tauk_gunu

02.01.2019, tarafından yazılı , CÜMNE BÖLÜMÜ, 255 KERÄ BAKILMIŞ

Gagauz Halk Kalendari: Taukların günü

(Büük ayın (yanvar) 2-si)

TAUKLARIN GÜNÜ bakılêr ev kuşlarına, taa çok tauklara. Buradan da yortunun adı geler. Bu günä başka türlü deerlär Tauk yortusu, Poleznik[1] hem İgnajdin[2].

Taukların gününä (İgnajdinä) karşı, bereket için, yapêrlar koliva hem pita, da onnarı günnüklän tütüderlär. Taukların günündä (İgnajdindä) sabaalen biraz koliva hem birkaç parçacık pita tauklara vererlär – bereketli olsunnar. Bu günü karılar maalä gezmeerlär – tauklar daalmasınnar deyni.

Taukların günündä çorbacılar bekleerlär angı insan ilkin gelecek onnarın auluna. Zerä onnar inanêrlar, ani “nesoy insan o günü aula ilk gelecek – kloç­kalar ölä da olacek. Bu insana “poleznik” deerlär. Onuştan o girdiynan içeri lääzım “kıtkıdaklasın”.

İçerdä “poleznii” oturdêrlar köşeyä, nicä kloçkayı, koyêrlar biraz saman onun altına (kloçkalar yatsın deyni) hem da vererlär ona patladılmış papşoy: yımır­talar dolu çıksın, da patlasınnar, da çıksın piliçlär”. Sora da o kişiyi şaraplan ikram ederlär.

Gagauzlar inanêrlar, ani o günü aula ilkin karı gelärsä – piliçlerin arasında taa çok yarkacık olacek, adam gelärsä – taa çok horozçuk.

Taukların günündä evin büük işleri yapılmêêr: “İgnajdindä iş tarafından sadä parça yırtılêr: taukların kıçları yırtılsın, da tauklar yımırtlasın deyni”.

Taukların günü açêr Yıl başı hem Kolada yortularını. Bu gündä başlêêrlar Kolada için domuzları kesmää. Domuzun dallaana bakıp, savaşêrlar annamaa kış uzun mu, osa kısa mı olacek: “Dalaan ucundan gerisi taa kalıncasaydı – kış uzun olacek, ucundan gerisi taa incasaydı – kış aaz kaldı, kış geridä kaldı, ilkyaz yakın.

Evel bu gündä kimi gagauz küülerindä genç çocuklar gezärmişlär evlerdä, da sorup: “Kabulmusunuz Koladayı hem koladacıları?” üürenärmişlär kimä Kolada günündä var nicä “koladaylan” gelmää. Ev saabi kabulsaydı, çocuklar Kolada günündä gelärmişlär o evä. Bu evdä da onnara kitka hem para hazırlarmışlar.

İleri inanarmışlar, ani Taukların günündä Cadılar aullara girerlär, onuş­tan onnardan korunmaa deyni, ayul içinä darı daadarmışlar.

Sayılêr, ani “İgnajdindän Dragayka[3] gününädän günnär heptän uzêêr”.

Akademik hem poet Todur ZANET



[1] Poleznik – bezbelli rusça «польза» yada «полезный» laflarından geler.

[2] İgnajdin – hristiannıkta “İgnat günü” yortusu, klisä kalendarinä görä bakılêr Büük ayın (yan­var) 2-dä.

[3] Dragayka – gagauz yortusu, ani düşer Orak ayın (iyül) 7-nä.

 

BİR CUVAP YAZIN