Marcela

28.11.2020, tarafından yazılı , CÜMNE, LİTERATURA, LİTERATURA ÖMÜRÜ, PROZA BÖLÜMÜ, 206 KERÄ BAKILMIŞ

Çikora

Geçennerdä tipardan çıktı Moldovanın anılmış yazıcıykasının hem gagauz kulturasının büük izmetçiykasının,  “Pontos” basım evin direktorunun Marçela MARDAREnin proza kiyadı “Dincolo de noi” (Bizdän öbür tarafta), neylän Canabisini kutlêêrız hem onun bu kiyadına girän annatmasınından birisini, gagauzçaya çevirip, okuycularımıza baaşlêêrız.

Yapraklar arasından görüner
Pek gözäl çiçecik – gülümseer.
O çikora[1] – pek naazlı bir çiçek,
Güneşä da doyamaz o pek.
Onu sevän gökä seviner
Hem ona maaviliini serpider.

Onun istediinä görä diiştirdilär kvartirayı. İstämäzdi ne kolegaları ne da komşuları görsünnär onu koläskada. Ama eni kvartira da pek sıcak er diildi. Auldan uşaklar saygısızlıklan azarlardılar onu, baarıp “sakat”, “kalik”, “invalid”, “handikap”…

Anası-bobası zorunda kaldılar başka bir  kvartiraya taşınmaa bu baş kasabanın orta sektorunda. Burada sa taa da beterdi. Kimsey ona bişey demäzdi. Ne yaşlıların, ne da uşakların gözünä sansın ilişmäzdi. En azdan onu esap almazdılar. Onnara hep okadardı. Geçärdilär onun yanından,  nicä geçerlär bir eski, faydasız işin yanından. Onnara deyni o yoktu! İleri, açan kim sa onu gücendirirdi, o aalardı, şindi sa – içinä kapanıktı. Olduydu sessiz, gücenik, lafsız. Bobasınnan anasına karşı yaramazlık yapardı, sansın onnar kabaatlıydı, ani o, kurallara uymadaan şüşavayı geçärkenä o lüx limuzin, bet lüzgär gibi, geçti onun üstündän, durgunmadaan, sürüryüp onu birkaç metra şüşava üstündä.  Üreesinin derinniindä anasına-bobasına canı acıyardı. Bilärdi, ani onu bölä dä severlär, ama bişey yapamazdı, taa doorusu, hiç denämärdi dä.

Açık pençerä aşırı işidilärdi uşakların şen sesleri. Baarmalarından annadı, ani voleybol oynêêrlar. O da sevärdi bu sport oyununu. Avariyayadan oynardı şkolanın komandasında. Zonalar uurunda yarışmaklarda onnarın şkolası çok kerä birinci oldu. Bu başarılar taa sık onun ihlamnı oyununnan ilgiliydi. Topa kuşkuluydu hem vardı kuvetli hem keezli bir uruşu. Topu karşı tarafın beklänmeyän erä yollandırıdı. Ama şindi salt aklına getimeklärlän yaşaardı. Hiç bişey eskisi gibi yoktu nicä olsun. Kendisi da başkaydı. Şindi onun tek sevinmelii kiyatlardı. Okuyardı hepsini ne getirärdi anası uşaklar için bibliotekadan, neredä o işlärdi. Bobasından da almıştı resimcilik vergisini. O sevärdi resimnemää peyzajları, taa çok fidannarı. Onun hepsi fidannarı üüsekti, gözäldi, gürdü, kaavi köklärländi.

– Anişoara, pek gözäl bir gün, istämeersin mi biraz dışarı çıkalım? – yalpaklıklan dedi bobası, düşüncelerindän onu ayına çıkarıp: –  Bir afta içerdän çıkmadın.

Dün o aar laflarlan abanacıydı bobasının üstünä. Büün da bunu yapmadı. Biraz baktı bobasının yorgun üzünä da gözleri biraz kıpıştı.

– Taman düşünärdim yalvarayım yardım edäsin merdivenneri inmää, – fisirdeyeräk dedi kız.

Gördü nicä bobasının üzü şılamaa başladı.

– Okumak için yanına bir kiyat alacan mı?

– Almayacam. Sade albomu, bekim bişey resimneyecäm.

– Ozaman alatlayalım, – şen seslän dedi bobası.

 

Gün halizdän gözäldi, güneşliydi. Esärdi serindidici hem yalpak bir lüzgercik. Kuşar cıvıldardılar. Trotuarın uzunnuuna ekilmiş türlü renkli çiçeklerin kilimindä brınnardılar çalışkan kuvannar. Analar hem malilär tarafından gözledilän birkaç küçük uşak, aralarında lafedip, kumnukta oynardılar. Evin önündeki skemnesindä üç yaşlı karı sesli-sesli lafedärdilär. Kızın bobası onnara seläm verdi. Karılar aldılar selämı da acılı bakışlarlan geçirdilär onnarı.

– Biraz gezinelim mi o sa?…

– Baka, götür koläskayı voleybol alanına taa yakın.

Bobası birkaç sekund ikiliktä kaldı.

– İslää, – dedi adam. – Bana kalsa uygun olacek durgunarsaydık bu kara aacın yanında. Onun dalları koruyacek seni, herliim top bu tarafa uçarsa.

– Baka, top benim için kuşkulu bişey diildir, – gülümseyeräk dedi Anişoara. – Dön o bilim statyana. Açan sana zorum olacek, telefondan zenk edecäm.

Bobası öptü kızını annısından da döndü evä.

 

Anişoara meraklan siiredärdi iki komanda arasındakı alaylı bu oyunu. O kıpırdattı koläskayı, çıkarak kara aacın gölgesindän. Bir kaç kerä top dokunmadaan geçti onun yanından. Ona gelärdi mi osa halizdän o mu, o pek gözäl oynayan, haydut gibi uzun saçlı esmer çocuk, hep maasuz yollardı topu onun üstünä?!

– Ey, – baardı oyuncuların birisi, – açma aazını, topu tut, istämärsän koläskannan bilä aktarılmaa!

Kalanı, şenneneräk, güldülär bu kafadarın şakasına. Sade gülmäzdi uzun saçlı olan – Sandu, ölä därdilär ona çocuklar. O ne sa fisirdedi oyunculara da onnar vazgeçtilär gülmektän. Sandu döndü üzünnän kıza.

– Ey, Çikora! – baardı o. – Bakalım şindi nicä başa çıkacan.

İlin hem kıvrak bir urmaklan o yolladı topu kıza dooru.

Anişoara, birdän tutuşup, baktı ona, ama cuvap vermedi. Top gelärdi onun üstünä. Kız istämedään kaldırdı elini da, koläskadan birazçık kalkınıp, urdu ona canında toplanan bütün acılarlan, ama ölä nicä becerärdi: istedii uura.

Top bütün kuvetlän yollandı Sanduya dooru da o zar-zor etiştirdi bir tarafa fırlamaa. Top, döneräk, dokunmadaan, hızlı geçti onun suratının önündän.

– Oho, – şaşarak sıklık etti o. – Korunun, çocuklar, Çikora harakterını gösterer!

Kız çevirdi koläskasını. O istemäzdi olannar görsünnär onu yaşlarını. Çıkardı cebindän mobilnıy telefonunu da zenk etti bobasına.

– Ey, Çikora, – işitti o Sandunun sesini, – Seni benim komandamıza alêrım. Yaarından trenirovkalara başlêêrız.

– Gel da al! – fisirdedi Anişoara telefona yavaş seslän, zorlan sıkarak kendisini, aalamaa çeketmesin deyni.

 

Bobası bişey demedi. Annadı, ani kimsaydı, adetä görä, gücendirdi onu. Salt kvartiraya girdikleri zaman o bir raat seslän sordu:

– Ne oldu?

– Bişeycik.

– Kim seni gücendirdi?

Anişoara uzattı albomu. Bir yapraktan ona bakardı uzun saçlı, yakışıklı hem gözäl bir çocuun resimni üzü. Çocuk gülümsärdi.

– Nicä onun adı?

– Sandu, – yanaklarından akan yaşları arasından fisirdedi kız da taa da yavaş ekledi: – Ölä ona därdilär başkaları.

– Sana nicä dedi?

– Çikora!

– Nicä?

– Çikora, baka.

Adam paysındı gülmää.

– Annamêêrım, ne şennik sana uuradı? – şaşarak sordu kızı.

O bişey cuvap etmedi. O döndü da birkaç kıpımdan sora geeri geldi. Susarak verdi kızına sözlüü.

– Buyur da oku te bu açıklamayı, – teklif etti o.

– Ne iş için?

– Göräsin deyni ne o çikora.

– Bana hiç meraklı diil.

– Ama lääzım okuyasın.

– İstämeerim!

– Ozaman bän sana okuyacam: “Çikora – bu bir bitki[2]…”

– Bu bitkiylän benim neyim var? – kızarak kesti bobasının lafını.

– Onun çiçeciinin yapracıkları gibi gözäl maavi gözlerin var.

Gagauzçaya çevirdi Todur ZANET



[1] çikorarusça: цикорий

[2] bitkirusça: растение

 Marcela_Dincolo_de_Noi

BİR CUVAP YAZIN