Omor Sultanov - photo 1

26.11.2015, tarafından yazılı , LİTERATURA, LİTERATURA ÖMÜRÜ BÖLÜMÜ, 2429 KERÄ BAKILMIŞ

Literaturanın Omor SULTANOV adına Mêtrı!

(Mêtrın 80-ci yıldönümünä)

Yaşamakta kimär kerä pek şaşılacek işlär olêr. Sän esaplêêrsın, ani belli bir vakıtta belli bir iş olacek (kongres, simpozium, sıradan bir buluşmak), ani taa ilerdän plannara koyulmuştu.

Bu iş artık senin gelecek plannarında yazılı. Artık belli işin incelikleri, belli orêy katılacek insannarın adları. Sän çaarılannarın listesindän onnarı ilerdän bilersin. Sevinmeliklän bulêrsın orada o insannarı, angılarını artık tanıyêrsın, angılarınnan çoktan dostlaştın, kimin ruh dünnäsının bir parçacıı senin da bir payın oldu da, bekim, sän da becerdin onnara bölä bir parçacık baaşlamaa.

İncelärkana o listeyi, razgelersin orada adlara hem laablara, ani sana deyni, onnarın iş erlerindän kaarä, bişey açıklamêêrlar. Meraklık için internettän onnarın yaşamasınnan tanışêrsın. Da düşünersin: “O, Allahım, Onnar Mêtr! Onnar ömürlerindä okadar yapmışlar! Onnar onnarlan, diilsä üzlärlan, kiyat yazmışlar, okadar ödülleri var! Okadar üüsek erlerdä işlemişlär hem işleerlär! Onnar ölä anılmış, okadar büük! Nicä bän orêy gidecäm? Nicä onnarlan kendimi yannaştıracam?”

Ama gitmää lääzım, zerä insannar, ani seni Mêtrılarlan bilä listeyä koymuşlar, başka türlü düşünerlär. Da sän inanêrsın onnarı, kendi eski dostlarını. Da hazırlanêrsın yola…

Bölä işlerdän birisi oldu sıradakı, sayıya görä artık 6-cı “Türk Dünäsı Literatura Dergileri (Jurnalları) Kongresi”ndä. Bu kongresleri hazırlêêr Avrasya Yazarlar Birliği, angısının başında bulunêrlar türk dünnäsının käämil yazıcıları hem poetları Yakup Ömeroğlu (“Kardeş Kalemler” Dergisi Sahibi hem Avrasya Yazarlar Birliği Genel Başkanı) hem Ali Akbaş (“Kardeş Kalemler” Dergisinin yayın önetmeni hem Avrasya Yazarlar Birliği Genel Başkan Yardımcısı). Bu kongresä, bizim gibi sıradan insannardan kaarä, çaarılmıştılar geniş türk dünnääsının türk literaturasının may hepsi en büük şılakları. Kongresin çalışma günnerindä bana kısmet düştü tanışmaa onnarın birisinnän – Omor Sultanoviç SULTANOVlan, pek islää bir insannan hem, nicä belli oldu, büük bir poetlan hem yazıcıylan.

Nicä düşer Mêtra hem dou adamına, Omor Sultanoviç kendisini hodul hem esaplı tutardı, ama üüsektän bakmardı. Kongrestä yapılan onun nasaatı büüledi beni açıklıınnan, derin fikirlerinnän, dooru tekliflärlän hem da, neredä sä, sertliinnän. Bunnar hepsi keskin şamar urmasınnan karşlandılar.

Arada bän kararladım yaklaşmaa Mêtra da açıklamaa kendi fikirlerimi, onun laflarına arka olmaa deyni. O sesledi beni da, gözlerini biraz kıparak hem gülümseyeräk, saa ol dedi. Bununnan da ayırıldık.

Gagauz harakterına hem fikirinä görä bän düşündüm, ani boşuna yaklaştım da, taa da beter, söledim kendi fikirimi bölä insana. Sora belli oldu, ani diilmiş boşuna.

Toplantılar bittiynän bana yaklaştı kirgiz yazıcısı Aydarbek SARAMBETOV da dedi, ani Omor Sultanoviç istärmiş benimnän buluşmaa hem lafetmää. Bän kyıl oldum.

Buluşmada Omor Sultanoviç kendisi için may bişey annatmardı, hep, suruş ardına soruş, benim yaşamamnan hem yaratmalarımnan meraklanardı. Bişeylär bän da becerdim Kendisi için üürenmää. Laf lafı açardı. Bakmadaan ona, ani lafetmemiz pek meraklıydı, lääzım oldu onu keselim, zerä vakıt artık gecä yarısını çoktan geçmişti.

Bu buluşmak hem o lafetmäk debreştirdi benim içimdä büük meraklık Omor Sultanoviç SULTANOVun kişiliinä.

Ertesi günü Mêtr baaşladı bana birkaç kiyadını kirgiz hem rus dillerindä. Evä döndüünän o kiyatlar erleşmedi sergenä, onnar iş masamın üstünä koyuldu.

Yazık, ama kirgiz dilini bilmediim için, Omor Sultanoviçin peetlerinin rus dilinä çevirmelerini okuyardım. Okudukça önümdä açılardı Omor Sultanoviç SULTANOVun, Büük adamın hem insanın, diil salt kirgiz halkın, ama bütün türk dünnäsının oolunun, dünnä uurunda büük yazıcının, literatura Mêtrın, Poêtın hem İnsanın geniş hem pek derin bir ruh dünnäsı. Yaratmaların obrazları, Mêtrın incä şakaları hem derin fikiri büülärdilär akılımı. Da bän karar aldım.

Karar aldım yazmaa Omor Sultanoviça bir kiyat, yalvarıp onu izin versin birkaç yaratmasını gagauzçaya çeviriim. Mêtr kayıl oldu. Ayırdım onnarı, ani taa yakındılar benim üreemä da yalvardım yollasın bana kirgiz dilindä originalları, avtorun ruhunu hem özelliini korumaa deyni kolaylıım olsun.

Ama bu da eterli diildi. Annamaa deyni lääzımdı yaradıcının biografiyasını derindän bilmää. Biografiya da Mêtrın büüklüünä uyaardı: poet hem yazıcı, kultura, cümne hem politika insanı, SSSR yazıcılar Birliin pravleniyasının azası, Kirgiz SSRın yazıcılar Birliin pravleniyasının sekretari, Alıkul Osmonov adına literatura Birliin predsedateli, Kirgiz Respubikasının yazıcıların Milli Birliin predsedateli, Türk Dünnäsı Yazıcılar Birliin sopredsedateli, Yabancı devletlärlän dostluk kuruluşlar Birliin viţe-predsedateli, “Issık-Kul gölünü korumak Halklararası ekologiya fondu”n Prezidentı (fond kurulmuş Omor Sultanoviçin teklifinä görä), Kirgiz Respubikasının halklararası cümne Poeziya Akademiyasının prezidentı.

Belliki, bunnarı hepsini vardı nicä kolvermää, ama başka türlü olmayaceydı nicä annamaa neredän çekiler Omor Sultanoviçin beceriklii, süjetları hem obrazları, ani sonunda temel oldular onun poeziya yaratmalarına, romannarına, annatmalarına hem kino sţenariyalarına.

Da te, poetın Yaşamasınnan hem Kendisinnän tanışmadan sora, taa da derindän annaşıldı onun yaratmalarının özü, annaşıldı neyä onnar üürederlär okuycuyu hem, en ne taa da önemni, neçin onnar yazılmış. Bunnarı hepsini bän korudum hem savaştım gagauz okuycusuna vermää.

Ömür pek siirek bölä baaşışlar baaşlêêr, bölä nicä buluşmaa hem dostlaşmaa paalı hem meraklı insannan. Büük Bukvadan İnsannan! Şükür, bana bu uydu. Ecelim verdi kolayını, ani yolumda buluşıym literaturanın Omor SULTANOV adına Mêtrınan! Da bu buluşmak taa da büük bir işä büüdü: o dostlaa geçti. Da bän şükür ederim benim dostlarıma Yakup ÖMEROĞLUya hem Ali AKBAŞa o iş için, ani bu buluşmayı hem bu dostluu bana baaşladılar.

Sizä da, paalı Omor Sultanoviç, bu gözäl yıldönümündä dileerim uzun yıllar, saalık, kısmet, yakınnarınızın, senselelerinizin hem dostlarınızın sevgisini hem sıcaklıını, hem da, belliki, taa çok eni yaratmaklar. Zerä onnar ölä yalpak hem sıcak, onnarı ölä bekleer okuycu!

Gagauzlarda var pek gözäl bir adet, herkerä, açan filcanı kaldırêrlar, birisi deer: “Saalık Allaa versin!”, da hepsicii bir seslän cuvap ederlär “Allaa versin!”

Da te, paalı Omor Sultanoviç, bän deerim Canabinizä: “Saalık Allaa versin!” da bileerim, ani bütün türk dünnäsı bir seslän deer: “Allaa versin!”

Todur ZANET,  poet, yazıcı hem dramaturg

BİR CUVAP YAZIN