KEMENÇECİ

17.12.2015, tarafından yazılı , LİTERATURA, LİTERATURA ÖMÜRÜ, POEZİYA, PROZA BÖLÜMÜ, 1165 KERÄ BAKILMIŞ

Hiç olmasın şüpä, ani dilimiz kaybelecek

Nadejda Panteleevna KEMENÇECİ, Valkaneştä A.Doljnenko Teoretik liţeyindä gagauz dili üüredicisi. Kendi işinä hem üürencilerinä büük sıcaklıklan hem havezliklän davranıp, burada artık 11 yıl çalışêr. Onun işindä baş prinţiplär –  sevgi, saygı, annayışlık hem uşaklarlan dostluk köprüsünü kurmak. Gün-gündän Nadejda Panteleevna kendi bilgilerimnän hem becerikliinnän üürenicilerinnän paylaşêr, terbiyedip onnarda ölä moral paalılıklarını, nicä cana yakınnık, insannık, işinä bütün üreklän dalmak h.b.
Nadejda Panteleevna KEMENÇECİnin temel inancı: “Sadecä zengin ruhlu üürenci  var nicä büük bukvaylan İnsan olsun. Bu İnsanın da temelinin koyannarı – biz, üüredicilär”.

Nedir yasamak?
Eer sorarsanız bana – nedir yaşamak?
Ban deycäm sizä kısa – büük bir çalışmak.
Çalışmaa lääzım havezlän, üreeni koyup,
Boşuna yaşamamaa, derin iz brakıp.

Dünnedä yaşayanın var belli eri,
Hem onun yaşaması işindän belli.
Hepsı savaşêr nesaydı yapmaa,
Herkez çalışêr fayda getirmää.

Çalışmak gagauza dedemdän geler,
Angısı bizi büük insan yapêr.
Şükür edelim, ki duuduk “oguz”,
Hem bizim yaşamamız olsun düpe-düz.

Ko uşaklarımız kısmetli olsun,
Zor yaşamakta dooruluu bulsun.
Ozaman, kardaş, bän kısa deycäm –
Bu haliz kısmet, budur yaşamak!

Yılın zamannarı
Kış geldi bizä hem da hererä,
Tabiat hem mal girdi uykuya.
Herersi biyaz, kaarlan örtülü,
Kırlar, podişlär bim-biyaz oldu.

İnsan dinnener, ilkyazı bekleer,
Güneş şılasın, kısmet getirsin.
Turnalar geler, kısmet getirer,
Bütün tabiat uykudan kalkêr.

Onun aardına yaz-kurak geler,
Yaamurcuu bekleer, bereket adêêr.
Orak vakıdı ekin toplanêr,
Çalışkan halka zenginnik adêêr.

Yaz çıkar-çıkmaz güz-zaman geler,
Cömert sepedin kenarı taşêr.
Bütün yıl savaş, sän çalış, işlää,
Ozaman yaşamamız olacek islää.

Cenk sancıları
Geçti yıllar, o bet işlär,
Ani olmuştular çoktan,
Açan tarafımıza bastı duşman,
Ki yok etmää bizi birdän.

Sessiz, lafsız girdi duşman,
Kıydı o çok kabaatsız can,
Ama verilmedi halkım,
Durdu karşı o zuluma, nica kalkan.

Çok askerlär erä düştü,
Çok uşaklar üüsüz kaldı.
E karıların ne kabaatı,
Ani gençliindän taa dul kaldı.

E analar – çok yaş dökän onnar,
O yaşlardan üzlerindä buruşuklar peydalanаn,
Onnar taa çok yıllar cengin sancılarını içlerindä taşıyannar,
Kara çemberleri da başlarından çıkarmayan cannar.

Bet, pek bet şu sancılar kök saldılar,
Düşlerinä da insannarın hep girdilär.
Ama yıllar geçti, o kahırlar unuduldu,
İnsan uslulukta raat yaşamak buldu.

Bu kahırı geçirennär, diri da  kalannar,
Hiç bir zaman kahramannarı unutmazlar,
Kim cannarını topraa kurban verdi,
Hem şannı ad devletimizdän kabuletti.

Hepsi gaguz üüredicilerinä adlêêrım
Çok saa olsun gagauz dili üüredicilär,
Ani yapêrlar ayozlu işi onnar,
Ani büüderlär genç evlad boylarını,
Hem üürederlär bol sevmää yaşamayı.

Ani gagauzluu kaavi tutup eldä,
Biz savaşêrız baaşlamaa onu genç filizçää,
Ani kaavi hem meyvalı o dal olsun,
Hem bereket gagauzlaa çok getirsin.

Eer varsa bölä dili sevän hem hodulluk duyan üüredicilär,
O sevdayı içlerindä taşıyannar,
Hiç olmasın şüpä, ani dilimiz kaybelecek,
Hem dillerin arasından, nicä bir dil, silinecek.

Nicä selcäz akêr da ardından bir iz brakêr,
Ölä bizim aardımızdan dili sevän uşaklarımız kalêr,
Angıları – o derenin pak suları gibi,
Yıraa akıp, uzaklara götürecek bizi.

Unudulmaz kara aaçlıın derin izleri gagauz halkın cannarında
Çok türlü zorluklar, kahırlar geçirmişlär gagauzlar Bucak kırlarında. Ama, bakmayarak bişeycää, kaybelmedi halkımız, yıkılmadı, bunalmadı. Girgin, umutlan dolu gözlär etiştilär bu zamana kadar. Ama en titsi, en hatalı zorluklardan birisi – kara aaçlık, angısı düşmüştü bizim tarafımıza 1946 – 1947 yıl. Bu zor geçirmişleri çok yazıcılarımız açıklêêrlar kendi yaratmalarında. N.Baboglunun annatmaları “Masallı toprak”, “Kara kış”, T.Zanetin annatmaları “Zaman Kanatları”, “Onnar geldilär sabaa karşı…” hem poeması “Benim bir kabaatsız kırılan GAGAUZ Halkıma REKVİEM”, M.Kösenin poeması “Taş aalaması”. Kuraklık, kara aaçlıkalar almış Bucaan saalıını. Büük acıylan geçirmiş bu zor ömür eçeli bizim gagauzlarımız: gezärmişlär aaç karnına, türlü korku altında.

Kırk altı. Kış. Gök tä, kara bulut gibi, gargalar hızlı uçêrlar, onnar da naşeysa duyurlar, ani yaklaşêr zaman Bucakta yapmaa zarar. Allaa kısmet etmesin, nelär olaradı burada, kuraklı tarafımızda. Deli lüzgärlär aşlarmışlar hem kemirärmişlär zavalı esmer topraa, ani bütün bu toprakta kalmamış bişeycik – ne insannarı doyurmaa, ne da kuşları hem hayvannarı.

Aaçlık heptän açardı dipsiz aazını da, nicä bir hobur, her gün yudardı kabaatsız insannarın cannarını, bakmayarak hem acımayarak, ne ihtiärları, ne da uşakları. Kantara konulduydu herkezin yaşaması, ne var dünnää dä en paalı – ömür. Gidärdi büük bir savaş acımasız ölümün hem tatlı yaşamanın arasında.

Ama kabaatı atmaa sadece naturaya – günähtır. Kuraktan kaarä büük kabat düşer boz buyuklı, “ayoz-boba vojd Stalınä”. Bilmeyeräk, neçin hem ne demonun neeti vardı kaybetmää, silmää halkımızı er üstündän. Çürüyärdi, nekadar ekinnär gidärdi aşırı memleketlerä, sanki bizim pek büük borcumuz vardı doyurmaa kara, aaç gözleri. Ama “ayoz bobamıza”, bezbelli, aaz gelmişti. Görüp tä taa yarı yaşayan zavalıları soyardı derisinä kadar türlü postavkalarlan, naloglarlan, sonsuz soyuculuklarlan. Ama bunnar da aazdı halkımızın kara ecelınä, olmalı, vardı taa nelär görsün, çeksin. Zakonsuzluklar, insannarı biri–birinä karşı dusmandırıp, kaldırmaklar. Kabaatsızları, ani bir auç terekä için, aaçlıktan uşakları kurtarmaa deyini, kapana atmaklar. Sibirä kaldırmaklar gecä yarısı? Bunnar hem başka işlär diilmiydi aaz, acaba, milletimizın payına?

Zavalı insannarın buvazlarını aaçlıktan kaarä sarardı sert ayazlar da. İnsan zabundu, aaçtı, yakacaksızdı. Ama genä aazdı, olmalı. Kiilelär, bet hastalıklar zavalıların üstünä üüşärdi. İnsan hasretti bir auç bir aaç malaya da, angısı yapılıydı papşoy koçanından hem eski-büskü tavanda kalma kuru toomnardan. Küülerdä kalmadıydı may kedi da, köpek da.

Ölülerin sa kabaatı neydi? Kalıp çoyu gömülmedik, örtülmedik. Çünkü kalannarın da kuvedi yoktu taşımaa hem, demir gibi, kara topraa aktarmaa.

Analarımız. Onnarın başlarından taa çok yıllar düşmedilär kara çemberlär. Zordu, çünkü pek zordu ilaçlamaa bu derin yaraları, kahırları. Onnarın kraalı saçlarında, derin buruşuklarında, yalpak ellerindä saklı kaldı aaçlık sancıları. Bu sancıların acıları pek derin hem pek kaavi kök saldılar insannarın can erlerindä. Hiç bir zaman unudulmaz onnar. Baş iildip, diz çökeriz onnarın önündä.

Allaa kısmet etmesin taa bir kerä geçirelim bölä görülmedik işleri. Ko her zaman halkımızın kısmetliktän üzü gülsün, şenniktän içi dolsun, mutluluktan canı düülsün, uslulukta da insan biri-birinnän annaşsın. Duşmannık hem cenk ko olmasın, maavi gökün da üzü güneşli açsın!
Nadejda Panteleevna KEMENÇECİ

 

BİR CUVAP YAZIN