AAÇLIK BOLUMU

babu_Kati_kurcu_2
Ekaterina Pavlovna KURTEVA (kızlık laabı – Yabancı, sokakça – Morka Kati), 01.04.1934-cü yılın duuması, Vinogradovka (eski adı Kurtçu), Bolgrad rayonu, Odesa dolayı, Ukrayna Respublikası: “Aaaçlık ansızdan uuradı. Bizdä vardı neylän aaçlıı geçirmää. Ama gedilär da aldılar ekinnerimizi. Kim aldı mı? Hiç istämeerim onnarın adlarını da anmaa. Onnar, kim aldı ekinneri, sora hepsicii öldülär. Biz sa kaldık hem yaşadık. Kocam işçiydi hem şakacıydı. Bän da hep ölä. Uyduk. Onuştan kahırda da şakalar bizä yardım ettilär kırılmıylım hem verilmeylim. Zordu, ama diri kaldık, ayakta kaldık. Lääzımdı yaşamaa, uşakları kurtarmaa hem ayaa koymaa.TAA DERINDÄN
aaclik_kirimi
(Bütündünnä gagauzların IV-cü Kongresindä doklad) Ön söz erinnä Gagauzlara karşı XX-ci üzyılda yapılan baskıların hem ezmeklerin arasında, bir şüpesiz, ilk erdä durêr 1946-1947 yıllarda Sovet rejimin tarafından gagauzlara uygulanan AAÇLIK GENOŢİDI. Bu genoţid  kendi içinä topladı 1940-ta gagauzların kapamalarını hem trudarmiyaya almalarını, 1941-dä Sibirä kaldırılmalarını, 1944-tä “kara pehotaya” almalarını hem MGB[1] tarafından zındannara, kapannara hem GULAG[2]lara atılmaları. Hepsi bu işlerdä rejimä pek çok yardım ettilär erindeki kalik palilär, angıları hemen üstä çıktıydılar, da, kudurmuş köpeklär gibi, kendi halkını paralamaa başladıydılar. Aaçlıın genoţidın çeketmesi Büük aaçlık genoţidı başladı 1946-cı yılda yazın.TAA DERINDÄN
yamboglu
Sofya İlyiniçna YAMBOGLU (kızlık laabı Kambur), 03.07.1934 yılın duuması Çok Meydan küüyündä: “O-o-of! O-o-of! Aaçlıı, o-o-f, geçirdik, of, of! Sorma, çocuum, sorma! Aaçlıı, çocuum, kimsey geçirmesin osoy, nesoy biz geçirdik. Genä vardı bobamız, of! Aaçlık oldu, çocuum, kırk altıda. Yaamurlar yaamdı, ekin yok. Angısında vardı – vardı, angısında yoktu – yoktu. Ekinneri aldılar. Aaç insan biri-birindän ekin, imeelik çalardı. Çok insan öldü aaç. Makuk çıktı. İnsan alardı, parça-parça iyärdi. Şişärdi. Biz bir kerä aldık, da bizim bobamı brakmadı başka iyelim. Nelär idilär, nelär! Allah korusun! Of, Boje, İisus, Göktä BobacıımTAA DERINDÄN
Olimpiada_Statova
Olimpiada Dimitrievna STATOVA (kızlık laabı Krikova), 1927-ci duudu yılda Kongazda. 1948-ci yıldan beeri (evlendiktän sora) yaşêêr Kırlannar (Kotovskoe) küüyündä. 1940-1948 yıllar için bölä annattı: Kırkıncı yılda bizim bobamızı aldılar trudarmiyaya, da başka biz onu görmedik. Aaçlıı geçirdik aaç, nesoy da korudu bizi Allaa?! Bişey yoktu. Geldilär aldılar ekinneri. Komsomollar gezärdilär damnarda, tavannarda, hepsini boşaldardılar, alardılar. Ama biz, mamucuumuzlan, sakladıydık biraz papşoy. Sora papşoy da bitti. Tif vardı, O hastalıktan insan kudurardı. Hepsini taligalarlan toplardılar  bolniţaa. Erlär da doluydu hastaylan. Bän da ulaştıydım, ama kurtuldum. Allaa korudu bizi! Nesoy da koruduTAA DERINDÄN
kolec_aaclik (1)
Çiçek ayın 5-dä Komrattakı Ay Boba Mihail Çakir adına kolecin zalında “UZAKTA KALDI O YASLI YILLAR…” Aaçllı Anmak Günü geçti. Zalda bulunan üürenicilär, üüredicilär, musaafirlär toplandılar aaçlık zamanında kurban olan insannarı anmaa, anmaa ne oldu 70 yıl geeri, 1946-1947-ci yıllarda, ne geçirdi gagauz halkı, ne getirdi insana aaçlık. Anmak günün başladı bir Susmak minudundan. Sţenada masada ikona, mum yanêr, ekmek hem çiçek. Sţena yanında aaçlık için kiyat sergisi. Ekranda o uzak vakıtlardan kadrılar. Yavaçıcık öter canını koparan bir muzıka. Zalda sus. Sade üreklerin düülmesi işidiler. Anmak günün en büük neetiydi,TAA DERINDÄN
arnaut_kizkardaslari
ARNAUT kızkardaşları: (soldan) Ekaterina Georgiyevna FİLİPOVA (pasportunda boba adını yannış yazmışlar), 1924-cü yılın duuması, Elena Petrovna KİRİLOVA, 1932-ci yılın duuması, Domnika Petrovna ROTAR, 1920-ci yılın duuması. Ayledä 8 kız hem 1 çocuk varmışlar. Aaçlık için ölä dedilär: Aaçlıı zor geçirdik. Zor. Büük kahır geçirdik. Yoktu ne imää. İmärdik kaşık dolusu. Açan ikincilää geldi rus, mestnıylar postavka koydular. Ruslar bilmärdilär kim zengin, kim fıkaara. Topladılar hepsini, taliga dolusu. Gezärdilär, aarardılar, ne da bulurdular evdä, onu da alardılar. Vardı bir küp peenirimiz. Aldılar o küpü da. Eni ekin yok, eskiyi da aldılar.TAA DERINDÄN
Aaclik_kurbannari
Küçük ayın 25-dä saat Çadırda oldu premyera “Aaçlık kurbannarı” spektaklisinä, angısını sţenaya koydu “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusu. Spektaklinin rejisöru – Mihail KONSTANTİNOV, pyesanın avtoru – dramaturg Todur ZANET. Pyesa adandı Büük AAÇLIIN 70-ci kara yıldönümünä.   Baba Marta ayın 16-da “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusu bu spektarliylän Gagauziyada «Свободная сцена» III-cü teatru Festivalini açacek. Spektakli başlêêr saat 18:30-da, Cadır kasabasının Kultura Evindä. Giriş – parasız.TAA DERINDÄN
ZABUN_Nikolay
Patrettä ZABUN Nikolay Dimitriyeviç, Ütülü küüyündän (küücä – “Gimberg”), duudu 1939-cu yılda Hederlez ayın 4-dä. Aaçlık için bölä annattı: “Gezärdilär evlerdä da alardılar insannardan hepsini: ekini, koyunnarı, malları. Bakmardılar senselä mi, diil mi? Kim gezdi, da aldı insannardan imekleri, bizdä vardı 7-8 bölä semya, hiç kalmadı biricii uşakları, topucuu öldülär. Bitti, yok onnar! Damarları da yok! Boba avşamdan kururdu tuzak tauşamnara. O yıl tauşam pek çok vardı. Getirärdi üç tauşam da, dört tauşam da. Te onunnan diri kaldık. Dädu Boji yardım etti. Küüdä insan cok öldü, ama diil okadar nekadarTAA DERINDÄN
Kipcak_Manerka_babu_
Patrettä Kıpçak küüyündän Stefanida İvanovna ÇAVDAR (kızlık laabı – Kopuşçu, ama küüdä onu hepsi Manerka bulü olarak bilerlär). Stefanida İvanovna 1932 yılın duuması. Aaçlıkta 12 yaşındaymış.   Manerka bulü aaçlık için bölä dedi: “Aaçlıı pek zor geçirdik, pek! Taa yok nerey! Geldilär, hepsini aldılar – bişey kalmadı! İdik ot, çarık! Yaamur yaadıynana sel gitti. Seldän sora bulduk çarık. Onnarı yıkırdık, kazırdık, ateştä kaynadırdık, da iyirdik. Yoktu ne imää başka. Pek çok insan öldü. Bizdä da kızkardaşım Lena aaçlıktan öldü. Zordu! Pek zordu! Şindi da yaşamak zor. Ama ozaman taa daTAA DERINDÄN
ekaterina_baurculu
Patrettä Valkaneş kasabasından Ekaterina Georgievna BAURÇULU (kızlık laabı – Çerneva), 1923 yıldan duuması. Canabisi aaçlık için bölä dedi: “Aaaçlıı pek prost geçirdik. İdilär uşaklarnı bütün. Büük kütüklär getiridim, sürüyärdim, sobayı yakalım da yısınalım. Yannaşırdım sobanın yanına uşaklarımnan – Kostikacıım hem Stöpa vardı. İmää yoktu. Vardı benim bir lelüm, mamunun kıskardaşı. Ordan-burdan toplamış kartofi kapçaazı onnarı – kaynadardık. Sandık ani biz artık çıkmayacez o yıldan. Dübüdüz küü öldü. 5 uşaanı idi anası da o da büzüldü. Ölüleri kızaklan götürüdülär – rıpa içinä sıbıdırdılar. Ne köpek kaldıydı, ne kedi, ne patkan –TAA DERINDÄN