gagauzluk_1

16.11.2016, tarafından yazılı , CÜMNE, FOLKLOR, KULTURA, KULTURA ÖMÜRÜ BÖLÜMÜ, 898 KERÄ BAKILMIŞ

“Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” proektın prezentaţiyası

Kasım ayın 15-dä Komrat regional istoriyası hem aaraştırma muzeyindä geçti “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” proektın prezentaţiyası, ani hazırlandı Gagauziyanın “GAGAUZLUK” Cümne Birliin tarafından. Proekt yapılacek o Grantlan, ani Amerika Birleşik Devletleri Büükelçiliin Kulturaları Koruma Fondundu tarafından verildi. Proektın ortakları oldular – Komrat regional istoriyası hem aaraştırma muzeyi, Komrat Mihail ÇAKİR adına kolec, Moldova Respublikasının etnografiya hem istoriya muzeyi hem “Pontos” basım evi.

Prezentaţiyada pay aldılar hem söz tuttular Moldova Respublikasının kultura ministrusu Monika BABUK, Moldova Respublikasında ABD Büükelçisi James D. PETTIT, Komrat Mihail ÇAKİR adına kolecın direktoru Mariya TANASOVİÇ, Komrat regional muzeyin direktoru Vladislav MARİNOV, Moldova etnografiya hem istoriya muzeyin ekspertı Prof. Dr. Varvara BUZİLA, “Pontos” basım evin direktoru Marçela MARDARİ, poet hem romın dilinä çevirici Titus ŞTİRBU.

Açarak prezentaţiyayı “Gagauzluk” Cümne Birliin başı, Akademik hem yazıcı Todur ZANET şükür etti Moldova Respublikasında ABD Büükelçisi James D. PETTITa, ani büükelçiliktä dooru kantarladılar bu proektın paalılıını hem maanasını da, onu aslıya çıkarmaa deyni, para yardımı için karar aldılar. Canabisi açıkladı, ani “bu proektlan “Gagauzluk” Cümne Birliin doorudan keezledi önnerindä koyulan neetlerin özünü. Çünkü gagauz folklorunnan hem kulturasınnan ilgili çok kiyat çıktı, ama şindi, kiyatlardan kaarä, proektta toplanêr o altın zenginniimizin mayası – vidiolarda hem audiolarda yazılı gagauz dili. Toplanêr o dilin cannı sesi, türkülerin havaları hem dilin incelikleri”. Todur ZANET urgulandı, ani “proektın sonunda bütün toplanan video, audio hem foto materialardan Komrat regional istoriyası hem aaraştırma muzeyindä bir fond kurulacek da o materiallarlan herkezi, kim meraklanêr gagauz kulturasınnan, faydalanacek”.

 

Moldova Respublikasının kultura ministrusu Monika BABUK dedi: “Bän pek sevindim, açan Todur ZANET buyur etti bana pay alıym büünkü sırada. Bän mutluyum, ani enidän görüştüm sizinnän. Bu proekt var büük proektlardan birisi, ani Moldovada yapılêr ABD Büükelçiliin Kulturaları Koruma Fondun paralarına görä”. Örnek olaarak, Canabisi annattı Kauşan kasabasında klisenin hem “Orheiul Vechi” istoriyalı kompleksın tertiplenmeleri hem korunmaları için. Monika BABUK urguladı, ani “pek önemni o, ani “Gagauzluk” Cümne Birlii gagauz dilin korunması hem yaşatması için çalışêr”. Canabisi gücenik üreklän açıkladı, ani “dünnedä kaybelän 2500 dilin arasında gagauz dili da bulunêr” hem “pek islää olcak, ani onun korunmasında bu proekt büük rolünü ortaya koyacek”. Moldova Respublikasının kultura ministrusu umut etti, ani “barabar becerecez gagauz dilini yapmaa o instrument, ani diil salt evdä kullanılêr, ama ani şkolalarda, universitetlarda, teatrularda, başka cümne hem devlet erlerindä da kullanılêr”. Monika BABUK urguladı, ani “Moldova devleti hem kultura ministerlii isteer, ani gagauzların dili, adetleri, follkloru, kilimcilii ileri dooru da yaşasın, geçmiştän gelecää verilsin. Da, bekim, açan biz taa bir kerä buluşacez seminarda, biz sizinnän gagauz dilindä lafedecez”.
gagauzluk_3

Prezentaţiyada söz alarak, Moldova Respublikasında ABD Büükelçisi James D. PETTIT danıştı zalda bulunannara gagauzça, neylän insannarın haşlak ovaţiyalarını kabletti. Canabisi açıkladı, ani “Bu proekta yardımnan biz kutlêêrız Moldovanın baamsızlıının 25-ci yıldönümünü hem Moldova-Amerika arasında 25 yıllık dostluu hem işbirliini. Moldovanın insannarı gün-gündän kendi istoriyalarını yaradêrlar. Bän sayêrım, ani gagauz dili – bu Gagauziyanın bütün halkına deyni büük varlık. Bu Modova devletinin bütünnä kulturasının bir payı. Bu – gözäl hem biricik olan bir dil”. James D. PETTIT dedi, ani “Proektta dokumentaţiya yapılacek gagauz dilinä, folkloruna, adetlerinä, zanaatlara hem ustalaa, ev tertiplerinä hem avadanaa. Hepsi bu işlär audio, vidio hem foto koruycularına alınacek”. Canabisi urguladı, ani “Proektın sonunda yapılacek 30 minutlık bir video film gagauzların milli yortuları için, ölä nicä “Kasım”, “Hederlez”, “Lazari”, “Pipiruda” hem başka”. James D. PETTIT bildirdi, ani “umut eder ona, ani yardım ederäk korumaa gagauz dilini hem adetlerini, biz becerecez dünneyä göstermää Moldovanın kultura kiliminä dokunmuş ipliin gözelliini hem çeşitliini. Biz ABD Büükelçiliindä büük hodulluk duyêrız bu ortaklıktan. Umut ederim, ani herbir etnikalı moldovalıların, ani burada barış içindä yaşêêrlar, kolayı olacek üürenmää o kultura zenginnii için, ani var bu bölgedä”.
gagauzluk_2

Programa konuşmalarından sora muzeyä toplanan insannarın önündä gagauzların türkücülük hem maanicilik kulturasını gösterdilär Gagauziyanın kıymetli kultura zaametçileri Mariya KISA (Taranenko) hem Vasilisa Konstantinovna FURMAN hem da Kazayak küüyündän talantlı artistka Angelina Andreevna STAMAT (Taşçı).

Prezentaţiyayı seslemää deyni muzeyin salonunu o günü geldilär kultura, bilim hem cümne insannarı, bibliotekacılar hem muzeylerin zaametçileri, gagauz küülerindän insannar hem üüredicilär, proekta pay alannar, studentlar hem üürencilär. Vardı zalda Gagauziya kultura hem turizma Upravleniyanın başı Vasilisa PETROVİÇ da.

Prezentaţiyada açıklandı, ani “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” proektı 2017-ci yılın sonunadan sürtecek.

Marina MANASTIRLI, Komrat Devlet Universitetın jurnalistika uurunda 1-ci kursun studentkası

BİR CUVAP YAZIN