İSTORİYA BOLUMU

Zanet_ivanna_
ZANET İvanna Dimitrievna (sokakça: Mariţoyka Paşunun kızı İvanna), Kongaz küüyü, 15.06.1930-cu yılın duuması: “Geldilär, banditlär, aldılar hepsini. Mamunun ne rubaları vardı! Komrat portusu! Hepsini sattı, kurtarmaa bizi deyni. Şükür, Allaha, kurardı hepsimizi, a kim yaptı, kim aldı – hepsi geberdi, hepsi öldü. Evleri da daaldı. Geldilär, idilär-içtilär, sora da aldılar ekinneri. Aldılar bızaalıycı inää, danasını da. Dedilär: “Etti siz süt içtiniz, şindi biz da içelim!” Aaçlık cenktän beter! Cenktä bir kurşun urêr, insan öleer. Ama burada aaçlıktan ölmää, ye!!! E-he-he-e-ey! “Ver bir pa-a-ar-ça-çık ek-me-e-ek, mari-i-i-i! Bir bukacık ek-me-e-ek, mari-i-i!” –TAA DERINDÄN
Babu_Oli_kurkcu
KÜRKÇÜ Olga Pavlovna (sokakça: Goçka Oli), Kiriyet küü-yü, 13.08.1927-ci yılın duuması: “Of, uşacıım, nicä söliim sana! Aaçlıı geçirdik prost, zerä yoktu naşey imää. Hayvannarımız vardı, onnarı kestik, idik. Soracem ne bulardık – garga yahnısı mı, beygir yahnısımı. Adamım tuttu garga da onu da idik. Bobam kesti beygir da verdi bizä da. Bän 1945-tä evlendiydim. Pek çok insan öldü küüdä aaçlıktan. Genç kızlar öldü. Genç evli insannar öldü. Çocuklar, bizim akran, öldü. Benim aaçlıkta bobam öldü hem öldü kardaşım ondört yaşında. O yıllar kurak oldu. Ne ekti insan – çıkmadı. NeTAA DERINDÄN
gagauz_respublikasinin_bayraklari
Harman ayın (avgust) 19-da Gagauz Respublikasının 27-ci yıldönümünün kutlama toplantısında Gagauziya Başkanı İrina VLAH teklif etti Gagauz Respublikasının bayraanı Zakona koymaa. Gagauz Respublikasının angı bayraanı Gagauziya Başkanı Zakona koymaa isteer? Onu, ani kabledildi 1990-cı yılın Orak ayın 22-dä, ani Gagauz Respublikasının ofiţialBayraa mı? Osa ikincisini mi, ani taa sora kullanıldı? Bu kutlamaylan ilgili toplantılarlan sıralar hem onnarda sözlär gösterdi, ani 27 yıl içindä Gagauz Respublikasının kurulmasının haliz istoriyası hem dooruluu, insannarı, ani gagauz devletlii için halizdän savaştılar hem kendilerini korumadılar unudulêrlar hem başka istoriyaylan, yalannarlan hem kişilärlän diiştirilerlär. İstoriya istoriyaTAA DERINDÄN
Gimn+Bayrak+Bayrak_1
Büün, Harman ayın (avgust) 19-da, Gagauz Respublikasının kurulmasının 27-ci yıldönümü bakılêr. 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-da, gagauz halkı kendi Üstolan Kongresindä kurdu Gagauz Respublikasını hem onun kurulmasını bütün dünneyä bildirdi. Gagauziya Halk Topluşu Gagauz Respublikasının kurulmasının 27-cı yıldönümünnän ilgili bir kutlama programası hazırladı: http://halktoplushu.md/index.php/arkhiv/1782-ob-yavlenie-o-prazdnovanii-27-j-godovshchiny-grTAA DERINDÄN
Donka_bulu_Tomay
Evdokiya Filipovna STAMAT (sokakça – Milian Doka), Tomay küüyü: Kırkaltıncı yılda kürtün, yıvıncasına. Büük kaar vardı o yılın. İnsannar süpürgä tohumu iyärmişlär, cibrä çekerdää iyärmişlär. Aaçlık büüktü.  İnsannar yoktu ne isinnär. Ölüleri da, biri-biri üstünä üklü, kızaklarlan taşıyêrlar, öküzlärlän taşıyêrlar. Küçüktüm, ama pek islää tutêrım aklımda. Zavalılar! Topracıkları ilin olsun! Okadar zordu. Açan aklıma geler ye. Kıtlıı geçirdik, yoktu naşey imää. Nesoy bizim analar-bobalar baktılar?! Nesoy güçtü?! Onnara güçtü, biz uşaktık. Biz istärdik, ama yoktu. Yoktu. Baktılar, şükür Allaha, hepsimizi, bir da uşak ölmedi. İslää, saa büüttülär. Düşmedik bolniţa kapularna.TAA DERINDÄN
MEZAR_TASI_2
1946 güzü – 1947 kışı hem ilkyazı gagauzlara karşı zorlan yapılan aaçlıkta 40-60% insanımız, GENOŢİDa kabaatsız kurban olup, aaçlıktan öldü. Bu yıl tamamnanêr 70 yıl, nicä Sovet Rejimı hem onun palileri gagauzlara karşı zorlan AAÇLIK GENOŢİDını başlattılar da, 1946-cı yılın Canavar ayından başlayıp, taa 1947-ci yılın yazınadan GAGAUZLARIN 40-60% aaçlıktan öldülär. Rejim dedi hem herkerä deer, ani o yıllarda kurak olmuş da onuştan insannar aaçlıktan ölmüşlär. YALAN! Herliim rejimın palileri evlerdän hem aullarda, postavka için, zorlan ekinneri almaydılar okadar insanımız ölmeyeceydi. Hem neçin sa onnar, kim aldılar o ekinneri, ozamanTAA DERINDÄN
gagauziya_yonu_hem_arkasi_1
Açan bakêrsın bu iki patredä, birisinin gözelliinä gözün mayılêr olêr, öbürünün verannıına da canın sancıdan daalêr. Bu patretlerin arasında 2 ay var – ilk patret yapıldı 2017-ci yılın Hederlez ayın (may) 5-dä Komratta, ikincisi da 2017-ci yılın Baba Marta ayın (mart) 27-dä Çok Meydan küüyündä. Bekim bu patretleri hiç yannaştırmayaceydık, ama aralarında pek büük gösteri ayırıntılıı var. Birinci patret – bu Gagauziyanın ön tarafı! İkinci patret ta – bu Gagauziyamızın arka tarafı! Gagauziyanın ön tarafı için pek çok düdük düdüldü, ama Gagauziyamızın arka tarafı için hiç bir daul da urulmadı.TAA DERINDÄN
babu_Kati_kurcu_2
Ekaterina Pavlovna KURTEVA (kızlık laabı – Yabancı, sokakça – Morka Kati), 01.04.1934-cü yılın duuması, Vinogradovka (eski adı Kurtçu), Bolgrad rayonu, Odesa dolayı, Ukrayna Respublikası: “Aaaçlık ansızdan uuradı. Bizdä vardı neylän aaçlıı geçirmää. Ama gedilär da aldılar ekinnerimizi. Kim aldı mı? Hiç istämeerim onnarın adlarını da anmaa. Onnar, kim aldı ekinneri, sora hepsicii öldülär. Biz sa kaldık hem yaşadık. Kocam işçiydi hem şakacıydı. Bän da hep ölä. Uyduk. Onuştan kahırda da şakalar bizä yardım ettilär kırılmıylım hem verilmeylim. Zordu, ama diri kaldık, ayakta kaldık. Lääzımdı yaşamaa, uşakları kurtarmaa hem ayaa koymaa.TAA DERINDÄN
birinci_dunne_cengi_kiyadi
Hederlez ayın (may) 24-dä, Komrat Devlet Universitetında, KDU bibliotekasının çalışmalarınnan, oldu prezentaţiya Svetlana KAPANCInın «Гагаузы и болгары Бессарабии в Первой мировой войне 1914-1918 гг.» kiyadına, ani annadêr I-ci dünnä (imperialistiçeskiy) cengi (1914-1918 y.y.) için hem açıklêêr gagauzların pek saklı bir istoriya sayfasını. Kiyat için annadarak Svetlana KAPANCI açıkladı, ani “bu kiyadı hazırlamaa neeti yokru. Ama açan 2013-cü yılda başlattı proektı «Восстановление и сохранение памяти об участниках Первой мировой войны 1914-1918 гг. из Гагаузии – «Память забытой войны», annadı, ani iş pek maanalı hem geniş bir iş. Canabisi bildirdi, ani danışmışTAA DERINDÄN
aaclik_kirimi
(Bütündünnä gagauzların IV-cü Kongresindä doklad) Ön söz erinnä Gagauzlara karşı XX-ci üzyılda yapılan baskıların hem ezmeklerin arasında, bir şüpesiz, ilk erdä durêr 1946-1947 yıllarda Sovet rejimin tarafından gagauzlara uygulanan AAÇLIK GENOŢİDI. Bu genoţid  kendi içinä topladı 1940-ta gagauzların kapamalarını hem trudarmiyaya almalarını, 1941-dä Sibirä kaldırılmalarını, 1944-tä “kara pehotaya” almalarını hem MGB[1] tarafından zındannara, kapannara hem GULAG[2]lara atılmaları. Hepsi bu işlerdä rejimä pek çok yardım ettilär erindeki kalik palilär, angıları hemen üstä çıktıydılar, da, kudurmuş köpeklär gibi, kendi halkını paralamaa başladıydılar. Aaçlıın genoţidın çeketmesi Büük aaçlık genoţidı başladı 1946-cı yılda yazın.TAA DERINDÄN