İSTORİYA BOLUMU

arnaut_kizkardaslari
ARNAUT kızkardaşları: (soldan) Ekaterina Georgiyevna FİLİPOVA (pasportunda boba adını yannış yazmışlar), 1924-cü yılın duuması, Elena Petrovna KİRİLOVA, 1932-ci yılın duuması, Domnika Petrovna ROTAR, 1920-ci yılın duuması. Ayledä 8 kız hem 1 çocuk varmışlar. Aaçlık için ölä dedilär: Aaçlıı zor geçirdik. Zor. Büük kahır geçirdik. Yoktu ne imää. İmärdik kaşık dolusu. Açan ikincilää geldi rus, mestnıylar postavka koydular. Ruslar bilmärdilär kim zengin, kim fıkaara. Topladılar hepsini, taliga dolusu. Gezärdilär, aarardılar, ne da bulurdular evdä, onu da alardılar. Vardı bir küp peenirimiz. Aldılar o küpü da. Eni ekin yok, eskiyi da aldılar.TAA DERINDÄN
Aaclik_kurbannari
Küçük ayın 25-dä saat Çadırda oldu premyera “Aaçlık kurbannarı” spektaklisinä, angısını sţenaya koydu “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusu. Spektaklinin rejisöru – Mihail KONSTANTİNOV, pyesanın avtoru – dramaturg Todur ZANET. Pyesa adandı Büük AAÇLIIN 70-ci kara yıldönümünä.   Baba Marta ayın 16-da “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusu bu spektarliylän Gagauziyada «Свободная сцена» III-cü teatru Festivalini açacek. Spektakli başlêêr saat 18:30-da, Cadır kasabasının Kultura Evindä. Giriş – parasız.TAA DERINDÄN
aaclik_kurbannari_1
Küçük ayın 25-dä Çadır kasabasında oldu premyera “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusunun “Aaçlık kurbannarı” spektaklisinä, angısı koyuldu dramaturg Todur ZANETin “Aaçlık kurbannarı” pyesasına görä hem angısı adandı 1946-1947 yıllarında gagauz halkına karşı zorlan yapılan Büük Aaçlıın 70-ci yıldönümünä. “Aaçlık kurbannarı” spektaklisini yoktu nicä bakmaa yaşsız. Herbir kıpımdan, aktörların laflarından, bakışlarından tikennenärdi etlerin. Onnar oynadılar aslıdan ölä, sansın kendileri bunu geçirmişlär. Sanêrım, ani aktörların bu oynamasına kolaylık verdi o da, ani onnar pyesayı kendi üreklerindän geçirmişlär, hem, ani pyesada olaylar onnarın genetika uurunda kannarında kalmış. Unutmayalım, ani aktörların zaametinä katılêrTAA DERINDÄN
ZABUN_Nikolay
Patrettä ZABUN Nikolay Dimitriyeviç, Ütülü küüyündän (küücä – “Gimberg”), duudu 1939-cu yılda Hederlez ayın 4-dä. Aaçlık için bölä annattı: “Gezärdilär evlerdä da alardılar insannardan hepsini: ekini, koyunnarı, malları. Bakmardılar senselä mi, diil mi? Kim gezdi, da aldı insannardan imekleri, bizdä vardı 7-8 bölä semya, hiç kalmadı biricii uşakları, topucuu öldülär. Bitti, yok onnar! Damarları da yok! Boba avşamdan kururdu tuzak tauşamnara. O yıl tauşam pek çok vardı. Getirärdi üç tauşam da, dört tauşam da. Te onunnan diri kaldık. Dädu Boji yardım etti. Küüdä insan cok öldü, ama diil okadar nekadarTAA DERINDÄN
kurdoglu_2
Büük ayın 28-dä Komradın Regional biblioekasında oldu prezentaţiya Konstantin KURDOGLUnun «Репрессии и депортации гагаузов 1940-1941 гг., 1944-1952 гг. Книга судеб» kiyadına. Bu kiyat annadêr 1940-1950-ci yıllarda Sovet rejımın tarafından gagauzlara karşı yapılan zulumnukları. Prezentaţiyada pay aldılar yazıcılar, kultura hem cümne insannarı, bilim adamnarı, gazetacılar. Kiyadın avtoru açıkladı, ani «Репрессии и депортации гагаузов 1940-1941 гг., 1944-1952 гг. Книга судеб» kiyadına toplu Sibirä kaldırılan insannarın hem onnarın yakınnarının annatmakları, deportaţiyalar için dokumentlar hem patretlär. Kiyat taa dolu olsun deyni Konstantin KURDOGLU, Gagauziyadan kaarä, Sibirdä dä insannarlan buluşmuş. Kiyadın tirajı – 500 taanä.TAA DERINDÄN
Kipcak_Manerka_babu_
Patrettä Kıpçak küüyündän Stefanida İvanovna ÇAVDAR (kızlık laabı – Kopuşçu, ama küüdä onu hepsi Manerka bulü olarak bilerlär). Stefanida İvanovna 1932 yılın duuması. Aaçlıkta 12 yaşındaymış.   Manerka bulü aaçlık için bölä dedi: “Aaçlıı pek zor geçirdik, pek! Taa yok nerey! Geldilär, hepsini aldılar – bişey kalmadı! İdik ot, çarık! Yaamur yaadıynana sel gitti. Seldän sora bulduk çarık. Onnarı yıkırdık, kazırdık, ateştä kaynadırdık, da iyirdik. Yoktu ne imää başka. Pek çok insan öldü. Bizdä da kızkardaşım Lena aaçlıktan öldü. Zordu! Pek zordu! Şindi da yaşamak zor. Ama ozaman taa daTAA DERINDÄN
ekaterina_baurculu
Patrettä Valkaneş kasabasından Ekaterina Georgievna BAURÇULU (kızlık laabı – Çerneva), 1923 yıldan duuması. Canabisi aaçlık için bölä dedi: “Aaaçlıı pek prost geçirdik. İdilär uşaklarnı bütün. Büük kütüklär getiridim, sürüyärdim, sobayı yakalım da yısınalım. Yannaşırdım sobanın yanına uşaklarımnan – Kostikacıım hem Stöpa vardı. İmää yoktu. Vardı benim bir lelüm, mamunun kıskardaşı. Ordan-burdan toplamış kartofi kapçaazı onnarı – kaynadardık. Sandık ani biz artık çıkmayacez o yıldan. Dübüdüz küü öldü. 5 uşaanı idi anası da o da büzüldü. Ölüleri kızaklan götürüdülär – rıpa içinä sıbıdırdılar. Ne köpek kaldıydı, ne kedi, ne patkan –TAA DERINDÄN
bayrak
İrmi yıl geeri, 1990-cı yılın Orak ayın (iyül) 22-dä Gagauz Halkın Üstolan Kongresi 411 oylan (Kongrestä okadar delegat vardı) Gagauz Milli Gimnasını hem Milli Bayraa kabletti.   Gagauz Milli Bayraan proektını resimci Pötr VLAH teklif etti. Gagauz Milli Gimnasını yazdılar kompozitor Mihail KOLSA hem poet Todur ZANET. GAGAUZ MİLLİ GİMNASI Geldi vakıt – bayraa kaldır, Dalgalatsın lüzgär onu. Kavalları keskin çaldır, Duuêr Halkın aydın günü! Refren: İnsana lääzım Vatan, Halkına kalsın damar, Kanında dedä sesi Uzaktan evä çeksin. Bucak’ta dannar açık – Şannı olsun kardaşlık*. Zaman kanatları döner Kıyıp karaTAA DERINDÄN
unirea_sfatul_terii

2016.03.27,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, CÜMNE, İSTORİYA BOLUMU

Moldovaylan Romıniya birleşeerlär

Baba Marta ayın 27-dä Kişinevda geçer 2-ci Sfatul Ţarii kurulma Syezdı. Syezdta alınêr karar 2018-ci yılın Baba Marta ayın 27-dä Moldovaylan Romıniya birleşsinnär. İstoriyadan biliner, ani 98 yıl geeri 1918-ci yılın Baba Marta ayın 27-dä Sfatul Ţarii aldı karar Basarabiyayı Romıniyaya eklemää. Hep büün, Baba Marta ayın 27-dä, Kişinevda, Moldova devletin susmasınnan hem yardımınnan “Büük Unire” marşı geçer. Romıniyaylan birleşmäk soruşunda ne Moldova, ne da Gagauziya öndercileri bir açıklama yapmadılar. Karşı mı onnar, kayıl mı, sade bir Allaa biler.TAA DERINDÄN
avdarma_kiyat_prezentatiya
Büük ayın 24-dä Avdarmada oldu prezentaţiya kiyada «Авдарма. 450 лет истории. 1563-2013», angısını hazırladı hem çıkardı avdarmalı istorik İgnat KAZMALI. Nicä açıkladı Canabisi bu kiyadı o 30 yılın içindä hazırlamış, toplamış material hem arhivlarda işlemiş, bildirer sayt avdarma.md. Kiyadın sayfalarında annadılêr Avdarma küüyün geçmişi hem büünkü günneri, avdarmalıların ömürleri hem gecirdikleri. Kiyadın prezentaţiyası başladı bir videodan, neredä annadılêr kiyadın avtorunun İgnat KAZMALInın çalışmaları hem istoriyada aaraştırmaları. Eridir urgulamaa, ani bu kiyat avtorunun ikinci kiyadı. İlk kiyadı sa – «Авдарма. История села 1811-2011 годы» – çıktı 2011-ci yılda. Hep ozaman, küüyünTAA DERINDÄN