coperta

07.10.2017, tarafından yazılı , CÜMNE, KULTURA, KULTURA ÖMÜRÜ, LİTERATURA, LİTERATURA ÖMÜRÜ, POEZİYA BÖLÜMÜ, 367 KERÄ BAKILMIŞ

Mila KURİDİMOVAnın “Sabur Çöşmesi” kiyadın prezentaţiyası

Canavar ayın 3-dä Komrat ATATÜRK bibliotekasında oldu prezentaţiya genç, pek talantlı hem Allahtan verimni gagauz poetın Mila KURUDİMOVAnın “Sabur Çöşmesi” poeziya kiyadına. Bu kiyadı poet, hiç birindän yardım beklämedään, çıkardı kendi parasınnan, okuycularınnan yaratmalarınnan hem fikirlerinnän paylaşmaa deyni.

Kendi kiyadını hem yaratmaklarını tanıtmaa deyni, Mila KURUDİMOVA kiyadına bölä temel almış:
“Aç gözlerini – ne gözäl dünnä –
Bu uzun yolda yalnız zor gitmää.
Paalı benim, fukaarä topraam,
Esil parçacık dünnäyın canından.
Ko yalpak sesin işidilsin her taraftan –
Kalêrım sana en sadık kahraman!”
(Mila KURİDİMOVA, “Eni yollar”)

MILA_PrezentatiyaPrezentaţiya geçti eni tehnologiyalara göra hem onda pay aldılar bibliotekacılar, M.Çakir kolecın studetları, resimcilär hem genç yazıcılar. Kendisi Poet Mila KURUDİMOVA, Moskvada olduu için, prezentaţiyaya video on-line katıldı.

“Sabur Çöşmesi” kiyadın prezentaţiyasını açtı “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru Vasilisa TANASOGLU. Canabisi kısadan annattı gagauz literaturasının temelleşmesi için, urgulayıp, ani “literatura kökleri, ani çekilerlär büük gagauz aydınnadıcılarından hem yazıcılarından, ölä nicä Mihail ÇAKİR, Dionis TANASOGLU, Nikolay BABOGLU, Stepan KUROGLU, Todur ZANET, büün eni hep kaavi bir filiz verdi. O filiz – Mila KURUDİMOVAnın gagauz dilindä yaratmakları”. O büük sevinmeliklän açıkladı, ani bu avtorun peetlerindä olan derinnik hem gözellik, duygular hem dil ustalıı onun can erindä bir sıcaklık dalgası kopuşturdu. “Onun için, – dedi “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru, – bizä hodulluk verer bu genç poetın ilk kiyadın ilk prezentaţiyayısını bibliotekamızda yapılmaa”.

Sora söz verildi kiyadın redaktoruna, akademää hem poeta Todur ZANETa. Canabisi açıkladı, ani bu, sadä yaşta genç, ama diil yaratmakta, poetın “Sabur Çöşmesi” kiyadı çıktı iki ay geeri, Harman yında, taman İstanbuldakı I-ci “Türk Dünyası Genç Yazarlar Buluşması”na karşı.

Annadarak Mila KURUDİMOVAnın yaratmakları için Todur ZANET dedi: “Açan ilk kerä okudum bu avtorun peetlerini, sandım, ani o 45-50 yaşlarında bir insan. O peetlär ölä derin fikirli, kenarsız acıylan hem dipsiz duyguylan dolu, ani inancaam gelmärdi, ani bölä var nicä yazsın bir gençecik hem körpä can”.
MILA_Prezentatiya (1)

Sora, video on-line yardımınnan, kiyadın avtoru poet Mila KURUDİMOVA annattı kendisi için hem söledi, ani ilk peetini 5 yıl geeri yazmış hem kendi dädusuna baaşlamış. Annattı kendi can duyguları için hem gurbettä Ana Vatanı hem Ana Dili için susuzluunu. Sora okudu birkaç peetini, angıları büük şamar düülmesinnän karşılandı.

Prezentaţiya zamanında, “Sabur Çöşmesi” kiyadı hem onun onun avtorunun yaratması için annadarkana, akademik Todur ZANET bildirdi, ani Mila KURUDİMOVAnın yaratmaları çevirildi rus dilinä. Hem çevirildi ölä üüsek uurda, ani onnar rusçada öterlär ölä, nicä gagauzçada da. Bu çevirmeyi yaptı Başkordistandan poet hem çevirici Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA. O çevirmelärlän prezentaţiyada bulunan insannarı tanıştırmaa deyni, Mila KURUDİMOVA okudu çevirilmiş peetlerin gagauzçasını, Todur ZANET ta, hep o peetleri, okudu rusça.

Prezentaţiya bittiynän insannar uzun zaman bibliotekadan daalışmadılar. Bir çay-kofe masasında biri-birlerinnän paylaştılar o duygularlan, ani onnarın canında debreştirdi “Sabur Çöşmesi”ndän akan yaratmaklar.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru

Not. Mila KURUDİMOVA duudu 1989-cu yılın Orak ayın (iyül) 3-dä Gagauziyanın Çadır kasabasında (Moldova Respublikası).
Kasabanın 1-ci liţeyini başarıp, 2008 yılda girdi üürenmää Rusiya Federaţiyasının Astrahan Devlet Universitetına. 2013-cü yılda bu universitetın angliyca-italyanca çevirici fakultetını başardı. Büünkü gündä Moskvada lingvistika-çevirici bölümdä işleer.
Mila KURUDİMOVAyı gagauz okuycuları tanıdalar 2015-ci yılın Orak ayında, açan “Ana Sözü” gazetasında tiparlandı onun “Bän gelcäm, salt kimsä orada beklesin!” adı altında peetleri.
Çevirici poet olarak, pay aldı “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” kiyatların hazırlanmasında, çevirip gagauz dilindän angliycaya gagauz masallarını, türkülerini hem balladalarını.
Mila KURİDİMOVA yazêêr peet hem gagauzça prozada da kendisini deneer. Onun “Sepeli su” annatmasınnan okuycular geçän ay tanıştılar “Ana Sözü” gazetasın sayfalarında (bak: http://anasozu.com/wp-content/uploads/2016/07/15_16_2017.pdf).
MILA_Prezentatiya (2)

Onun yaratması saburlu çöşmesinin sebepli suyu gibi akêr
Çok yıllar sıravardı bekledim, ani gagauz literaturasının eni boy poetların arasında peydalanacek ölä bir poet, angısına bir şüpesiz olacek deyäbilelim: “Da – bu haliz Poet! Bu – büük bukvadan bir Poet!” Saburlan bekledim, ani peydalanacek O, angısı kendisinin pak hem aslı duygulu haliz peetlerinnän, saburlu çöşmesinin sebepli suyu gibi akan hem canın dibindän gelän duruk hem temiz yaratmasınnan uyandıracek hem, toomnuk verip, filizlendirecek gagauz poeziyasını. İlerledecek, cannandıracek hem hızlandıracek o poeziyanın akışını, eniledip onu eni kannan, eni duyguylan, eni fikirlän. Kaldıracek onu ölä uurlara, ölä üüseklerä, angısınnar verecek kolayını hodulluklan hem sevimeliklän üünelim o poeziyaylan.

Da te bu Poet geldi. Taa doorusu onu bizä Allaa yolladı. Bu büük bukvadan Poet var, yaşêêr, yazêr hem yaradêr. Bu Poet – Mila KURUDİMOVA.

O peydalandı nicä bir ilkyaz günü kaarlarının altından peydalanêr bir çiidem çiçää yada bir düün çiçää (rusça: лютик)  – incä yaratmalarınnan, anadan duuma açık hem pam-pak canınnan. Peydalandı, nicä ayazlardan hem saurgunnardan sora, derin kıştan sora, peydalanêr ömürä umut verän hem beklenän bir yalpak, naazlandırıcı sıcak hem da yısıdıcı güneş oku. Peydalandı dolu ay gibi – dolu eni fikirlärlän, eni bakışlan, eni poeziya dalgalarınnan.

Açan ilk kerä okuyêrsın Mila KURUDİMOVAnın peetlerini – bayılêrsın hem mayıl olêrsın onnara! Bayılêrsın o şıra gibi akan sıralara, o açıklmalara, o derinniklerdän gelän evren gibi büük fikirlerä. Mayıl olêrsın onun kendi halkına, kendi milletinä, paalı gagauzlara saygısına, acımasına, sevdasına. Bayılêrsın o uzak yıldızlar gibi şılayan hem umut verän, kimär kerä geeri dönmeyän, sevdaya. Mayıl olêrsın onun yakınnarına baaşlanan sıcak, incä hem yalpak şakaylan yazılı peetlerinä. Bayılêrsın hem mayıl olêrsın Poetın iç kulturasına, onun erinä erleştirilmiş derin maanalı laflarına hem sıracıklarına.

Sora, bir kaç kerä sıravardı enidän okuyup o peetleri, şaşêrsın: Neredän bölä gençicik bir insanda  bölä derin duygulu, filosoflu hem üüsek ustalıklı gözäl hem kıvrak peetlär?! Da annêêrsın – bu ona Allahtan verili büük talantından, onun iç kulturasından hem incä hem naazlı duygulu canından. O sadecä eklemiş orêy kendisinin ürek sıcaklıını, yaşamasının olaylarını hem onnarın can kayalarından geçirilmiş incelemesinnän ipek iplii gibi incä can duygularını. Ne mutlu canına!

Dünnä literaturasının ömüründä yortular siirek olêr. Gagauz literaturasının ömüründä bin kerä taa da siirek. Onuştan Mila KURUDİMOVAnın “Sabur Çöşmesi” peet toplumu – bu poeziyamızın hem literaturamızın çok yıllar beklenän bir yortusu. Yortumuz hem “Sabur Çöşmesi” kiyadı kutluca hem sevinmeli olsun! Hepsimiz açık candan sevinelim ona.

Sevin, Gagauz Halkım! Sevin, Gagauz Milletim! Senin literatura ömürünä haliz bir Poet geldi – o poet Mila KURUDİMOVA! Allaa ona kuvet, sabur, uzun ömür versin hem eni yaratmak yollarını açsın!

Akademik hem poet Todur ZANET

Mila KURUDİMOVAnın 3 peeti gagauzça hem rusça

Üç kasaba, irmi dokuz küü (Три города, двадцать девять сел)
İki auç toprak hem taş,
Olacan bana arkadaş?
Başka bişey yok – al da kes.
Sade bu benim – çatlak ses…

Ana tarafım – Bucak,
Halkın biraz utancak.
Türk, balkan osa rus?
Kimsin sän? – Gagauz!

Şindi bizim, öbür asirdä – sizin,
Sabaa kimä gidecek kızın?
Top gibi – bir taraftan öbür tarafa –
Bilersin ne o – gagauz olmaa? 

Три города, двадцать девять сел (Üç kasaba, irmi dokuz küü)
Две горсти земли – все богатство в кармане.
Родная земля не предаст, не обманет.
А ты – станешь другом чужачке, чья гордость –
Две горсти – да этот надломленный голос?

Буджакская степь все былое смешала –
Мой скромный народ не находит начала:
Османы, балканцы ли в русской обойме.
Ты кто, гагауз, не по вере – по крови?

Вчера эта степь за одними; сегодня –
С другими… А ты, что невольная сводня,
На стыке миров. Завтра – чья ты обуза?
Куда ты отправишься, дочь гагауза?

Три города малых. Да сел двадцать девять…
Спит солнце, а ты – поднимайся и делай:
Нужда! При живых-то родителях дети –
Сироты: скитайся по миру, что ветер…

Натуга горбатой старухе знакома…
Хоть кто-то о нас помолился бы дома!
Верни, позови, край любви и печали –
Приеду, примчусь, только ждали бы, ждали!
Перевод с гагаузского Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA

Sabur çöşmesi (Родник терпения)
Sabur çöşmesi – kan da su.
Kim ne demesin – al da sus!
Saygı dedin? Ah, unut!
Bizä bir kaldı – salt umut.

Dişlerini sıkıp – al da yap!
Aalama nicä küçük uşak.
Kim ne söleer sana, azarlêêr?
Yoruldum bırda, beni kan çaarêr.

Neredä da olmasam dünnedä –
Topraam çaarêr düşümdä.
Ekmek olmayacak okadar sıcak –
Cannar gibi yakın, yalpak.

Sabur çöşmesi – yok ne yapmaa:
Dua etmää, umutlanmaa…
Birdän baarış: “Ay-Boba, kalk da bak!
Senin halkın olmuş çırak!”
03/01/2017

Родник терпения (Sabur çöşmesi)
Кровь с водою –
Терпения суть.
О достоинстве шепчешь? – забудь
Да молчи… Онемела страна.
Не распята надежда одна.

Встань и делай. Паши, не кряхтя
И не хныча, – давно не дитя…
На чужбине не станешь родной –
Сердце стонет и тянет домой.

По каким бы ни шла берегам,
Малой родины снятся луга.
Хлеб горячий повсюду найду –
Да не мякиш отеческих душ.

Суть терпения, веры исток –
Родниковой молитвы глоток…
Посмотри же: за что, Ай-Боба[1],
Твой народ превратили в раба?
Перевод с гагаузского Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA

Ondan dokuz (Девять из десяти)
Onnar söleer: ondan dokuz
Satêr. Kıyêr dilim-dilim.
Onnar söleer: ondan dokuz
Yalandırêr. Zihir verän yudum-yudum.

Ondan dokuz hep karşılêêr sıcak,
Üzünä bakıp, meteder.
Arkana da – yalabık bıçak!
Bunu hepsi biler…

Sän da olma, dostum, ondan dokuz –
Denä, dayan, ama ol Birinci! Zerä:
Ondan dokuz: ya şeker, ya tuz –
Biyaz, ama datmadaan, belli diil!
27/06/2017

Девять из десяти (Ondan dokuz)
Говорят,
Девять из десяти предадут.
Разорвут тебе сердце, изрешетят.
Говорят,
Девять из десяти продадут.
За копейки смешные подсыплют яд.

Посмотри,
Девять из десяти на твоем пути:
Мед речей, честность глаз с поволокою…
Девяти
В спину финкой тебе войти –
За любовь или дружбу глубокую.

Сахар ты или соль –
Все одно на вид:
Не понять, не попробовав – уж прости…
Пляшут девять иуд,
А душа болит…
Будь одним. Тем одним, что из десяти.
Перевод с гагаузского Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA

Adrianova_KnigaRusçaya çevirici için kısa açıklama: Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA – poet, jurnalist, Rusiya Federaţiyasının hem Başkordistan Respublikasının yazıcılar Birliin hem jurnalistlär Birliin azası. Filologiya bigilerindä doktor. Poeziya uurunda çevirici konkursların, festivallerin, yaratmak konkursların laureatı. «Интервью с мечтой» kiyadın avtoru. Üç avtorluk hem iki ortak çevirilän kiyatların soavtoru, 22 poeziya hem publiţistika sborniklerin soavtoru. Ufa kasabasında yaşêêr.
Краткая справка о переводчике на русский язык: Кристина Владимировна Андрианова-Книга – поэт, журналист, переводчик. Член Союза писателей и Союза журналистов Республики Башкортостан и России. Кандидат филологических наук. Лауреат и финалист творческих конкурсов и фестивалей (неоднократный победитель и финалист Республиканского конкурса поэтического перевода). Автор книги «Интервью с мечтой», автор и соавтор трех авторских и двух коллективных книг переводов, соавтор 22 поэтических и публицистических сборников. Живет в Уфе.



[1] Ай-Бобаздесь: Михаил Чакир (1861-1938) – гагаузский священнослужитель и просветитель; инициатор книгопечатания на гагаузском языке.

 

BİR CUVAP YAZIN