyat gagauzların kulturasını, istoriyasını, cümne hem politka durumnarını açıklêêr.TAA DERINDÄN
zanet final
Gagauziyada, Moldovada hem onnarın dışında anılmış olan akademiin, yazıcının, jurnalistın, aaraştırmacının Todur (Födor İvanoviç) ZANETin yaratma çalışmaları çok çeşitli yoldan hem kanatlarda yapılêr. Büün onu bileriz, nicä yazıcıyı, poetı, dramaturgu, çeviriciyi, rejisöru. Akademik Todur ZANETin bilim meraklıı alanı da pek geniş, onun şeremetlii hem beceriklii, gagauz istoriyasının hem kulturasının çok meraklı bölümnerini kavraması saygımızı çeker. Onun çalışmalarında ayırı bir er kaplêêr jurnalistika, neyä o energiyasını, kuvedini hem vakıdını baaşlêêr. “Ana Sözü” gazetası, angısına Todur ZANET artık may 30 yıl redaktorluk eder – gagauz dilindä çıkan tek gazetadır, angısını bilerlär hemTAA DERINDÄN
tukan_avtoreferat
55 yıl geeri, 1965-ci yılda, tiparlandı çıktı anılmış gagauz bilim adamının, gagauz dilin aaraştırmacısının Boris Petroviç TUKANın filologiya bilimnerindä kandidatlıına bilim gradlıı için disertațiyanın avtoreferatı: «Вулканештский  диалект гагаузского языка» (“Gagauz dilin valkaneş dialektı” – çevirmä “AS”). Boris TUKANın duudu 2023-cü yılın Baba Marta ayın 1-dä Basarabiyanın Tigina uezdının Komrat kasabasında (öldü – 01.03.2012, İerusalim, İzrail). Başardı SSRB Bilimnär Akademiyasının dil bilimneri İnstitutun türkologiya bölümünün aspiranturasını, neredä disertațiyası için hazırladı «Вулканештский  диалект гагаузского языка» (“Gagauz dilin valkaneş dialektı” – çevirmä “AS”) avtoreferatını, angısını 1965-ci yılda, 200 taanä olarak, yayınnandı. Büünkü gündäTAA DERINDÄN
tanasoglu_demirel
Maamilä surat Gagauz Respublikasının ilk Prezidentı olduu için, Gagauziya Halk Topluşu (GHT) teklif eder vermää Komrat Devlet Universitetına Komrat komunist partiyasının rayon komitetın azasının Stepan TOPALın adını. Bilmeerim, vardı mı GHTnın dooruluu bölä bir teklif yapmaa, sormadaan Komrat Devlet Universitetına kolektivına, rektorluuna hem gagauz bilim insannarın cümnesinä? Sanêrım, ani yoktu. Stepan TOPAL islää bir adamdı, ama 32 yıl geeri “Gagauz Halkı” milli akıntısının içinä komunist partiyasından yollandı hem taa Gagauz Respublikası prezidentliinädän hem Gagauz Respublikasını yok etmeyincä taa son günnerinädän o partiya onu elindän götürdü hem yukarı kaldırdı. Stepan TOPALTAA DERINDÄN
valea_baurculu
(Valentina KOTENKO-BAURÇULUnun (21.01.1955 – 25.03.2000) duuma gününüm 65-ci yıldönümünä hem ölüsünün 20-ci yılına) 2020-ci yılın Büük ayın (yanvar) 25-dä tamamnandı 65 yıl gagauzların büük filologunun Valentina İlyiniçna KOTENKO (BAURÇULU)nun duuma günündä hem Baba Marta (mart) ayın 25-dä da oldu 20 yıl nasıl Valentina İlyiniçna raametli oldu. Bu iki (biri aydın, biri kara) yubileylärlän ilgili olarak isteeriz gagauzların aklısına gitirmää KİMDİ hem NEYDİ gagauz dili, gagauz bilimi hem gagauz filologiyası için Valentina İlyiniçna KOTENKO (BAURÇULU). Te ne yazêr Valentina İlyiniçna için Akademik Todur ZANET. Valentina KOTENKO (BAURÇULU)ylan tanıştıım zamandan beeri taa onunTAA DERINDÄN
L_pokrovskaya

2020.03.21,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ, CÜMNE, KİŞİLÄR BOLUMU

Lüdmila POKROVSKAYAya saygı duyêrım, ama…

2020-ci yılın Baba Marta ayın 18-dä tamamnandı 95 yıl türkologun hem filologiya bilgilerindä doktorun Lüdmila POKROVSKAYAnın (18.03.1925 – 07.10.2009) duuma günündän. Lüdmila POKROVSKAYA rus dilcisi, angısı gagauzçayı bilmedään, gagauz dilin gramatikasını, dialektlarını hem gagauzların folklorunu araştırardı. Canabisi, «Песенное творчество гагаузов» adlı disertațiyasını 1953-cü yılda koruyup, taa sora gagauz filologiyasınnan ilgili 1964-cü yılda çıkardı bir bilim kiyadı – “Грамматика гагаузского языка. Фонетика и морфология”. Taa sora da 1978-ci yılda tiparladı “Синтаксис гагаузского языка в сравнительном освещении” kiyadını hem yazdı gagauz dili lekțiya kurslarını. Gagauziyanın M.V. Maruneviç adına Bilim-Aaraştırma Merkezi da LüdmilaTAA DERINDÄN
makedon (1)
Kırım ayın (dekabri) 21-dä Poyraz Makedoniyada “21 Aralık Türkçe Eğitim günü” (“21 Kırım ay Türkçä Üürenmäk Günü”) ofiţial yortusu bakılêr. Yortu çerçevesindä bu devletin Üsküp (Skopiya) başkasabasında yapıldı “Balkannar hem Dou Evropada Türk kulturasının kayıp olan paalılıkları” simpoziumu. Simpoziumun açılışında ofițial sözleri tuttular Türkiye parlamentın Başkanı Prof. Dr. Mustafa ŞENTOP, Poyraz Makedoniya Parlamentın Başkanı Talat CAFERİ, Türkiye Üsküp Büükelçisi Hasan Mehmet SEKİZKÖK, Poyraz Makedoniya Konstituțiya daavası Başkanı Salih MURAT hem başkaları. Simpoziumun çalışmalarında pay aldılar TİKA başkanı yardımcısı Birol ÇETİN hem YTB başkanı yardımcısı Hadi TURUS. Ev saabilerindän kaarä simpoziumdaTAA DERINDÄN
skolalar_icin_kiyat (1)
Mariya Maruneviç adına bilim — aaraştırmak merkezi, «Гагаузские школы в Молдавской ССР в 1957-1961 гг.: история и документы» eni kiyadını cümneyä tanıttı. Kiyadın prezentaţiyası geçti büün, canavar ayın 23-dä. Bilim uurunda eni kiyat hazırlandı istoriya bilim uurunda doktorunnan Stepan Bulgarlan hem bilim aaraştırmak merkezinin başınnan İrina Konstantinovaylan. “Biz topladık haberleri üüredicilerdän, angıları o yılarda işläärdilär. Çoyu onnardan sınır aşırıda bulunȇrlar. Kimi bulduk, onnarda bilgileri topladık. Çok hoşluyuz, ani paylaştık onnarlan bu kiyatlarlan, angılarında haberleneer, nasıl ana dilimiz illerlenärdi”, – söledi İrina Konstantinova. Bu kiyat gösterer, nekadar çok vakıt hem kuvetTAA DERINDÄN
resimcilik_sozluu

2019.09.26,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM KİYATLARI, CÜMNE BOLUMU

BAM taa bir sözlüü ortaya çıkardı

Ceviz ayın 20-dä Mariya MARUNEVİÇ adına Bilim-aaraştırma Merkezindä (BAM) yaptı prezentațiya taa bir sözlää: “Sözlük / Словарь. Gagauzça-rusça / Русско-гагаузский. Resimcilik incäzanaatı / Изобразительное искусство”. Sözlüü hahırladılar Merkezin bilim zaametçileri İrina RİŞİLÄNnan Mariya KOPUŞÇU hem resimci Vladimir TOPAL Sözlüklerin çoyu Gagauziyanın üüredicilik kuruluşların bibliotekalarına verilecek. Fotolar: gbm.mdTAA DERINDÄN
sozluk_5-12

2019.09.09,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM KİYATLARI, CÜMNE BOLUMU

Üürencilerä deyni taa bir sözlük

Harman ayın (avgust) 21-dä Gagauziyanın Mariya MARUNEVİÇ adına Bilim-aaraştırma Merkezindä oldu prezentațiya eni bir sözlää – “Gagauzça-rusça sözlük. 5-12 klaslar / Русско-гагаузский словарь. 5-12 классы”. Sözlüü hahırladılar Merkezin bilim zaametçileri Mariya KOPUŞÇUylan Tatyana KİRÄKOVA hem Kıpçak “Boris Yanakoglu” lițeyin gagauz dili hem literaturası 1-ci didaktikalı üüredici Svetlana TODOROVA. “Gagauzça-rusça sözlük. 5-12 klaslar / Русско-гагаузский словарь. 5-12 классы” kiyadında toplu 10 bin laftan zeedä, angılarını hazırlayannar toplamışlar gagauz folklorundan, üürenmäk kiyatlarından hem büünkü kullanılan gagauz dilindän. Foto: gbm.mdTAA DERINDÄN