kolec_aaclik (1)

10.04.2017, tarafından yazılı , CÜMNE BÖLÜMÜ, 152 KERÄ BAKILMIŞ

“UZAKTA KALDI O YASLI YILLAR…” Aaçllı Anmak Günü geçti

Çiçek ayın 5-dä Komrattakı Ay Boba Mihail Çakir adına kolecin zalında “UZAKTA KALDI O YASLI YILLAR…” Aaçllı Anmak Günü geçti. Zalda bulunan üürenicilär, üüredicilär, musaafirlär toplandılar aaçlık zamanında kurban olan insannarı anmaa, anmaa ne oldu 70 yıl geeri, 1946-1947-ci yıllarda, ne geçirdi gagauz halkı, ne getirdi insana aaçlık.
kolec_aaclik (2)

Anmak günün başladı bir Susmak minudundan. Sţenada masada ikona, mum yanêr, ekmek hem çiçek. Sţena yanında aaçlık için kiyat sergisi. Ekranda o uzak vakıtlardan kadrılar. Yavaçıcık öter canını koparan bir muzıka. Zalda sus. Sade üreklerin düülmesi işidiler.
kolec_aaclik (6)

Anmak günün en büük neetiydi, ki ‘‘bütün dünnä işitsin, ani var ölä bir halk – gagauzlar, angıları çok zorluk geçirdilär hem çok zeet çektilär 1946-1947-ci yıllarda. Bu titsi aaçlık vakıdı, sansın bir çivi, kakılmış enser gibi, silinmäz nışan halkın kalbindä braktı!” (Todur ZANETin “Rekviem” poemasından).
kolec_aaclik (3)

Kolecın 1516 grupasından üürenicilär Lüda NENOVA, Nadä RATKOVA, Tanä KAPAKLI, Lena ÇEBANENK Lilä TOPÇU, Zina DİKA, Lüda KISA, İvanna KURDOGLU, Yuliya SİMİLİDİ, Saşa YASIBAŞ, Yulä ÇRNİOGLU, Оksana KROYTOR, Vitaliy KONSTANTİNOV, Еlеnа ERGOGLU, Natalya DİMÇOGLU, Kseniya KOYÇEVA, Еkaterina ÇEBANOVA, Nellä SLAV, Lena POPOZOGLU hem 2214 grupadan Mariya BARGAN okudular Todur ZANETin “Benim bir kabaatsız kırılan GAGAUZ halkıma Rekviem” poema kiyadından hem “Aaçlık kurbannarı” pyesasından kimi parçaları.

Kendi şiirlerini aaçlık için okudular Mariya BARGAN (2214 gr) hem Lena KURDOGLU (3214 gr.).

Aaçlık
İnsanda ecel pek zor,
Gün urdu, yaktı kär kor.

Kuraklık kaptı topraa,
Brakmazdı hiç solumaa.
Yoktu şansora kuvet,
Ki olsun büük bereket
Kaybetti insan umut,
Taa kara oldu bulut.
Hepsicii gezer dürük,
Bozuldu heptän birlik.
Ne yaptı çirkin aaçlık –
Düşürdü yıldız üklük.
Gün-gündän sündü cannar,
Salt kaldı haşlak korlar.
Yaşamak oldu pek bet.
Kim söleycek: “Nedän bu dert?
Nezaman kabaat olduk,
Da bölä ödek verdik?”
Mariya BARGAN, 2214 gr.

Aaçlık
Mum yanêr, yaş akêr
O zavalı insan için,
Ani korkuylan büük bekleer,
Gelecek mi büün postavkacı?
Korku kaplêêr, can sıkılêr,
Gördüynän o resimneri,
O zavalı insannarı,
Kim salt kemik-deri kalmış,
Çirkin da gözleri batmış.
Kalmış onnar kırk altıda,
Kalmış onnar kırk edidä.
Geeri dönmäz, sündü cannar.
Aalêêr dünnä, aalêêr toprak.
Tutêrlar yas yaşayannar,
Yanêr, yanêr mumnar, cannar.
Allaa versin, hiç bilmesin
Büünkü insan bu büük zeeti,
Açan korkêrsın gün bitsin,
Sanêrsın, yaşamak bitti.
Elena KURDOGLU, 3214gr.

Anmak günündä Todur ZANETin “REKVİEM” poemasının herbir sıracık poträ kaldırardı, nabat gibi,dürtärdi herbirinin canını:
Uzakta kaldı yaslı o yıllar,
Ama o uzaklar – pek yakınnar,
Sızlêêr canımda yaralar,
Bitişmeer onnar.
Kaldı üreemdä titsi nışannar:
Cellatlar, kurbannar, hendeklär,
Kardaş mezarlar, kemiklär…
Bir kabaatsız ezilän insannar –
Binnärlän kayıp GAGAUZLAR…
Urun çannarı – onnar ötsünnär!
Aslıyı dünneyä essinnär!.

Aaçllı Anmak Günündä söz verildi poemanın avtoruna, akademää Todur ZANETä. Poet okudu yaratmasından canını dürtän sıracıkları.
kolec_aaclik (4)

Nekadar paalı bir iş, ani üürenicilär birinci kurstan işittilär avtorun okumasını. Kalan kurslardan üürenicilär getirtiilär aklına “REKVİEM” kiyadın prezentaiiyasını, angısı geçti bir yıl geeri, neredä avtor bölüm-bölüm okudu “REKVİEM” poemasını. Üürenicilär o buluşmayı avtorlan hem yaratmanın derin maanasını sıkı erleştirdilär fikirlerinä hem cannarına.

Hep ölä o günü dä zalda sessizlikti. Bir saattan zeedä, kolecin zalında bulunan kişilär, kıpırdamadı. Hepsi sesleycilär cannarından geçirdilär o kahırlı vakıdı, acızgannık duyguları belliydi bakışlarından, göz yaşlarından. Diil sade poemadan sıracıkları poet okudu, ama hep nesä açıkladı, da herbirini koydu düşünmeyä, dürttü canını.

“O sözlär aktardı canımı, şindi dä kullaamda öterlär 1940-cı yıllarda gagauzların sayısıydı 350 bin kişi, büünkü gündä sä 250 bin kişi! Ama olmaydı aaçlık hem türlü başka zulumnuklar, gagauzların sayısı bir miliona yakın, bekim dä, taa zeedä olaceydı…

Anmak günündä üürenicilär okudular aaçlık için başka gagauz yazıcıların yaratmalarından da parçaları. 3214 grupanın üürenicileri Alina MİHAYLOVA, Olesä KAPAKLI okudular Nikolay BABOGLUnun “Masallı toprak” hem Konstantin VASİLİOGLUnun “Küçüklüüm” annatmalarından aaçlık için sıracıkları. Hep bu grupadan İna BORGAN hem Natalya PLAHATNÜK annattılar Vasi FİLİOGLUnun “Titsi mizleer lüzgär” şiirini. Mihail KÖSÄnin “Taş aalaması» poemasından sıracıkları okudular 1416-cı grupanın üürenicileri Ekaterina POPADYA, Elena KUYUJUKLU, Vadim PEEV, Mariya KÜRKÇÜ, Elena LUNGU, Sergey KARA, Andrey VATAMANÜK.
kolec_aaclik

Akardeonda İvan YANAK hem kemençedä İlya NEDÄLKOV (3614gr.) güçlü avaları çaldılar. 2615 grupadan Olesä PLUKÇİnin aaçlık için şiirini, gitarada muzıka uydurup, çaldı Vlada VASİLKOVA.

Aaçlık
Açan kuraktı dünnedä,
Toprak haşlardı kırlarda.
Güneş yakêr, toprak yanêr,
Bu kahırdan dünnä kaynêêr.

Refren:
Aaçlık, aaçlık…
Büük kuraklık.
Aaçlık, aaçlık…
Büük cansızlık… dinsizlik.

Açan postavka başladı,
Ekmek, katık artık bitti.
İki ayakta canavarlar
Aaçlaa haliz dost oldular.

Refren.

Bu laf aaçlık ne kuvetli…
Binnärlän can yuttu, aldı.
Uşakları braktı üüsüz,
Anaları da ömürsüz.

Refren.

İki yıl bet aaçlık sürttü,
Bu vakıt çok can yuttu.
Bu bir kahır halkımıza,
Bir büük sancı üreemizä.
Olesä PLUKÇİ, 2616 gr.

Halkımızın zor yaşaması için bir türkü çaldılar 2615 grupadan Svetlana YANULOVA, Anastasiya ÇOBAN hem Dina BELÄKOVA.

Aaçlıı Anmak Günü başladı hem bitti bir “REKVİEM” poemanın can baarması laflarınnan:
Urun çannarı – onnar ötsünnär!
Aslıyı dünneyä essinnär!
Neleri geçirdik – görsünnär!
Neçin yas tutêr analar – bilsinnär!
Dualar okunsun, günnüklär tütsünnär –
Cannarlan bilä, ko cannar ötsünnär…
Mumnar ko yansın…
Stavrozlar yapılsın…
Kolivalar alınsın…
Şaraplar dadılsın…
Mezarlara sular dökülsün…
Günnüklär tütütsün…
Yaşlar ko aksın – hepsicii anılsın…

Anmak saadında o vakıtlarda kurban olan insannarın canı için sţenada mum yandı, slaydlar aaçlık için hem filmlardan epizodlar gösterildi.
kolec_aaclik (5)

Üüredicilär şükür ettilär üürenicileri, ani bölä gözäl hem duygulu annatılar, da danıştılar onnara, ani bölä meropriyatiyalar yardım edecek insannara, tutmaa aklılarında o zorlukları, angılarını geçirdi gagauz halkı. Yok halk istoriyasız. Biz lääzım bilelim, nelär geçirdi halkımız, ki ilerlemää da bölä kahırlar başımıza başka gelmesin. Unutmayın, ani “bilmeyän kendi istoriyasını – o yok nicä düzsün gelecää”.

Herbir küüdä var kardaş mezarı, neredä gömülü aaçlık kurbannarı. Tertipläyin o mezarları. Ko Allaa korusun gençlerimizi o kötülüklerdän, angılarını geçirdi halkımız.

Aleksandra Dimitrievna MARİNOVAGalina Dimitrievna SİRKELİ hem Anna Danilovna SUKMAN, Komrattakı Mihail ÇAKİR kolecin gagauz dilindä hem literaturasında üüredicileri

 

BİR CUVAP YAZIN