GAGAUZLARIN İSTORİYASI BOLUMU

avdarma_zal
Baba Marta ayın 4-dä Avdarmanın küü toplantısında, Gagauziya Halk Topluşu deputatın Elena KARAMİTın teklifinä görä, avdarmalılar aldılar karar her yılın Canavar ayın (oktäbri) 19-zu Gününü “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak Günü” olarak bakmaa. Küü toplantısında pay alan 300 kişidän zeedä insan bire-bir kaldırdılar ellerini bu Karar için. Bundan beeri Canavar ayın 19-zunda Avdarmada anacêklar o binnärlän gagauz insannarı (onnarın arasında 600 kişidän zeedä avdarmalı var), ani o titsi 1946-1947 yıllarda aaçlaa kurban oldular. Avdarma oldu ilk küü, ani karar aldı “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anamak Günü” tanımaa. Not. 2018-ci yılın KüçükTAA DERINDÄN
aaclik_kirimi
2018-ci yılın Küçük ayın (fevral) 27-dä Gagauziya Halk Topluşu (GHT) deputatların  sade 13-çü (toplantıda bulunannardan) kaldırdılar ellerini, ani “Gagauziyada 1946-1947 yıllarda aaçlık kurbannarını Anmak Günü” olsun deyni. Kalanı ya karşı çıktılar kaldılar. Tükürüp Aaçlık Kurbannarın mezarlarına hem kemiklerinä, onnarı gülmää alarak, bu soruşun ardına Aaçlık Kurbannarından “taa büük” günü kablettilär – Radio Gününü. Esapsız, nestelär! Akademik hem poet Todur ZANETTAA DERINDÄN
gagauz_respublikasinin_bayraklari
Harman ayın (avgust) 19-da Gagauz Respublikasının 27-ci yıldönümünün kutlama toplantısında Gagauziya Başkanı İrina VLAH teklif etti Gagauz Respublikasının bayraanı Zakona koymaa. Gagauz Respublikasının angı bayraanı Gagauziya Başkanı Zakona koymaa isteer? Onu, ani kabledildi 1990-cı yılın Orak ayın 22-dä, ani Gagauz Respublikasının ofiţialBayraa mı? Osa ikincisini mi, ani taa sora kullanıldı? Bu kutlamaylan ilgili toplantılarlan sıralar hem onnarda sözlär gösterdi, ani 27 yıl içindä Gagauz Respublikasının kurulmasının haliz istoriyası hem dooruluu, insannarı, ani gagauz devletlii için halizdän savaştılar hem kendilerini korumadılar unudulêrlar hem başka istoriyaylan, yalannarlan hem kişilärlän diiştirilerlär. İstoriya istoriyaTAA DERINDÄN
Gimn+Bayrak+Bayrak_1
Büün, Harman ayın (avgust) 19-da, Gagauz Respublikasının kurulmasının 27-ci yıldönümü bakılêr. 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-da, gagauz halkı kendi Üstolan Kongresindä kurdu Gagauz Respublikasını hem onun kurulmasını bütün dünneyä bildirdi. Gagauziya Halk Topluşu Gagauz Respublikasının kurulmasının 27-cı yıldönümünnän ilgili bir kutlama programası hazırladı: http://halktoplushu.md/index.php/arkhiv/1782-ob-yavlenie-o-prazdnovanii-27-j-godovshchiny-grTAA DERINDÄN
gagauziya_yonu_hem_arkasi_1
Açan bakêrsın bu iki patredä, birisinin gözelliinä gözün mayılêr olêr, öbürünün verannıına da canın sancıdan daalêr. Bu patretlerin arasında 2 ay var – ilk patret yapıldı 2017-ci yılın Hederlez ayın (may) 5-dä Komratta, ikincisi da 2017-ci yılın Baba Marta ayın (mart) 27-dä Çok Meydan küüyündä. Bekim bu patretleri hiç yannaştırmayaceydık, ama aralarında pek büük gösteri ayırıntılıı var. Birinci patret – bu Gagauziyanın ön tarafı! İkinci patret ta – bu Gagauziyamızın arka tarafı! Gagauziyanın ön tarafı için pek çok düdük düdüldü, ama Gagauziyamızın arka tarafı için hiç bir daul da urulmadı.TAA DERINDÄN
birinci_dunne_cengi_kiyadi
Hederlez ayın (may) 24-dä, Komrat Devlet Universitetında, KDU bibliotekasının çalışmalarınnan, oldu prezentaţiya Svetlana KAPANCInın «Гагаузы и болгары Бессарабии в Первой мировой войне 1914-1918 гг.» kiyadına, ani annadêr I-ci dünnä (imperialistiçeskiy) cengi (1914-1918 y.y.) için hem açıklêêr gagauzların pek saklı bir istoriya sayfasını. Kiyat için annadarak Svetlana KAPANCI açıkladı, ani “bu kiyadı hazırlamaa neeti yokru. Ama açan 2013-cü yılda başlattı proektı «Восстановление и сохранение памяти об участниках Первой мировой войны 1914-1918 гг. из Гагаузии – «Память забытой войны», annadı, ani iş pek maanalı hem geniş bir iş. Canabisi bildirdi, ani danışmışTAA DERINDÄN
aaclik_kirimi
(Bütündünnä gagauzların IV-cü Kongresindä doklad) Ön söz erinnä Gagauzlara karşı XX-ci üzyılda yapılan baskıların hem ezmeklerin arasında, bir şüpesiz, ilk erdä durêr 1946-1947 yıllarda Sovet rejimin tarafından gagauzlara uygulanan AAÇLIK GENOŢİDI. Bu genoţid  kendi içinä topladı 1940-ta gagauzların kapamalarını hem trudarmiyaya almalarını, 1941-dä Sibirä kaldırılmalarını, 1944-tä “kara pehotaya” almalarını hem MGB[1] tarafından zındannara, kapannara hem GULAG[2]lara atılmaları. Hepsi bu işlerdä rejimä pek çok yardım ettilär erindeki kalik palilär, angıları hemen üstä çıktıydılar, da, kudurmuş köpeklär gibi, kendi halkını paralamaa başladıydılar. Aaçlıın genoţidın çeketmesi Büük aaçlık genoţidı başladı 1946-cı yılda yazın.TAA DERINDÄN
Lazari_1
Caltay gimnaziyanın iştä hem ustalıkta pedagogun Evdokiya Petrovna PETKOVİÇin zaametinnän Caltay küüyündä gagauzların eski yortuları hem adetleri korunêr hem da yaşêêr. O yortuların birisindä, “Lazari” günündä, uşaklar “Lazari” gezdilär. Lazari yortusu” gagauzlarda taa hristian dinindän öncä varmış. İnanılêr, ani bu gündä dünnedä herbir iş diriler. Lazari günündä küçük kızlar (6-10 yaşında), üçär kişi olup, evdän evä gezerlär hem Lazari türküsünü çalêrlar. O kızçazlara “lazarici” yada “lazarki” deerlär. Kızçaazın birisini yapêrlar “gelincik”: suratı kısa bir duvaklan yada çemberlän saklı, yada tepesinä sadä bir çembercik koyêrlar. “Gelinciin” elindä iki basmacık var, açanTAA DERINDÄN
aaclik_kurbannari_1
Küçük ayın 25-dä Çadır kasabasında oldu premyera “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusunun “Aaçlık kurbannarı” spektaklisinä, angısı koyuldu dramaturg Todur ZANETin “Aaçlık kurbannarı” pyesasına görä hem angısı adandı 1946-1947 yıllarında gagauz halkına karşı zorlan yapılan Büük Aaçlıın 70-ci yıldönümünä. “Aaçlık kurbannarı” spektaklisini yoktu nicä bakmaa yaşsız. Herbir kıpımdan, aktörların laflarından, bakışlarından tikennenärdi etlerin. Onnar oynadılar aslıdan ölä, sansın kendileri bunu geçirmişlär. Sanêrım, ani aktörların bu oynamasına kolaylık verdi o da, ani onnar pyesayı kendi üreklerindän geçirmişlär, hem, ani pyesada olaylar onnarın genetika uurunda kannarında kalmış. Unutmayalım, ani aktörların zaametinä katılêrTAA DERINDÄN
kurdoglu_2
Büük ayın 28-dä Komradın Regional biblioekasında oldu prezentaţiya Konstantin KURDOGLUnun «Репрессии и депортации гагаузов 1940-1941 гг., 1944-1952 гг. Книга судеб» kiyadına. Bu kiyat annadêr 1940-1950-ci yıllarda Sovet rejımın tarafından gagauzlara karşı yapılan zulumnukları. Prezentaţiyada pay aldılar yazıcılar, kultura hem cümne insannarı, bilim adamnarı, gazetacılar. Kiyadın avtoru açıkladı, ani «Репрессии и депортации гагаузов 1940-1941 гг., 1944-1952 гг. Книга судеб» kiyadına toplu Sibirä kaldırılan insannarın hem onnarın yakınnarının annatmakları, deportaţiyalar için dokumentlar hem patretlär. Kiyat taa dolu olsun deyni Konstantin KURDOGLU, Gagauziyadan kaarä, Sibirdä dä insannarlan buluşmuş. Kiyadın tirajı – 500 taanä.TAA DERINDÄN