AAÇLIK BOLUMU

aaclik_kirimi
2018-ci yılın Küçük ayın (fevral) 27-dä Gagauziya Halk Topluşu (GHT) deputatların  sade 13-çü (toplantıda bulunannardan) kaldırdılar ellerini, ani “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anmak Günü” olsun deyni. Kalanı ya karşı çıktılar kaldılar. Tükürüp Aaçlık Kurbannarın mezarlarına hem kemiklerinä, onnarı gülmää alarak, bu soruşun ardına Aaçlık Kurbannarından “taa büük” günü kablettilär – Radio Gününü. Esapsız, nestelär! Akademik hem poet Todur ZANETTAA DERINDÄN
avdarma_aaclik (5)
Büün, 2018-ci yılın Küçük ayın (fevral) 27-dä, Gagauziya Halk Topluşu (GHT), 9-cu (diil ilk!) olarak, “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anmak Günü” kurulması için soruşu inceleyecek. Beklener, ani gagauzların etindän hem sırtından kurulan Gagauziya Halk Topluşu deputatları bu soruş için olumnu Karar oy birliinnän kabledileceklär da son-sonunda Aaçlık Kurbannarın cannarı artlık raatlanacek. Not. 1946 güzü – 1947 kışı hem ilkyazı aaçlıkta gagauzların 40-60% (küüdän-küüyä sayı diişer) aaçlıktan öldü da kardaş mezarlara gömüldü.TAA DERINDÄN
avdarma_aaclik
“Allaa vermiş, kızım, kahırı daaya – daa kurumuş, taşlara vermiş kahırı – taşlar çatlamış, ama insan – dayanmış!” (Elena İvanovna VARBAN, 87 yaşında, Kazayak küüyü) Kırım ayın (dekabri) 9-da Avdarma küüyündä verildi ödül üürencilerä hem studentlara, ani pay aldılar Avdarma küüyün istoriya muzeyin kurucusunun İgnat KAZMALInın teklifinä görä yapılan “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda olan aaçlıın 70-ci yıldönümünä “CAN ACISI” aaraştırma konkursunda. Maasuz bu iş için, ödüllenän kişilerdän kaarä, Avdarmaya teklif edildi gelsinnär Gagauziyanın 13 küüyündän hem kasabasından 128 yaşlı insan, ani, o kara belayı geçirip, diri kaldılar da şindi geçirdiklerini üürencilerä annattılar.TAA DERINDÄN
Zanet_ivanna_
ZANET İvanna Dimitrievna (sokakça: Mariţoyka Paşunun kızı İvanna), Kongaz küüyü, 15.06.1930-cu yılın duuması: “Geldilär, banditlär, aldılar hepsini. Mamunun ne rubaları vardı! Komrat portusu! Hepsini sattı, kurtarmaa bizi deyni. Şükür, Allaha, kurardı hepsimizi, a kim yaptı, kim aldı – hepsi geberdi, hepsi öldü. Evleri da daaldı. Geldilär, idilär-içtilär, sora da aldılar ekinneri. Aldılar bızaalıycı inää, danasını da. Dedilär: “Etti siz süt içtiniz, şindi biz da içelim!” Aaçlık cenktän beter! Cenktä bir kurşun urêr, insan öleer. Ama burada aaçlıktan ölmää, ye!!! E-he-he-e-ey! “Ver bir pa-a-ar-ça-çık ek-me-e-ek, mari-i-i-i! Bir bukacık ek-me-e-ek, mari-i-i!” –TAA DERINDÄN
Donka_bulu_Tomay
Evdokiya Filipovna STAMAT (sokakça – Milian Doka), Tomay küüyü: Kırkaltıncı yılda kürtün, yıvıncasına. Büük kaar vardı o yılın. İnsannar süpürgä tohumu iyärmişlär, cibrä çekerdää iyärmişlär. Aaçlık büüktü.  İnsannar yoktu ne isinnär. Ölüleri da, biri-biri üstünä üklü, kızaklarlan taşıyêrlar, öküzlärlän taşıyêrlar. Küçüktüm, ama pek islää tutêrım aklımda. Zavalılar! Topracıkları ilin olsun! Okadar zordu. Açan aklıma geler ye. Kıtlıı geçirdik, yoktu naşey imää. Nesoy bizim analar-bobalar baktılar?! Nesoy güçtü?! Onnara güçtü, biz uşaktık. Biz istärdik, ama yoktu. Yoktu. Baktılar, şükür Allaha, hepsimizi, bir da uşak ölmedi. İslää, saa büüttülär. Düşmedik bolniţa kapularna.TAA DERINDÄN
MEZAR_TASI_2
1946 güzü – 1947 kışı hem ilkyazı gagauzlara karşı zorlan yapılan aaçlıkta 40-60% insanımız, GENOŢİDa kabaatsız kurban olup, aaçlıktan öldü. Bu yıl tamamnanêr 70 yıl, nicä Sovet Rejimı hem onun palileri gagauzlara karşı zorlan AAÇLIK GENOŢİDını başlattılar da, 1946-cı yılın Canavar ayından başlayıp, taa 1947-ci yılın yazınadan GAGAUZLARIN 40-60% aaçlıktan öldülär. Rejim dedi hem herkerä deer, ani o yıllarda kurak olmuş da onuştan insannar aaçlıktan ölmüşlär. YALAN! Herliim rejimın palileri evlerdän hem aullarda, postavka için, zorlan ekinneri almaydılar okadar insanımız ölmeyeceydi. Hem neçin sa onnar, kim aldılar o ekinneri, ozamanTAA DERINDÄN
babu_Kati_kurcu_2
Ekaterina Pavlovna KURTEVA (kızlık laabı – Yabancı, sokakça – Morka Kati), 01.04.1934-cü yılın duuması, Vinogradovka (eski adı Kurtçu), Bolgrad rayonu, Odesa dolayı, Ukrayna Respublikası: “Aaaçlık ansızdan uuradı. Bizdä vardı neylän aaçlıı geçirmää. Ama gedilär da aldılar ekinnerimizi. Kim aldı mı? Hiç istämeerim onnarın adlarını da anmaa. Onnar, kim aldı ekinneri, sora hepsicii öldülär. Biz sa kaldık hem yaşadık. Kocam işçiydi hem şakacıydı. Bän da hep ölä. Uyduk. Onuştan kahırda da şakalar bizä yardım ettilär kırılmıylım hem verilmeylim. Zordu, ama diri kaldık, ayakta kaldık. Lääzımdı yaşamaa, uşakları kurtarmaa hem ayaa koymaa.TAA DERINDÄN
aaclik_kirimi
(Bütündünnä gagauzların IV-cü Kongresindä doklad) Ön söz erinnä Gagauzlara karşı XX-ci üzyılda yapılan baskıların hem ezmeklerin arasında, bir şüpesiz, ilk erdä durêr 1946-1947 yıllarda Sovet rejimin tarafından gagauzlara uygulanan AAÇLIK GENOŢİDI. Bu genoţid  kendi içinä topladı 1940-ta gagauzların kapamalarını hem trudarmiyaya almalarını, 1941-dä Sibirä kaldırılmalarını, 1944-tä “kara pehotaya” almalarını hem MGB[1] tarafından zındannara, kapannara hem GULAG[2]lara atılmaları. Hepsi bu işlerdä rejimä pek çok yardım ettilär erindeki kalik palilär, angıları hemen üstä çıktıydılar, da, kudurmuş köpeklär gibi, kendi halkını paralamaa başladıydılar. Aaçlıın genoţidın çeketmesi Büük aaçlık genoţidı başladı 1946-cı yılda yazın.TAA DERINDÄN
yamboglu
Sofya İlyiniçna YAMBOGLU (kızlık laabı Kambur), 03.07.1934 yılın duuması Çok Meydan küüyündä: “O-o-of! O-o-of! Aaçlıı, o-o-f, geçirdik, of, of! Sorma, çocuum, sorma! Aaçlıı, çocuum, kimsey geçirmesin osoy, nesoy biz geçirdik. Genä vardı bobamız, of! Aaçlık oldu, çocuum, kırk altıda. Yaamurlar yaamdı, ekin yok. Angısında vardı – vardı, angısında yoktu – yoktu. Ekinneri aldılar. Aaç insan biri-birindän ekin, imeelik çalardı. Çok insan öldü aaç. Makuk çıktı. İnsan alardı, parça-parça iyärdi. Şişärdi. Biz bir kerä aldık, da bizim bobamı brakmadı başka iyelim. Nelär idilär, nelär! Allah korusun! Of, Boje, İisus, Göktä BobacıımTAA DERINDÄN
Olimpiada_Statova
Olimpiada Dimitrievna STATOVA (kızlık laabı Krikova), 1927-ci duudu yılda Kongazda. 1948-ci yıldan beeri (evlendiktän sora) yaşêêr Kırlannar (Kotovskoe) küüyündä. 1940-1948 yıllar için bölä annattı: Kırkıncı yılda bizim bobamızı aldılar trudarmiyaya, da başka biz onu görmedik. Aaçlıı geçirdik aaç, nesoy da korudu bizi Allaa?! Bişey yoktu. Geldilär aldılar ekinneri. Komsomollar gezärdilär damnarda, tavannarda, hepsini boşaldardılar, alardılar. Ama biz, mamucuumuzlan, sakladıydık biraz papşoy. Sora papşoy da bitti. Tif vardı, O hastalıktan insan kudurardı. Hepsini taligalarlan toplardılar  bolniţaa. Erlär da doluydu hastaylan. Bän da ulaştıydım, ama kurtuldum. Allaa korudu bizi! Nesoy da koruduTAA DERINDÄN