Doljnenko_DSC_8362

17.12.2018, tarafından yazılı , CÜMNE BÖLÜMÜ, 265 KERÄ BAKILMIŞ

Gagauzum! Gagauz!! Başımı tutêrım uz!!!

Kırım ayın 4-dä, taman gagauzların Topal Canavar yortusunda, Valkaneşin A. DOLJNENKO adına teoretik liţeyindä oldu bir sıra, angısı baaşlandı Gagauzluu koruyan hem ilerledän şannı gagauz peetçisinin, akademiin Todur ZANETin 60-ci yıldönümünä hem Canabisinin yaratmalarına. Bu adam gagauz intelegențiyasının ilk sıralarında bulunardu, açan kuruldu Gagauz Avtonomiyası. Bu yıl Avtonomiyamız artık 24-cü yıldönümünü kutlêêr. Yazıcımızı tanıtmaa deyni, temel olarak, aldık hem kullandık onun “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” 3 bilim kiyadından zenginnikleri.
Doljnenko_DSC_8339

Yortulu sıramız, angısının lozunguydu Todur ZANETin “Bän gagauzum” peetindän “Gagauzum! Gagauz!! Başımı tutêrım uz!!!” sıraları, başladı paalı musaafirimizi “Karşı avaylan”, tuz-kolaçlan hem bir çolmek şaraplan üürencilerin İrina PETRİOGLU hem İliya RAYÇU karşılamasından. Musaafirimiz baş köşedä erini aldıktan sora, Gagauziyanın kulturada kıymetli zaametçisi Valentina  Konstantinovna FURMAN hem üürencilerimiz Alöna PANÇENKO, Yana MİTİOGLU, Olga ŞİNİK hem Violeta ONOFREY çaldılar türküyü “Yaşa, halkım!” (laflar – Todur ZANET, muzıka – İlya FİLEV). Türkü ötärkän, onnarın arasında üürencimiz İliya RAYÇU salladı Gagauziyamızın Bayraanı, kaldırıp onu yukarı. Sora üürencilär Sergey ARNAUT, Aleksandra TOPAL, Vladimir BAUTOV hem Valeriya TOPORAŞ okudular poetın peetlerindän sıraları.
Doljnenko_DSC_8400

Yortulu sıranın açılış sözünü tuttu gagauz dilindä hem literaturasında üürediciyka Dora Panteleevna ONOFREY, angısı açıkladı, ani bu sıranın baş uuru – Gagauzluu koruyan hem ilerledän şannı gagauz peetçisinin, akademiin Todur ZANETin 60-ci yıldönümünü kutlama hem Canabisinin yaratmalarını açıklama. Nedän sora üürencilär Vitaliy KİVEL hem Olesä BERBER annatılar paalı musaafirmizin yaratmak biografiyasını hem teklif ettilär toplantı odasında bulunan üürencilerä hem üüredicilerä siiretmää “Todur ZANETin yaradıcılık yolu” vidio filmı, angısını hazırladılar lițeyimizin 11-ci hem 12-ci klaslarından üürencilär Svetlana KİRÇU, Sandi VOLKOVİÇ hem Vitaliy KİVEL.

Sora başladık Akademik Todur ZANETin önderciliindä 4 dildä (gagauzça, angliyca, moldovanca hem rusça) hazırlandıı “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” 3 bilim kiyadından zenginniklärlän insannarı tanıtmaa.

Bunarın 1-ci kiyadı için “Gagauz halk masalları” annattı üürenci Nikita ŞERBAN. Nedän sora 5-ci klasın üürencileri gösterdilär bu kiyattan “Nedir o kısmet aaramaa?” masala bir insțenirovka.

2-ci kiyat için “Gagauz türküleri, söleyişleri, bilmeceleri” annattı üürenciyka Natalya KESERADU. Nedän sora Valentina Konstantinovna FURMAN hem gagauz dilindä hem literaturasında üürediciyka Sofya Nikolaevna PUGAÇUK çaldılar bu kiyattan “Ay, tepelär, tepelär!” türküsünü.

3-cü kiyat için “Gagauz yortuları, adetleri, sıraları” annattı üürenciyka Olga ŞİNİK. Sora da 8-ci “a” klasından üürencilär oynadılar bu kiyattan “Çölmekçiyka”, “Bız” hem “Uzun eşek” uşak oyunnarını.

Bundan sora söz verildi Akademik Todur ZANETä, angısı şükür etti bu gözäl hazırlanmış sıra için, annattı, nicä hazırlandı bu 3 kiyat.

Nicä dä herzaman, Canabisi gelmedi kendi okuyucularına boş ellän. Peetçi tanıştırdı üüredicilerimizi hem üürencilerimizi eni çıkmış kiyadınnan “Todur ZANET. Seçmä yaratmalar. 60 yaşına”. Lițeyin bibliotekasına hem gagauz dilindä üüredicilerä bu paasız kiyadı baaşladı. Şindi artık var nicä demää, ani bu kiyat herbir üüredicinin “masa kiyadı” olur. Kiyadın herbir yapracıında, sayfacıında peetçinin yaşaması, canı, angısınnan o paylaşêr hem verer kolaylık düşünmää yaşamak paalılıkları için.

Sora Canabisi cuvap verdi o soruşlara, angılarını ona verdilär 11-ci klaslarımızdan üürencilär: “Sayêrsınız mı siz kendinizi kısmetli adam?” (Maşi BOZBEY), “Var mı sizdä haliz dost hem haliz duşman?” (Mitika VELİKSAR), “Te siz artık 60 yaşındaysınız. Yaşamanın angı payını sayêrsınız, ani pek meraklıydı?” (Sveta KİRÇU), “Siz pek akıllı adamsınız. Neçin gitmeersiniz politikaya?” (Yana KARAGÄUR), “Ne düşünersiniz büünkü gençlär için?” (Lüda ZABUN), “Rus literaturasından var mı sevgili yaratmalarınız?” (Nataşa PANÇEVA).
Doljnenko_DSC_8513

Sıramızın sonunda paalı musaafirimizä hazırladık bir sürpriz. Bizim üürenciykamız 12-ci klastan Olesä BERBER okudu kendi peetini “Ana dilim”. Peet pek dalgalandırdı, sevindirdi, duygulandırdı, şaştırdı Canabisini. Todur ZANET koydu Oleseyä en üüsek nota, soleyip: “Kızım, sän hazır peetçiysin!” Bu sözlär pek kanaatlandırdı üürenciyi, genç peetçiyi.

Buluşmamızı başardık bir dalgalı kıpımda türküylän “Zamannêêrsın, evim’’(laflar – Todur ZANET, muzika – İvan STATOV). Türküyü çaldılar Valentina Konstantinovna FURMAN hem üürencilerimiz Olga ŞİNİKlän Violeta ONOFREY.
Doljnenko_DSC_8425

Sıramızdan sora paalı musaafirimizlän oturduk hem konuştuk gagauz imeklerinnän kurulu bir tatlı masa başında.

İsteerim urgulamaa, ani bu gözäl sıranın hazırlamasında çok insan pay aldı, ama arlıklan onu hazırladılar lițeyimizin gagauz dilindä hem literaturasında üüredicilerimiz Dora Panteleevna ONOFREY, Nadejda Panteleevna KEMENÇECİ, Valentina Panteleevna KOCEBAŞ, Sofya Nikolaevna PUGAÇUK.

P.S. Ertesi günü bütün lițey, hem üüredicilär hem üürencilär, aklınca dönärdi o paasız kıpımnara, neredä bizimnän birliktäydi akıllı, talantlı, meraklı, lafçı, açık ürekli, gagauz, akademik Todur ZANET, bütün Moldovaya, Gagauziyaya, Türk Dünnäsına bilinir bir ad. Da sözümüz bütün olmayaceydı, eer urgulamaydık, ani Canabisi var hem kalêr halkın haliz patriotu. Bu adam pek çok zaamet döker, ki yaşayan gagauzlar olsunnar birlik, duysunnar milletliini, saysınnar hem korusunnar kendi zenginniini – Ana Dilini, ana Yurtluunu.

Saygılı, paalı Todur ZANET! Uzun ömür sizä! Sizin yaratıcılıınız gagauz halkına deyni paasız sızıntı! Çok saa ol deeriz ananıza-bobanıza, ani büütmüşlär hem terbietmişlär bölä oolu diil sade kendilerinä, ama bütün halkımıza da! Bizim sıracıklarımızda hiç bir dä pafosluk yok, çünkü onnar geler bütün candan. Olur mu suuk kalmaa bölä sıracıklara, angılarını herkerä söleer Canabisi: “İstoriyada hiç bir halk göktän erä düşmeer… Dünnä kurulduu gündän beeri o halk istoriyada var: bekim çeşitli adlar altında, bekim çeşitli bayraklar altında, ama o var, yaşêêr, kendi ruhunu, kökünü, dilini hem dinini koruyêr… Kimär kerä istoriya dalgaları onu, erindän koparıp, başka memleketlerä sürüyeer, silip bir adı, ona başka ad verer. Ama, köklär derin sa, onun soyu körlenmeer. O halk yaşêêr, devletlär kurêr, eni evlat boylarına deyni izmet eder… Bu istoriya dalgalarında GAGAUZLAR da daymalarda vardılar hem kendilerini büünkü günädän korumaa becerdilär”.

Dora Panteleevna ONOFREY, Valkaneşin A. DOLJNENKOnun adına teoretik liţeyi

BİR CUVAP YAZIN