yakup_omoroglu

30.09.2014, tarafından yazılı , LİTERATURA, PROZA BÖLÜMÜ, 1753 KERÄ BAKILMIŞ

On dolar

Yakup ÖMEROĞLU, Türkiyenin Çankırı kasabasında 1966-ci yılda duudu. Yazıcı, gazeteci, bilimnär doktoru, kultura adamı. Ondan zeedä literatura hem jurnalistika ödüllerin saabisi. Çok literatura hem aaraştırma kiyatların avtoru. Kiyatları Türkiyedä, Azerbaycanda, Kazahstanda, Kirgizistanda tiparlandılar. Canabisinin çalışmalarınnan Türk Dünäsı Literatura Dergileri (Jurnalları) Kongreslerı yapılêr hem 2014-cü yılda Türk Dili Konuşan Ülkeler Yazarlar Birlii kuruldu. Büünkü gündä Türkiyenin Gazi Universitetında profesor hem Avrasya Yazarlar Birlii Genel Başkanı.

On dolar
Güneşin ilk ışıkları er üzünä gelmää başlarkan, onun pindii uçak ta aeroportun uçuş yoluna konmuştu. Bundan sora yoluna taxiylän gideçekti. İlktän aeroportun tamojnäsında işlemnerini yaptıracek, sora tranzit vizaylan komşu memleketä giriş yapacektı.

Ona gelirdi, ani tamojnädakı çalışannarın danışmaları o memleketteki yaşantı adetlerin bir özellii gibiydi. Bu kapudan geçincä, memleketin geeri kalanında yaşanan soţial ömürü, ekonomika yapısı, üüredicilik durumu, halkın raatlıı hem taa çok işleri dikkatlı bir göz tamojnä kapularından okuyabilirdi. İnsannar annatmasalar da, bunu bir türlü annaardılar sanki. Çalışma ömürün disţiplinası hem ekonomika yapısı olan üüsek bir memleketin aeroportunda biri-birlerinin haklarına saygı ederäk, bütün aeroport hem uçuş kurallarını hiç bir emirsiz uygulayan insannar, kumêtruluk olan, ekonomiksı taa aaz gelişmiş memleketä iner inmäz, taa eraplanın içindäykän biri-birlerini itirip kakmalamaa, uyulması lääzım kuralları çiinemää başlardılar. Taa bir saat öncä biri-birlerinä saygıylan davranan insannar, kendilerin diişmelerinnän, eni gelinän memleketlän birliktä davranışları da diişiverirdi.

Geldii memlekettä aeroportta çalışannarın gülmeyän suratları, ayaanızı attıınızdan beeri sizä bakan suuk bakışlar eni gelenlerä pek çok işi annadardı. Geldikleri memlekettä arkasına saklanacek bir devlet kuruluşu yada zvaniyaları olmayannar, ürkük davranışlarlan, biraz öncä kendilerini tamojnä kapusunun önünä atmak için, alatlama davranışlarlan işlemnerini yaptırmaya çalışardılar.

Kadir’in aeroportun girişindä viza işlemneri uzun sürtmedi. Komşu memleketin vizasını hem çalışmak izini dokumentları görän çinovnik, avtoritetını göstermäk isteyeräk, gürültüylän pasaportun sayfasına mührünü urdu hem sert bir jestlan geeri uzattı. Çinovnää göstermedään, içindän bir “oh” çekti. Birinci kapudan geçmişti.

Ama raatlamak için taa erkendi; şindi lääzımdı bir taxiylän ikinci tamojnä kapusunu da geçsin.

Kadir ilktän aeroporttan komşu tamojneya yakın bir taxi duraana gidecek, oradan ikinci bir maşinaylan yolunu ilerledecekti. Aktarma yapacaa taxi komşu memleketin nomerinnän lääzımdı olsun. Toprak üzerindän yolunnan tamojnä geçişi yapılan bütün memleketlerdä, graniţa yakınnarında her iki memleketin nomerlerini taşıyan maşinalar bulmak kolaydı. Taxinin nomeri gideceeniz memleketin olmaz sa herbir görän  yol poliţiyası, durdurup, kontrol maanasınnan vzätka istärdi.

Ama Kadir, aylä terbiyesindän mi, osa üürenikliindän mi, karşıdakısına vzätka vermeyi kendisini azarlamak olarak kabledärdi hem herkerä duygusal olarak çok zorlanırdı. Verdii parayı karşısındakı cöbünä sokarkana Kadirin üzü kızarırdı, ürää başlardı hızlı düülmää.

Aeroportun kapusundan taa çıkmadaan iki kişi “taxi lääzım mı, abi” deyeräk peşinä düşmüştü. Kadir adamnara bişey demedään, onnarı süzärdi, sabahın alaca karannıında maşinasına pinecää kişinin üstündä rubalarını hem üzünü incelärdi, kendisinä taa çok korkusuzluk vereni seçmää savaşırdı. Kapudan çıkmasınnan barabar, “taxi lääzım mı” deyennerin sayısı birdän büüdü. Gözünün ucunnan taxicileri süzärkän, aralarından taa raat görünümlü, orta yaşlı biraz geçmiş tombulca olan adama başıynan kayıl maanasınnan signal verdi.

Orta yaşlı taxici, kendindän emin bir kuvetlän, önündeki iki genci ellerinnän ittireräk, Kadir’in valizlerinä uzandı.

- Maşina burada, buyurun,- dedi.

Kalannarı, bir yandan kapudan eni çıkan yolculara “taxi lääzım mı” deyärkan, göz uçlarınnan Kadir’in pazarlıını kollardılar. Pazarlıkta annaşamarlarsa, hemen geeri dönüp, müşteriyi kapmak için tetiktä beklärdilär.

- Nereyä gideriz, abi?

Pazarlıı kendi istedii gibi birdän bitirmäk için, taxicilerin kullandıı bir stiliydi bu.

- “Han çayırı”na,- dedi Kadir.

- Üzä gidiriz.

- 40 normal.

- Ama, abi, gecä taa, gecä tarifi bu.

Kadir üzünü bir meträ kadar üüselmiş olan güneşä çevirdi.

- Senin için başka güneş doomayaceksa, sabah oldu, 40 normal,- dedi.

- Tamam, 50, abi,- dedi taxici.

Kadir tamam maanasına başını salladı, maşinaya dooru örümää başladılar.

Maşina, Evropadan dışarıya nicä çıkarıldıı pek belli olmayan, eski bir “mersedes”tı.

Yorgun motor gürültüylän çalıştı.

- Komşuya mı, abi,- dedi taxici.

“Han çayırı” iki memleket arasında yolcu taşıyan taxilerin duraa olduu için, becerikli taxici yolculuun nereyi olması zorlanmamıştı.

- Orayı,- dedi Kadir.

- İnanılmış arkadaşlar var, abi, onnara pindiriim seni.

- Olur, ama komşu nomerli olsun,- dedi.

Bu ekmek parasını aslanın aazından alan adam Kadir’ä iilik mi yapmak istärdi, osa verilän taxicidän komision mu alacaktı? Aklına gelän bu soruşlara cuvap aldırmadaan, Kadir güneşin islää aydınnattıı bozkırı siiretmisinä daldı.

Yolda iki yol poliţiyanın noktasından geçtilär. Poliţiya maşinasını gördükçä, dapturu olan taxici herkerä kendi dilindä “vzätoçniki” deyeräk süüdü.

- Yalnız onnar mı,- güleräk dedi Kadir.

- Ne biliim, abi. Biz bunnardan çektiimiz için bunnarı süveriz.

Sora taxici kendi uşaklarından basetmä başladı.

“Han çayırın”da aktarma uzun sürmedi. Aeroportun taxicisinin gösterdii maşinanın bakımnı şoförü da inanılır bir insana benzärdi. Kısa bir pazarlıktan sora, iki şoför valizleri eni maşinaya aktardılar. Kadir, parasını ödeyip, orta yaşlı adamnan ayırıldı.

Komşunun tamojnäsına varmak uzun sürmedi. Tamojnä raat görünürdü. Şoför:

- Bän maşinamın işlemnerini yaptırıym, sän pasport işlemnerini yaptır, karşıda buluşuruz,- deyeräk Kadir’i indirdi.

Kadir eni yapılmış tamojnä binasından girdi. Gözlerinnän pasport kontrol pençeresini aaradı. Salon boştu. Sabah vakıdında eni başlamış tamojniklär, cannı bakışlarlan dolayı süzärdilär. Pençerenin ardında Kadir genç bir tamojniklän göz-gözä geldi. Tamojnik başınnan gel annamında bir kıpırtı yaptı. Kadir ona yollandı, pasportunu uzattı.

Seriya kıpırdamalarınnan pasportun sayfalarını çevirän tamojnik ilktän patretli sayfayı buldu. Öncä patredä, sora da Kadir’in üzünä baktı. Pasport kontrolündan geçişin en raatsız edici kıpımnarın birisi bu kıpım dı. Tamojnik şüpeli bir bakışlan tekrar patredä, sora da dikkatlı dikkatlı Kadir’in üzünä baktı. Kadir’ä geldi , ani o vakıdı sanki maasuz uzadêr gibi. Patredin dooru olduundan emin olunca, kendi memleketinin vizasını bulmak için, sayfaları karıştırmaya başladı.

Kadir hiç bişey yapmadaan tamojnii izlärdi.

Tamojnik viza sayfasını buldu. Aar bakışlan vizayı kontrol etti. Önündeki kompyutorun klaviaturasına uzanırkan sordu:

- İşlemäk için mi gelersin?

- Da,- dedi Kadir.- Bir stroyka firmasında öneticiyim.

İşledii sektoru hem firmadakı doljnosti sormadaan söledi. Nicä da olsa soracektı.

- Müdür mü?

- Diil, müdür yardımcısı.

Bu arada kompyutora Kadir’in adını hem laabını yazardı.

- 100 dolar ver o zaman.

- İslää, ama benim bütün belgelerim tamam. Neden 100 dolar veriim?

Kadir’in sölediini duymamış gibi, önündeki klaviaturadan pasport nomerini yazmaa başladı.

- Kaç yıl bu memlekettä çalışêrsın?

- Dört.- dedi Kadir.

- Dilimizi islää üürenmişin.

- İslää sayılır.- dedi Kadir.

Kadir’in yabancı olduunu bilmeyennär, akţentsız lafetmesindän onu erli sanardılar.

- Dil kursuna gittin mi?

- Da, geldiim yıl altı ay dil urokları aldım.

Tamojnik başını kaldırmadaan,

- Ozaman 50 dolar ver.- dedi.

Sanki Kadir’in kendi dillerini islää konuşmasından kanaat olmuş da indirim yapêr gibiydi.

- İslää, ama nedän veriim, bana yardımcı olacanız bir işlem yok ki. Benim bütün dokumentlerim tamam.

Genä Kadir’i duymamış gibi, önündeki kompyutorda işlemneri yapmaya ilerletti.

- Çalışma izinin var mı?

- Var.

- İzin belgesi yanında mı?

- Da,- deyeräk uzattı.

Belgeyi kontrol ederek pasportun yanına koydu. Önündeki dar masada müürü aaramaya başladı. Genä başını kaldırmadan:

- İslää, ozaman 25 dolar ver.

Kadir gülsün mü, üfkelensin mi, bilemärdi.

- Nedän vereceemi sölä, vereyim,- dedi.

Tamojnik müürü bulmuştu. Hızlı bir urmaklan ilktän çernila yastıcaana, sora da Kadir’in pasportuna bastı. Seriya durumuna görä tafta masadan büük bir ses çıktı. Çalışma izin belgesini pasportun arasına erleştirirkän:

- Gel çay içelim,- dedi Kadir’ä.

Kadir’ä teklifi inkär etmää kolaylıı bilä vermemişti. Tamojnik erinden kalktı da, şişenin arkasından elinnän kendisinin ardına gelmesini göstereräk, örümää başladı.

Arka koridordakı odada, laf Kadir’in kendi dillerini ne kadar islää lafetmesindän hem stroyka sektorundakı işlerdän ilerledi. Çaylar geldi. Tamojnik çayından bir yudum aldıktan sora:

- İslää, 10 dolar ver,- dedi.

Kadir islää şaşırmıştı. İşlemnerini bitirmiş pasportunu cöbünä koymuştu. Şindi 10 dolar da neyin nesiydi.

- Verecäm, tamam, verecäm, ama ne iş için 10 dolar vereceemi sölä.

Tamojnik Kadir’in üzünä bakarak:

- Ey, Kadir bey, sän vermeycän, başkası vermeycek, ozaman bän burêy geçmemi yaptırarkana verdiim parayı kimdän çıkardacam?

Kadir donuk kaldı. Gözlerinnän kapuyu kontrol ederek, kesesindän 10 doları çıkardı da tamojnikä uzattı. Çayını bitirmedään kalktı.

Tamojnik onu kapuya kadar uurladı. Eski tanıdıklar gibi ayrıldılar.

Kendisini bekleyän taxiyi buldu da yola çıktılar.

“Yolda kontrol noktalarında durdurursalar 10 doları bän mi ödemeliim, osa taxi şoförü mu?”- Kadir düşünmää başldı.

Yakup ÖMEROĞLU

(Gagauzçaya çevirdi Todur ZANET)

______________

Kadir – adamın adı.

BİR CUVAP YAZIN