Ana-boba_muzeyi (2)

14.09.2020, tarafından yazılı , CÜMNE, KULTURA, KULTURA ÖMÜRÜ BÖLÜMÜ, 857 KERÄ BAKILMIŞ

Galina SİRKELİ “Ana-boba evi” muzeyini açtı

Başküüyündän Gagauzluun büük patriotu, yazıcıyka hem pedagog, Komrattakı “Mihail ÇAKİR” pedagogika kolecin gagauz dili hem literaturası üüredicisi Galina Dimitrievna SİRKELİ açtı kendi ana-boba evindä gagauz kulturasını hem adetlerini, literaturasını hem bilgiçliini, yaşamasını hem insannıını annadan “Ana-boba evi” etnografiya muzeyini. Muzey için taa uygun er yoktu nicä bulmaa, çünkü bu evi 1959-cu yılda yaptı hem Galina Dimitrievnanın bobası, Başküüyündä gagauz dilindä ilk üüredici – Dimitriy Semönoviç KRİSTİOGLU.

Halkımızın kulturası, istoriyası, ruh zenginnii, yaradıcılıı evelki vakıtlardan kalan

ev tertiplerindä, folklorunda, adetlerindä, sıralarında. İnsanın canında varsa saygı o evelki, dedelerindän kalan zenginnää, var umut, ani o vatanını, nicä anasını koruyacek, halizdän sevecek. Bölä bir insan Galina Dimitrievna SİRKELİ, ani yaşamasını Gagauzlaa adadı, ani, yardımcılarınnan, kurdu bu gözäl muzeyi – erleştirip taa bir sedef gagauzların kultura gerdanına.

Nicä düşer gagauz evinä “Ana-boba evi” muzeyi kurulu üç içerdän, kufnedän hem hayattan. Bir içerdä kurulu düzen, durêr sandık, patta erleştirili üklük, angısında kıvrak yıvılı döşek, yorgan hem yastıklar. Tavandan sallangaç asılı. Kıșın bu içerdä aylä taa çok vakıt geçirärdi, iș yapardı, gecelärdi. İçerin donaklıı: duvarda kilim, ramkalar, peșkirlär, patretlär. Kapunun yanında duvarda giimnär-rubalar asılı.

Taa bir küçük içer – kamara: duvarda kilim, ramka, rubalar, peșkirlär, patretlär, dorojkalar, sandık, taa bir krıvat hem küçük krıvat-sallangaç. Sandıın iç kapaanda yazılı bir aylenin önemni dataları: herbir uşaan duuması. Duvarda komuşuların, hısımnarın eski düün, aylelerin, küüdeki insannarın patretleri.

Büük baș (içer) düzülü düünä karșı. Sandıkta çiiz dizili: orada yıvılı döşeklär (üç döşek), yorgannar (üç yorgan) da hepsi onnar kapalı çarşaflarlan; masada boșçalıklar (gelinä, güveeyä, onnarın hısımnarına, sadıçlarına baaşış – plat, gölmek, fistan, batik); iki pençerenin arasıda duvarda bantalı küçük ayna, kapunun yanında el işi – büük ayna (onu 1952-ci yılda yapmış küüdä yaşayan usta – Vasiliy Vasilyeviç VİDOV; duvarda güllü kilim (bu kilim Kongazdan, onu muzeyä baaşladı Komrattakı “Mihail ÇAKİR” pedagogika kolecin direktoru Mariya Dimitrievna TANASOVİÇ, kilimi kırmış Canabisinin anası Vasılısa Stepanovna TELPİZ. Büük içerin taa bir donaklıı – krıvat (düzülü ölä, nicä o vakıt Bașküüyündä düzärdilär), krıvatta döşeli eni döşek, eni yorgan, krıvadın bir başından öbür başınadan serili ip hem o ipin üstündä krıvadı kapadêr çarşaflar.

Taa bir içer – kufnä: sobaylan plita, neredä imää yapardılar; üç ayaklı sofra, büük üüsek kufnä dolabı, neredä çanakları hem bașka sofra takımnarını tutardılar, pençerenin uurunda küçük dolap, neredä ekmek hem imelik koyulardı.

Herbir içerin sol köșesindä bantalarlan ikona donaklı.

Haytta durêr sandık, ev çalıșmak tertipleri, avadannıkları. Burada sergennerdä türlü-türlü çölmeklär, ütü, lampalar h.t. b. Taa var kiyatlar, dokumentlär, neredän var nicä gagauz dilinin üürenmesi için informațiya kabletmää, görmää o bilgiç insannarın, üüredicilerin, üürenicilerin, yazıcıların patretlerini, meraklı olaylarlan tanıșmaa h.b.

Ayırıca bir duvarda, Ay Boba Mihail ÇAKİRin patredin dolayında bulunêrlar anılmış insannarın, üüredicilerin, üürenicilerin, yazıcıların patretleri, kim çok zaamet koydu, ki gagauz dili yaşasın, üürenilsin, ilerlesin.

Evin sundurmasında dizili ev avadannıkları hem tertipleri: taftadan leen, teknä, diirennär, yabalar, demirlilär h.t.b.

Evin sundurmasında da ev avadannıkları hem tertipleri dizili. Aul içindä var çöșmä pınarı hem baseyna.

Muzey için annadarak Galina Dimitrievna SİRKELİ deer: “Bu muzey – o bir saygı, sevgi anaya-bobaya, dedelerimizä. Muzeyin en büük uuru – ana tarafının, halkının özel kendiliklerini korumaa, 1950-70-ci yıllarda Başküüyündӓ yaşayan insanın evlerin donaklıını, ev avadannıklarını göstermää, nekadar becerekli, çalıșkan, kırnak, saburlu halkımız da gelän evladboylarında saygı halkına hem da sevda ana dilinä, vatanına kökleştirmää. Bobam sölärdi: “Nekadar da insanın zenginnii olmasa, onun en büük zenginnii – ana dili, ruh kuvedi. Ruh kuvedin sızıntısı da halkının sıralarında, adetlerindä, aylenin kanonnarında. Varkana sevgi ana dilinä, var sevgi Vatanına, ozaman da belli olêr ruh zenginnii, insannık kaliteleri”.

Galina Dimitrievna SİRKELİ büük hodulluklan ilerleder sözünü: “Büünkü gündä “Ana-boba evi” muzeyin fondunda 3000 eksponat toplu. “Ana-boba evi” düzüldü birliktä onnarlan, kim sever ana tarafını, ana dilini, kimin canı haşlak, kim bir tarafta kalmaz, danıştıynan onnara yardım için. Damnaya-damnaya göl olêr. Herbiri birär taş koyarsa, bayır olêr. Eksponatların çoyu kaldı bobamdan. Ama genä muzeyin eksponatları zeedelendi insannarın yardımınnan. Saa olsun onnar kim yardım etti, verdi, getirdi paalı işleri analardan-bobalardan, babularından, dädularından; komuşularım, küüdä yașayannar, komratlılar, dostlarım, hısımnarım, üürenicilerim, kolegalarım: kolecin direktoru Mariya Dmitrievna TANASOVIÇ, Anna SIRKELI, Vasilisa SAKALI, Lena hem Valya AVRAMOGLU, Olga ÇERNOCIŢA, Aleksandra MARINOVA, Anna SUKMAN, Alla ARNAUT, Tatyana İNATOVA, Olga TRETYAK, Albina SARI hem taa çok ad var nicä sıralamaa. Büük yardım oldu ikinci anamdan, kocamın mamusundan, Mariya SIRKELI-AVRAMOGLUdan, Mançi bulüdan, nicä onu küüdä bilerlär. O erleştirdi düzeni, nasaat verdi hem yardım etti donaklamaa içerleri ölä, nesoydu onun kendi evi 1960-70-ci yıllarda. O düzendä kendisi pala dokuyardı. Toplamaa, erleştirmää, tertiplemää bu eksponatları yardım ettilär muzeyin eksperti Svetlana Yakovlevna ROMANOVA; naşam – Elena BUZILOVA-RATKOGLU, kızkardaşlarım: Varvara SIRKELİ, Lüdmila KRİSTİOGLU-İVANÇUK; hısımnarım: Lena AVRAMOGLU, Mariya KRİSTİOGLU-TANASOGLU, Tatyana PİRON, Marina BRATUNOVA, Georgiy SİRKELİ, Vladimir KRİSTİOGLU. Muzeyin kurulmasında ANTREC Moldova prezidenti Svetlana LAZAR çok nasaat verdi, inandırdı, ani bu iş lääzım olsun hem nicä lääzım olsun”.

Not. Başküündeki “Ana-boba evi” muzeyin ofițial açılışına katıldı Gagauziya Başkanı İrina VLAH, angısı baaşladı muzeyä bir fotoaparat hem video kamera. Kendi kutlama sözlerini açılışta söledilär Gagauziyanın kultura Upravleniyanın başı Marina SEMENOVA hem Başküüyün primarı Sergey SAPUNCI.
Ana-boba_muzeyi (3)
Ana-boba_muzeyi (4)
Ana-boba_muzeyi (5)
Ana-boba_muzeyi (1)
Ana-boba_muzeyi (6)
Ana-boba_muzeyi (7)

Fotolar: vlah.md

BİR CUVAP YAZIN