Galea_Kristioglo

31.03.2016, tarafından yazılı , LİTERATURA, PROZA BÖLÜMÜ, 1638 KERÄ BAKILMIŞ

Sadä acızgan candan bölä yaratmalar duêr

Gazetamızın okuycuları bilerlär hem tanıyêrlar Galina Dimitrievna KRİSTİOGLOyu nicä bir talantlı poetı hem pedagogu Canabisi çok yıllar açık cannan hem yanar üreklän üüreder Komrat “Mihail ÇAKİR” adına pedagogika kolecın üürencilerini gagauz dilinä hem literaturasına, haşlêêr onnara Ana Vatan hem Gagauzluk duygularını, verer kolayını üürencilär kopmasınnar köklerindän hem ömürdä haliz insan olsunnar.
Büün Galina Dimitrievna KRİSTİOGLOyu tanıştırêrız Canabinizlerä nicä yazıcıyı, sürüp önününzä iki pek duygulu hem büük literatura maanalı annatmasını, zerä bu türlü yaratmalar sadä acızgan candan duêrlar.

Acızgannık
Küüdä yaşardı bir çok uşaklı, çalışkan, genç aylä. Nicä da çoyu onnar yaşardılar yoksuzlukta. Ozaman insan zor yaşardı. Nekadar da zordu yaşamak, ama insan cana taa yakındı, taa acızgandı. Bir parça ekmek sofrada varsa, ona da sevinärdi, onunnan da paylaşardı.

Mitraninin evindä bir pat uşaktı, biri-birindän taa küçüktülär. En küçüü taa sallangaçtaydı. Karısı pek hastaydı, ama evdä işleri nasıl-nicä savaşardı yapsın. Gün-gündän o zabunnardı, yufkalanardı, mum gibi eriyärdi. Yoktu ne yapsınnar. Küüdä doktor yoktu. Kasabalı doktora götürmää deyni paraları yoktu. Mitrani karısını babulara-okuycuykalara ölçtürttü. Söledilär, ani zavalın ömürü kesilärmiş. Bu belliydi, baktıynan hasta Marinkaya.

Küüdä bulunardı fena göz, maanacı, çokgörän, laf çıkardan kişilär, kimin aazını kapadamıycan. Onnar, nicä eski, kırık dermen gıcırdardılar, kiminsä yaşamasını çalkalardılar, kimisä fena laflan bataklardılar. İşidildi türlü yalannar Mitraniylän Marinka için dä. Mitrani salt kafasını sallardı da karısına sölärdi: “Aalemin aazına kaşıı uyduramıycan. Seslämä onnarı. Onnar bölä lafederlär ondan, ani zavalılar bilmeerlär, ne o sevmää, güceniktir bu yaşamakta, canından sakat.”

Aylesi aaç kalmasın deyni, genç adam hergün zenginnerin meralarında işlemää çıkardı. Kırdan da sora gidärdi kimdä sä taa çıraklık etmää. İnsan bilärdi, ani bölä Mitrani kazanêr uşaklarına imelik. Kırdan parasını verärdilär aftanın sonunda. O etärdi tuza, sabuna, biraz imeliklän taa az bir bişeyä. O gün uşaklara halviţa da alardı.

Komuşuları, küüdän acızgan insannar, çaarardılar Mitraniyi da bulardılar evindä iş ona deyni. O becerekli, kuvetli hem akıllı adamdı. Nedän dä alınmasa, o işi düzgün yapardı. Ellerindän belliydi, nekadar çalışkan bu insan. Nasıl şaşardılar, açan çoktan durgunmuş saatlar başlardılar işlemää osa puluu, bornayı ölä tertiplärdi, sansın çilingirin elindän geçti. Paranın erinä insan ödeşärdi onunnan, verip, ne brakardı ürää: biraz un, bir çölmek oloy, birkaç dilim piinir, bir borkan domuz yaayından, bir somun ekmek, bir tepelenmiş çanak turşu. Te bölä geçinärdi Mitranin aylesi.

Geçti yaz. Selemini verdi güz. İnsan alatlardı baaları bozmaa, başçaları sökmää, papşoyları kesmää, Mitrani da taa büük uşaklarınnan nasıl-nicä bereketi topladılar. Maazada vardı biraz kartofi, suvan, sarmısak, bir batlakta kaynardı şıra. Çalmarda sevindirärdi gözünü bir tepä kabak. Evdä işlerini bitirdiynän, adam gidärdi meciyä komuşularına.

Kasıma karşı boşandı çoban yaamuru, da hava birdän serinnedi. Yaamur dinmedi, bütün afta yaadı. Marinka aftadan zeedä yatardı patta da pençeredän bakardı, nicä göktän ufak-ufak damnalar biri-biri ardına sıradan geler, sansın onnarı kalburdan geçirerlär.

Kocası yaklaştı karısına, oturdu yanına, aldı Marinkanın elceezini da koydu sol elinin aucuna, saa elinnän kapadıp onu. O yalpak bakardı karısına: “İslää, ani hepsi işleri etiştirdik yapmaa. Yakacaklar da hazır, turşu da kuruldu. Kışı geçirecez.”

Karının gözleri yaşlan doldu. O bakardı kocasına hem sansın nesä istärdi sölesin, ama sesi zor gelärdi. O baktı pençereyä da pek yavaş seslän  dedi: “Bu hava aalêêr, nicä aalêêr benim canım. Giderim, bän… Uşakları bakamazsan, ver aaretlik. Gagauzlar acızgan, islää insannar. Korkma, ver…”

…Ne Mitraninin, ne da Marinkanın hısımnarı bu küüdä yoktu. Onnar burada yabancıydılar. Gençlär kaçtıydılar kendi küüyündän, neçinki Mitraninin bobası istämedi bu üüsüz kızı gelin kabletmää. Oolunu da neetlendiydi evermää bir zengin kızlan. O kıza dünürcüleri da yollamıştı. O günnerdän 12 yıl geçti. Kimsey bilmäzdi, nereyä Mitraniylän Marinka kaçtılar. Sevgisinin yanında Mitrani mutluydu. Şindi sa dünnä karardı – yoktu yanında Marinkası. Can sancısı – o, sansın üzlärlän iinelär saplanmıştı üreenä, yapmıştılar yara, angısı gecä-gündüz sızlardı.

Koladaya karşı bir boran kopuştu. Biyaz sineklär uçuşardı. Sert lüzgär saurdardı onnarı hertarafa, kimilerini yapıştırıp yolcunun gözlerinä hem üzünä, aaçlara, duvarlara, pençerelerin şişelerinä, kapulara. Bir adım ileri hiç bişey görünmäzdi. Bölä havada insan may dışarı çıkmazdı. Sıcak sobanın yanında kuytu hem raat.

…Mitraninin evindä kalabalıktı. Herkez, kim girdi içeri, kırmızı yanaklıydı. Adamnar ellerinnän kaplardılar sobayı. Suuktan karılar iicesinä uuardılar kırmızı-kırmızı lekeli ellerini. Adamnar oturdular uzun skemnedä, angısı durardı pata karşı, pençerä aşırı. Karılar erleştilär patta. Laf-lafa açıldı söz, ne iş için taa nezamandan kıyışamazdılar sormaa. Laf açtı Mitraninin yanındakı komuşusu Vasil: “Mitrani, sana zor olacek hepsi uşaklarını kaldırmaa. Kızkardaşımın kocası hem uşacıı geçindilär. Ver en küçüünü – Mitoşkayı ona. Uşaa lääzım ana. Soninin keçisi var. Uşaa süt lääzım. Düşün, Mitrani.”

Karı salladı kafasını, sol elinnän suvazladı yanında oturan küçürek, zabun, boncucak gibi, üç yaşında kızçaazı da dedi: “Bu kışa, ilkyazadan yakışarsa, kolver kızçaazını da benim evimdä bulunsun. Pek tatlı uşak. Ama pek zabun. Bendä sä bilersiniz keçi var. Süt bulunêr. Var neredän bakınsın bu uşak ta.”

- İslää. Saa olunuz. Düşünecäm, – cuvap etti adam, iildip biyazlanmış kafasını. Bu günnerdä kara kömür gibi saçlarına, kaar rengindän islää serpilmişti.

Komuşuları gittilär. Mitrani oturardu pençereyä karşı da düşünärdi, sansın kantardan geçirärdi geçmiş günü hem bütün yaşamasını. Neçinsä aklına getirtti malisinin laflarını: “Ne damnadı kaşıına, ona da sevin.”

Gecenin yarısıydı. Boran durgunmuştu. Göktä dolu ay hem şen yıldızlar parlardılar. Aulun içini, sokakları gömmüştü kaar. Kürtünnär türlü boyda donatmıştılar dolayları. Ayın, yıldızların şafkından, bim-biyaz, kaar gümüş renginä dönüp, o şaşılacak gözeliinnän raatlık hem inan gelän günä getirärdi.

Genç adam geçirdi aklından gözäl, unudulmaz kıpımnarı, mutlu günneri Marinkanın yanında. Sansın ateş yakardı onun canını düşünmeklär, nasıl Marinkasız yaşamaa, ne yapmaa, ki uşaklarını saalıklı büütmää, ayaa kaldırmaa.

Gecenin saadı kısalardı. Koyu maavi gecenin rengi dä solumaa başlamıştı. Göktä, iki göz belerdip, kayardı kahırsız ay. Te-te, o anıza etişecek, tez bayırın ardında saklanacek, ki, dinnenip, enidän gelän gecedä izmet etmää, şafk etmää. Yıldızlar da birär-birär sünärdilär. Salt bir yıldız parlardı, sansın hiç düşünmäzdi göktän ayırılmaa. Mitrani bakardı o şen parlayan yıldıza da kendi-kendinä tekrarladı Marinkanın bitki laflarını: “Uşakları bakamazsan, ver aaretlik. Gagauzlar acızgan, islää insannar. Korkma, ver.”

Unudulmaz sevda
Sıcak yaz günüydü. Dallı serimni dut aacın altında iki karı hem bir genç kız didärdilär yapaa. Länka hem Kati, yaşlı karılar, annadardılar çoktan geçmiş işleri.

Laf-lafa Länka çeketti annatmaa en acı, yıllarca canını dürtän saklı işlär için, angıları yarım asirdän geeri oldular, ne iş için Länka, Katinin naşası, kıyamadı kumiţasına annatsın.

“Vançuyu, benim kardaşımı, tutêrsın mı aklında?” – sordu Länka Katiyä, şakalı danışıp ona, ama sesi dalgalıydı, sansın kemençenin en sesli teli, te-te hazırdı kopsun.

Karı salt salladı kafasını.

“O pek beenärdi aşaakı sokaktan gözäl bir kızı. Vançu lääzım, diil lääzım onnarın sokaandan geçärmiş, salt o kızı görsün. Kız da pınardan su çekärmiş…” – gülümseyeräk söledi Länka, da omuzunnan enikunu dürttü Katiyi.

“Aslı. Aradan onu gördüynän, çabuk kazannardan suyu erä dökärdim da hızlanırdım pınara” – şennenip, hem annadardı, hem da gülümsärdi Kati.

Karı baktı seslän gülän kıza da dedi: “Şindi bu sizä fasıl iş geler, bilerim. Bän sa utanardım, ama sevda alardı önünü. Evdekilär da beni şakadan gülmää alardılar: “Ne genä Vançu bizim sokaamızdan geçer?” O geçer, bän duyêrım: bana bakêr. Bän sa ona, sansın bakmêêrım, ama bir gözüm sa onda. Bekleerim seläm versin, da kimsey yoksa, salt ozaman onun üzünä, gözlerinä bakardım. Ama nasıl utanardım! Ne mutluydu o kıpımnar! Aman, bir boyu vardı! Levent, batal! O mas-maavi gözleri, sansın gökün en maaviliini kapmıştılar, dipsizdi, neredä vardı nicä kaybelmää. Ozaman bän körpäydim, 16 yaşındaydım. Vançu 20 yaşındaydı. Görümnü bir olandı. Benim güneşim, şafkım…, ilk sevdam… Unudamadım…”

Kızçaaz bakardı karıya ölä, sansın onu ilk sefer görer. Karının üzü gerçektän gözäldi. Buruşuklar çizi-çizi üzündä, sansın sınırsız yollar, hem da kara batik gösterärdi onu yaşlı. Ama onnar da kapadamadılar üzün gözelliini, şılak can yalpaklıını. Küçürek biraz dik burnucuu, mayıl, büülü gülüşü, biyaz teni hem dä, gölün eşil rengindä gözleri, o ufak-ufak noktalı taşçaazlarlan dibindä, gençlik şafkınnan şılardı.

Karılarlan bilä yapaa didän kızçaazın adı Aniydi. Ani bakardı bu karılara da düşünärdi, ani o da mı ölä olacek, ama birdän koolardı bu düşümneklerini, neçinki ona gelärdi, ani taa çok yıl geçecek, taa var çok vakıt, nezaman o da onnarın yaşına etişecek, babu olacek, ani taa çok-çok vakıt var…

Babusu sa, sansın annadı kızçaazın  düşünmeklerini da, alıp ilersini, dedi: “E-he, he, kızım, yıllar su gibi geçti. Annamadım, nicä yaşlandım. Sandım, hep vakıt var… Yaşamak tukurlandı, sansın güneş göktä. Şindi yavaş-yavaş kauşêr. Yaşamamız, kär su gibi, döktün ellerinä, parmakların arasından sel-sel aktı. Ecelin selleri fişırdadı, döküldü, uzaklara etişti, türlü yaşamak sınırlarını geçti. Bir sevinerim, ani gözäl unukalarımız var – siz. Senin, kızım, gözlerin mas-maavi, nicä Vançunun gözleri. Ölä da bakêrsın, nicä o bakardı!”

Sansın bir kuş, açıp kanatlarını, Kati saurttu ellerini, da, kavrayıp kızçaazı, öptü onun annısını. Onnar hiç duymadılar, nezaman yaklaştı pınarın yanına Länkanın kocası. Salt, açan o birkaç kerä üüsürdü, oturannar daptur kaldılar. Adam sa danıştı kumiţasına: “Dooru, Kati kumiţa, kan diil su. Kızımız benzeer Länka babusuna. Onnar sa hepsindän taa pek Vançuylan benzeşärdilär. Gözleri mas-maavi deniz, duruk su. Kati, bän da hep düşünärdim, nicä sölemää, ani Vançu istärdi dünürcüleri senin evinä yollamaa. Bunu bana açıkladıydı. Bendän yardım istediydi. Söz verdiydim, ki yardımcı olacam. Kısmet etmedi. Ömürü kesildi. Cenk insana salt kahır getirer. O kimseyi acımêêr.”

Semön dädu çalmarda odunnarı dizärdi, da hepsini, ne annattıydı karılar, o işitti. Onun da canı acıyardı bu unudulmaz Katinin Vançuylan körpä sevdası için.

BİR CUVAP YAZIN