todur_zanet_kirgizca

22.04.2015, tarafından yazılı , LİTERATURA, POEZİYA BÖLÜMÜ, 2250 KERÄ BAKILMIŞ

Tabiatın saklı gözelliinnän dolu olan poeziya

2014-cü yılın Kırım ayında (dekabri) Kırgızıstan Respublikasının yazıcılar Birliinin jurnalında “Janı Ala-Too” tiparlandı gagauz poetın Todur ZANETin  peetleri. Kırgız okuycuların kolayı oldu tanışmaa poetın dört peetinnän: “Zamannaersın, Evim!”, “Dialetika”, “Düş” hem “Gecä sevişmä bekçisi”. Bu peetlär salt birkaçı o peetlerdän, angıların Todur ZANETin yaratmalarında kırgız dilinä çevirdi Kırgızstanın halk poetı Omor SULTANOV.

zanet_kirgizca_oblojka

Tabiatın saklı gözelliinnän dolu olan poeziya
Bän poeziyada herkerä karşılıştırma aarêrım. Ne var nicä “sıradan” poeziyaylan yannaşık dursun? O poeziyaylan, angısı için insannar taa evelki zamannardan düşünärdilär, laflan yarışardılar, savaşıp biri-birlerinä ne sa annatmaa, üstün çıkmaa… Hepsi onnar bir karara gelärdilär – o, tabiatın çeşitlii gibi, evrenin saklı gözellii gibi.

Gagauziyanın kırları hem tepeleri gibi sonsuz hem gözäl onun Büük Canabin poeziyası da. Da sadä poet, başka hiç biricii gibi, var nicä duysun hem annatsın bu dünneyin doluluunu hem derinniini, başka insannarın beklentilerini hem fikir filosofiyasını. Belli ki bu poet, mutlaka, islää bir poet sa. Te bu takım bän sayêrım anımış poetı hem cümne insanını Todur ZANETi.

Okuduynan Todur ZANETin, tabiatın saklı gözelliinnän dolu hem örülü peetlerini, ani beni pek dalgalandırdılar, da bän taa bir kerä sonsuz şükür ettim ömürä o duymaklar için, o duygular için, angılarından bän kablederim bişeyä benzedämeyän kanaatlık. Kendi laflarınnan talantlı yaratmayı annatmaa, bir şüpesiz, iiliksiz bir iş. Taa islää er veriim Todur ZANETin “Bir düş” («Сон») peetinä, angısını avtor kendisi çevirdi gagauzçadan rusçaya:

«Сон»
Плыла навстречу мне она:
Дугою бровь – черным черна,
Росой умытое лицо,
На пальчике блестит кольцо,

Сережки золотом горят,
Браслеты на руках звенят,
Платочек девичий в руке
И лента алая в косе.

Метнула взгляд чернявых глаз,
Как будто сняла с сердца сглаз…
«Постой, прекрасное созданье,
Ты как мираж в моем сознанье!» 

Улыбка нежные уста
Ее покрыла. И она
Ушла в туман. Остался я
На перекрестке одиночества.
(перевод 2012 года)

Poeziya sonsuz. Göktä yıldızlar sayısız. Ama pek parlak yıldız aaz var. Benim esabıma görä “Bir düş” («Сон») – bu pek parlak bir yıldız.  Şindi gözümüzün önünä getirelim “Bir düş” peetini originalda, gözäl gagauz dilindä!

“Bir düş”
Gelärdi o bana karşı:
Gaytan gibi kara kaşı,
Dartıylan örtülü başı,
Parmacıında üzük taşı.

Boynusunda var leftleri,
Bileklerdä blezikleri.
Kız basması belceezindä,
Hem al gülcäz kulacıında.

Saçlar kara, gözlär kara,
Attı bakışını bana.
“Ya dur, Mari Kızçaz! – dedim.-
Sän temirä gibi geldin!”

Gülümseyip, baktın aşaa,
Da yollandın gitmää aşaa.
Kaldım yalnız bu sokakta –
Dübüdüz aar yalnızlıkta.
(31.01.2011)

Hepsi dillär büük hem gözäl. Ama hakikat bir poeziya kendi büüklüünü hem haliz derinniini salt originalında gösterer. Açan bän okuyêrım “Bir düş” peetini, gözleriin önünä geler büük impressionizma resimcilerin Êduard MANEnin hem Klod MONEnin yaratmakları.

Todur ZANETin peetlerindä okadar çok çizgilär var, angıları kolay hem hiç zorlanmadaan yolcu olêrlar sana halizdän bir sıradan olmayan dünneyä, ani bän dayanamadım bu baskının önündä. Bendä peydalandı dayanılmaz bir isteyiş çevirmää onun peetlerini kırgız dilinä. Bu üzerä bä çevirdim onun “Dialetika”, “Zamannaersın, Evim!”, “Gecä sevişmä bekçisi”, “Düş” hem başka peetlerini.

Haliz bir poeziya yaratmasınnan karşlaştıynan o yaratmak zenginneder seni hem senin ruh dünneyini. Bana hiç annadılmaz uydu onda, ani bän karşı geldim türkdilli poetların arasında Todur ZANETi, gagauz halkın anılmış talantını. Ama onu bileerlär gözäl Gagauziyadan pek uzaklarda da. Onun pek aktiv bilim hem cümne çalışmaları da göz aardına kalmêêrlar. Ko ileri dooru da bölä olsun. Ona büük yaratmak başarmalarını dilerim.

Omor SULTANOV,
Kırgızstanın halk poetı,
“Mahmuda Baskani-Kaşgari” hem Rusiyanın “Lermontov premiayası” laureatı

2015-ci yılın Küçük ayı (fevral)

BİR CUVAP YAZIN