İSTORİYA BOLUMU

cakir_kiyat
Şindiyä kadar bir “istorik” deyärdi, ani gagauz dilindä ilk din kiyadı çıkmış 1907-ci yılda. Kişinevda bibliotekada aslıdan var kiyat, angısının kabında yazêr: Ветхий Завет, пособие для гагаузов (1907 год). Первая книга на гагаузском языке. Ama bu cümlelär eldän yazılı. Bu kiyadın taa bir taanesi Kişinevun başka bir bibliotekasında var. Kabı da erindä. Kabında yazêr: Cвященная история Ветхого Завета. 1911 год. 2007-ci yılda bütün Gagauziya gagauzların eni istoriyasının iki büük yortusunu kutladı: gagauz yazısının 50-ci yıldönümünü hem ilk gagauzça kiyadın tiparlanmasının 100-cü yıldönümünü. Maasuz ilk gagauzça kiyadın tiparlanmsının 100-cü yıldönümü içinTAA DERINDÄN
AACLI

2013.03.28,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, AAÇLIK, İSTORİYA BOLUMU

Dädumun annatmasından bir parça

DÄDUM: “Bän kücüktüm, ama hepsini annayardım. 1946-ncı yılda yarısında, 10 yaşındaykan, döndüm ölümdän. Mamu olmaydı, olmayaceydım bän da büünkü gündä. Mamucuum benim bir kula tenni insandı. Toyandı, ama bu çirkin yılların arasında kaldı bir sopa gibi. Kahır, zorluk onu bitirdi. O imäzdi bişey, kendi parçasını saklı bobamızdan verärdi bizä. Biz 4 uşaktık. Benim ayläm diildi fukaara, ama aaçlık bizä da bastı. Mamuyu gömdük fukaara. Mezarı kazdılar iki gün. Kış vakıdıydı, çirkin suuklar dışardaydı, insan aaçtı, kuvetsizdi. Toprak pek dondu. İnsannar kazamazdılar mezarı. Ayläm taa pek yufkalandı. Hepsi kaldı bobanın arkalarına,TAA DERINDÄN
20
İrmi yıl geeri, 1990-cı yılın Orak ayın (iyül) 22-dä olan Gagauz Halkın Kongresi 411 oylan (okadar delegat Kongrestä vardı) Gagauz Milli Gimnasını kabletti. Gagauz Milli Gimnasının muzıkasını Mihail KOLSA, laflarını Todur ZANET yazdılar. GAGAUZ MİLLİ GİMNASI Geldi vakıt – bayraa kaldır, Dalgalatsın lüzgär onu. Kavalları keskin çaldır, Duuêr Halkın aydın günü! Refren: İnsana lääzım Vatan, Halkına kalsın damar, Kanında dedä sesi Uzaktan evä çeksin. Bucak’ta dannar açık – Şannı olsun kardaşlık*. Zaman kanatları döner Kıyıp kara bulutları. Yaşamaya kuvet verer Ana topraan çöşmeleri. Refren: İnsana lääzım Vatan, Halkına kalsın damar,TAA DERINDÄN
AACLIK

2007.02.22,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, AAÇLIK, İSTORİYA BOLUMU

Aaçlık kurbannarı mezarlardan baarêrlar!

AAÇLIK KURBANNARI MEZARLARDAN BAARÊRLAR! (60 YIL GEERİ GAGAUZLARA KARŞI SOYKIRIMI (GENOŢİD) YAPILDI) Altmış yıl geeri 1946-1947 yıllar kışı Sovet Sistemasının tarafından gagauzlara karşı zorlan aaçlık yapıldı. Bununnan gagauzların soykırımı (genoţidi) başladı. Aaçlıın ardına lagerlär, Sibirä kaldırılmak, erindä kurşuna urmak geldi. Bütün bu hayarsızlıklar gagauzların 40% zorlan mezarlara soktu. Ukraynada bulunan sa Bolboka (Kotlovina) küüyünün 60% insannarını (sade aaçlık!) biçiti. Düşünün kendiniz: bu küüdä 5500 candan 3300 (ÜÇ BİN ÜÇÜZ) aaçlıktan ölmüş. Aala gagauzum! Aala. Bunnar senin duumamış yazıcıların, türkücülerin, bilgiçlerin, resimcilerin, gelecään. Aala zerä, açan küülerimizin üstündän ölüm borannarı geçärdilär, açan insannar aaçlıktan fidannarın kabuklarını kemirärdilär, kedileri hem köpekleri iyärdilär,TAA DERINDÄN
OZAMAN

2005.10.30,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, GAGAUZ AVTONOMİYASININ İSTORİYASI, İSTORİYA BOLUMU

Ozaman bizi dizçä koyamadılar

Onbeş yıl geeri, 1990-cı yılın Canavar ayın (oktäbri)  25-29 günneri arası bizi, gagauzları, savaştılar, dizçä koyup, yok etmää bu er üzündän. Ozaman, Kişinêuda kuvettä bulunan naţionalistlär gagauz halkının üstünä volontörları yolladılar. Ofiţial neet birdi: Gagauz halkının kurduu Gagauz Respublikasını yok etmää. Ama aslı neet başkaydı: gagauz küülerini yıkıp yakmaa, gagauz halkını da yok etmää bu dünnedän. Herliim ozaman Gagauz Republikasında yaşayan insannar (gagauzlar, bulgarlar, moldovannar, ruslar, ukrayinnär, çingenelär h.b.) birleşmäydilär,  kendi vatanını korumaa deyni bire-bir kalkmaydılar, bu iş aslıya çıkaceydı. Moldova Pravitelstvosu 1990-cu yılın Canavar ayın (oktäbri) 23-dä kabletti birTAA DERINDÄN
gagauzlar

1991.05.10,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, GAGAUZLARIN İSTORİYASI, İSTORİYA BOLUMU

Gagauzlar çekiler türk soyundan

Protoierey Mihail ÇAKİR çok çalışmış gagauzların kulturası için. Başka kiyatların arasında o yazmış bizim milletimizin istoriyası için da bir kiyat “BESARABİYA GAGAUZLARIN İSTORİYASI” Yazık, ani büünkü günädän o kiyat enidän basılmadı. Mihail ÇAKİR pek hodulmuş ona, ki gagauzlar bir türk milleti, ani bizim dilimiz bir pak türk dili, ani bizim uzak de delerimiz OGUZlarmış. Sovetlär vakıtlarında, ideologiya damgalarına baş iildip, ofiţial bilgi saklardı halkımızdan hepsiciini, ne vardı nicä gözlerimizi açsın. Mihail ÇAKİR din izmetçisi olarak, pek üürenik bir adammış, din kiyatlarını pek bilärmiş. Çevirmiş onnarı gagauz dilinä. Bundan kaarä türlüTAA DERINDÄN