GAGAUZLARIN İSTORİYASI BOLUMU

avdarma_210_yıl (1)
Kirez ayın 5-dä, 1563-cü yılda kurulan Gagauziyanın Avdarma küüyü, burada 1811-ci yılda ilk erleşän 19 gagauz aylesinin zamanının 210-cu yıldönümünü kutladı. Kutlamalar başladılar Avdarmada ilk gagauzların erleşmesinin 210-cu yıldönümünä baaşlanan Yortulu sırardan, neredä gösterildi bir kino, ani annadıldı Avdarma küüyün kurulması, istoriyası hem önemni erleri. Bu sırada pay aldılar hem avdarmalıları bu gözäl günnän kutladılar Avdarma küüyün Primarı Marina Kapsamun, Türkiye Kişinev Büükelçisi Gürol SÖKMENSÜER, Türkiye Respublikasının Gagauziya Komrat Başkonsulunnan Hasan AKDOĞAN, Türkiye Büükelçiliin 3-cü sekretari Özlem OKUYUCU, Avdarma küüyündän Gagauziya Halk Topluşu deputatı Elena KARAMİT, GHT deputatları Ekaterina JEKOVA,TAA DERINDÄN
komrat_kalkinti
2021-ci yılın Büük ayın 19-da (eskiycä Büük ayın (yanvar) 6-da) tamamnandı 115 yıl, nicä Komratta, ozamankı ţar kuvedinä karşı çiftçilerin kalkıntısı başladı. Ozaman, 1906-cı yılda, kalkıntıcılar kasabada kuvedi kendi ellerinä aldılar, Çiftçilär komitetı kurdular. O Çiftçilär komitetı dört gündän sora, Büük ayın 23-dä (eskiycä Büük ayın 10-da) Komrat bölgesinin respublikasının kurulması için Karar kablettlär, borçluk kiyatlarını yaktılar, vergileri kaldırdılar. Çiftçilär komitetı boyarlardan toprakların almasını hem çiftçilär arasında dooru payedilmesi için karar almış. Bundan kaare Komrat bölgesindän zapaslarda bulunnarın askerä mobilizaţiyasını durgutmuşlar. Lääzım urgulamaa, ani gagauzların kendi devletlii için düüşmesindä KomratTAA DERINDÄN
aaclik_demirel_gimnaziyası (3)
1946-1947 yıllar. Gagauz halkın istoriya sayfasında – kara yıllar. Aaçlık. Çok insan bir kabaatsız kaybeldi, geçindi. Biz, büünkü evlad boyları, lääzım üürenelim, aaraştıralım istoriyayı, deyni Canavar ayın (oktäbri) 19-zu – Aaçlık vakıdın anmak günü – unudulmasın, zerä Aaçlık – gagauzların bitişmäz yarası! Komrat kasabasının Süleyman DEMİREL adına gimnaziya-uşak başçasında Canavar ayın (oktäbri) 16-19 günnerindä geçti Aaçlık kurbannarını anmak sıraları. Gimnaziyanın Parlamentindän 6-9 klaslardan üürenicilär Canavar ayın (oktäbri) 16-da gittilär Avdarma küüyünä, neredä çiçek koydular aaçlık kurbannarın anmak memorialana. Bulunup bu acılı erdä, onnar sansın duydular, kendi gözlerinnän gördülär o zeetTAA DERINDÄN
kiyat_baboglu
(80 yıl oldu nicä gagauzça şkolalar kurulduydu) 1957-ci yılın Orak ayın 16-da Moldova SSRın Ministerlik Soveti  kabletti pek paalı hem önemni №454  Kararı: “Gagauz milletin uşakların üüredilmesini iileştirmää deyni önnemnär için” («О мерах по улучшению обучения детей гагаузской национальности»). Bu Karara görä kabledildi anılmış gagauz yazıcısının hem bilim adamının Dionis TANASOGLUnun hazırladıı gagauz alfavitı hem orfografiyası. Hazırlandı hem tiparlandı üüretmäk kiyatları, angılarına avtor oldular Nikolay TANASOGLU, Dionis TANASOGLU, Nikolay BABOGLU hem başkaları. Bundan kaarä Kaul pedagogika uçilişçesindä hazırlandı gagauz dilindä üüredicilär. Gagauzça şkolaları açmaa deyni yapıldı başka hazırlanmak işleri da.TAA DERINDÄN
AS_DARMADAAN
(“Ana Sözü” 30 yıldönümünä Gagauziyanın Mariya MARUNEVÇ adına bilim-aaraştırma Merkezindä “Ana Sözü” gazetasının  baş redaktorunun, akademik Todur ZANETin sözü hem kimi eni açıklamaları) 2018-ci yılın Harman ayın 14-dä oldu 30 yıl, nicä çıktı “Ana Sözü” gazetasının ilk nomerı. Ama “Ana Sözü” kurulmadı 1988-ci yılın Harman ayın 14-dä. O kuruldu bu gündän birkaç ay ileri. Yanılamrsam, 1988-ci yılın Baba Marta ayında Moskvada ozamankı Sovetlär Birliin Komunist Partiyasının (SBKP) Merkez Komitetı (MK) aldı karar bölä bir gazeta, “Sovetskaya Moldaviya” gazetasının eki olarak, çıksın. Hep orada bulgarlara da bölä dir gazeta kuruldu. LääzımTAA DERINDÄN
1-ci_dunna_cengi
Dört yıl geeri, Çadırdan «Память забытой войны» proektın öndercisinin Svetlana KAPANCInın hem “Dialog” Cümne Birliin teklifinä görä, I-ci dünnä (imperialistiçeskiy) cengindä (1914-1918 y.y.) pay alannarı hem ona kurban olannarı anma günü Gagauziyada Kasımın 11-dä bakılmaa başladı (bak: http://anasozu.com/i-ci-dunna-cengina-stela-hem-konferentiya/ hem http://anasozu.com/i-ci-dunna-cengin-kurbannarini-andilar/). Şindi sa, onnarın beterinä, kim isteer, ani istoriya onnardan başlasın hem kim durmamayca yalêêr kimin sa nestesini, bu günü Harman ayın 1-nä aldılar. Belliki, Gagauziya Halk Topluşu karar  alırkana, detallerä girmedään, inceleer salt o dokumentleri, ani onnarın önünä sürerlär. Dokumentleri sa hazırlayan kimnär? Osa kim mi? Nicä da olsa KararTAA DERINDÄN
kongaz_katakombalar_maaza
Kongazın gençleri aaraştırdılar hem üzä çıkardılar Kongaz küüyün altında bulunan poripleri hem maazaları. Bunun için onnar yazdılar Instagramın @congaz_  adresindä. Bän küçükkän bizim aulun içindän vardı bir porip esabı, angısından biz girärdik Kongazın er altında kazılı poriplerä. Uzaa gitmää korkardık, zerä onnar sadä kazılıydılar, ama taşlan kaplama diildilär. Neyä şaşardık, bilersiniz mi? O poriplerin içindä vardı nicä raat atlılar geçsinnär. Hep bölä bir giriş o poriplerin içinä vardı Kongaz mezeyin maazasından da. Muzey bulunardı ZANETlerin eski evlerindä. Sora bu iki girişi da kapadılar. Osaydı o poriplerä hem nicä şindi açıklandıTAA DERINDÄN
Aaclik_Anna_AVRAMOVA
“GagauzMedia” portalın “1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak” maasuz proektı Esaba alarak, ani 2018-ci yılın Küçük ayın (fevral) 27-dä Gagauziya Halk Topluşu (GHT) “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak Günü” kabletmää istämdi, GagauzMedia portalı karar aldı açmaa maasuz bir proekt “1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak” («Памяти жертв голода 1946-1947 годов»). Bu proekt çerçevesindä tiparlanan “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda olan aaçlıın 70-ci yıldönümünä “CAN ACISI” aaraştırma konkursunda pay alan Komrat kasabasının D. KARAÇOBAN teoretik liţeyin 11-ci klasta üürenciykasının Anna AVRAMOVAnın hazırladıı materialı burada: https://gagauzmedia.md/newsid=14761/. Aaçlık için ona anaattılar: Vasiliy İvanoviç KROİTOR (30.01.1932), PanteleyTAA DERINDÄN
Aaclik_Aleksandr_BABOGLU
“GagauzMedia” portalın “1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak” maasuz proektı Esaba alarak, ani 2018-ci yılın Küçük ayın (fevral) 27-dä Gagauziya Halk Topluşu (GHT) “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak Günü” kabletmää istämdi, GagauzMedia portalı karar aldı açmaa maasuz bir proekt “1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak” («Памяти жертв голода 1946-1947 годов»). Bu proekt çerçevesindä tiparlanan “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda olan aaçlıın 70-ci yıldönümünä “CAN ACISI” aaraştırma konkursunda pay alan Kıpçak küüyün B. YANAKOGLU teoretik liţeyin 12-ci klasta üürencisi Aleksandr BABOGLUnun hazırladıı materialı burada: https://gagauzmedia.md/newsid=14491/. Aaçlık için ona anaattılar: Dimitriy Panteleeviç TOPAL (18.11.1929), PraskovyaTAA DERINDÄN
Aaclik_Elena_GAYDARLI
“GagauzMedia” portalın “1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak” maasuz proektı Esaba alarak, ani 2018-ci yılın Küçük ayın (fevral) 27-dä Gagauziya Halk Topluşu (GHT) “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak Günü” kabletmää istämdi, GagauzMedia portalı karar aldı açmaa maasuz bir proekt “1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak” («Памяти жертв голода 1946-1947 годов»). Bu proekt çerçevesindä tiparlanan “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda olan aaçlıın 70-ci yıldönümünä “CAN ACISI” aaraştırma konkursunda pay alan Kazayak küüyün teoretik liţeyin 11-ci klasta üürencisi Elena GAYDARLInın hazırladıı materialı burada: https://gagauzmedia.md/newsid=14237/. Aaçlık için ona anaattılar: Stefanida İvanovna KALIN (1937 yılın duuması), DomnikiyaTAA DERINDÄN