Başlayıp Ceviz ayın 21-dän Canavar ayın 6-dan Gagauziya (Gagauz Eri) Başkanıına hem Gagauziya Halk Topluşu deputatlıına kandidat olmaa isteyennär var nicä danışsınnar Moldova Seçim Komisiyasının Komrattakı Merkez Seçim Sovetinä seçimnär için dokumentleri vermää, imza listelerini aolmaa hem orada kandidatlaa yazılmaa deyni.

Bundan sora, Canavar ayın 6-dan beeri, dokumentleri kabledilän kandidatların olacek kolayı seçim kompaniyalarını başlatmaa.

Gagauziyaya gelän TÜRKSOY muzeylär Birliin temsilcileri, onnarın vizit programasının ikinci günündä, Avdarma, Aydar, Beşalma hem Komrat muzeylerlän tanıştılar.

TÜRKSOYun adından muzeycilär delegațiyanın azaları Muharrem HAYIR – Türk hem İslam İncäzanaat Muzeyin direktoru, Bahtiyor НODJAYEV – Uzbekistan Devlet İstoriya Muzeyin “Taşkent Muzeyi” filialın direktoru hem Amina MELİKOVA – Azerbaycan Milli Kilim Muzeyin direktoru, Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMÖNOVAylan barabar, muzeyleri dolaşıp, gagauz halkın kultura varlıının korunmasına, istoriyasına hem adetlerinnä daldılar.

Bu şaşılacek hem fasıl işä razgeldiynän, Etnofestivalä gelän insannar, en azdan – şaşarak, en çok ta – şaşkın kaldılar.

Pek şaşırdêr o iş, ani Etnofestivallerdä diil salt gagauzları, ama çıfıtları da, bulgarları da, çingeneleri dä böldürerlär. Bir taraftan çeşitliktä birlää çaarılêrız, öbür taraftan da ayır-buyur tuzaana düşüleriz.

Halkları onnarın içindän çıkannar hem onnardan olmayan daadêrlar. Siz sa deersiniz “ekmek hem țirk”.

“Ştefan şel Mare” (Büük Ştefan) pamätniinä çiçek koymaktan hem burada teatrulu sırasından başlayan bu XXV-ci Respublika Etnofestivali sora park içindä kurulan milli aularda hem fantanın dolayında kurulan sțenada ilerledi.

Gagauz milletini (diil etnosunu!!!) XXV-ci Respublika Etnofestivalindä temsil etti Gagauzya (Gagauz Eri) kultura Upravleniyasının kurduu gagauz aulu hem gagauz kultura insannarı, angıları büük cömertliklän gösterdilär gagauz milletin sıcaklıını, tanıştırdılar feztivalä gelän insannarı gagauzların imeklerinnän, adetlerinnän, literturasınnan hem sıralarınnan.

Gagauzyanın aulundan kendi oyunnarınnan hem sıralarınnan ortalıı hem gelän musaafirleri şennendirärdilär Kongazdan “Altın çöşmä” örnekli uşak oyun ansamblisi hem Beşalmadan “Sedef” ansamblisi.

Bu festivaldä en islää taraftan gagauzları göztermää deyni, başta Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMÖNOVA olarak, pek büük izmetlär koydular bu Upravleniyanın zaametçileri.

İSLANDİYA EVROPA BİRLİİNÄ GİRMÄÄ KARŞI

2026-cı yılın Harman ayın (avgust) 30-da İslandiya devletindä olan referendumda insannar Evropa Birliinä katılmak için enidän görüşmelerä girmää karşı oy verdilär.

Açıklanan belgilerä görä, Evropa Birliinä (EB) girmäk için enidän görüşmelerä girmää referendumunda pay aldı 270 bin insan (İslandiyada, uşaklarlan bilä, 404 bin insan yaşêêr). Onnarın 52,8% karşı oy kullandılar, 47,20% kayıllık oyu verdilär.

EBya girmää deyni İslandiya 2009-cu yılda baş urdu, ama 2013-cü yılda bu işi durguttu.

Bakmadaan ona, ani İslandiya EB azası diil, o Şengen hem Evropa ekonomika zonalarında bulunêr, ne verer kolayını onun vatandaşları EB devletlerindä bol-bol gezsinnär hem burada mallarını raat satsınnar.

BÜÜK BRİTANİYA DAALACEK MI?

2026-cı yılın Ceviz ayın (sentäbri) 14-dä Şotlandiya, Uels hem Poyras İrlandiya devletlerin premyer-ministruları imzaladılar Büük Britaniya devletindän ayırılmak için ortak bir Memorandum.

Bu Memoranduma görä, Şotlandiya, Uels hem Poyras İrlandiya kendilerinä hak aldılar baamsızlık için referendum yapmaa hem kendibaşına devletlär olmaa.

Ayırıca Memorandumda yazılı: Şotlandiya, Uels hem Poyras İrlandiya kendi geleceklerini Evropa Birliindä görerlär.

“Zamanın kopmaz ipi: asirlerin baalantısı hem muzeylerin mirası” adlı Halklararası Bilim-praktika konferențiyanın ofițial açılışını yaptı Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMÖNOVA.

Sora kutlama hem danışma sözlerinnän konferențiyaya katılannara danıştılar: Todur ZANET akademik, yazıcı, dramaturg, aaraştırmacı, çevirici, folklorcu; Petru VİKOL, Moldova Respublikasının Etnografiya hem dolaylı tabiat istoriyası Milli muzeyin direktoru; Lüdmila MARİN, Beşalma küüyün D. Karaçoban adına Milli gagauz istoriya hem etnografiya muzeyin direktoru.

Bilim-praktika konferențiyasının ana programasına görä, oldu iki diskusiya paneli hem D. Karaçobanın yaratmak sergisinnän Kongaz “Cızdırık” uşak teatru studiyasının evelki tertiplerin hem giyimnerin gösterisi. Panellerin ikisinin da  moderatoruydu Gagauziya kultura Upravleniyasının kultura kuruluşların çalışmalarının monitoring hem analiz Servicin başı Anna RUSSU.

I-ci diskusiya paneli: “Türk dünnäsının kultura mirası: aaraştırması, korunması hem ilerlemesi”.

Panelin spikerleri:

Pötr PAŞALI, istoriya bilimnerindä doktor, Komrat Dеvlet Universitetın milli kultura fakultetı. Dokladın teması: “Göçmennerin kulturasından – TÜRKSOY kulturasına”.

Muharrem HAYIR, Türk hem İslam İncäzanaat Muzeyin direktoru. İstanbul, Türkiye. Dokladın teması: “Türk Müzeciliğin Başlangıcı: Türk ve İslam Eserleri Müzesinin Türk Dünyası Açısından Önemi”.

Bahtiyor НODJAYEV, Uzbekistan Devlet İstoriya Muzeyin “Taşkent Muzeyi” filialın direktoru. Taşkent, Uzbekistan. Dokladın teması: “Eni Uzbekistan muzeyleri: reformalar hem eniliklär kontekstında”.

Anna POMETKO, Gagauziya kultura Upravleniyasının incäzanaatı hem halk yaradıcılıını yardımnamak bölümün başı. Dokladın teması: “Gagauz muzeyleri erli kulturanın korunması hem dünneyä tanıştırması”.

Amina MELİKOVA, incäzanaat bilimindä filosofiya doktoru, Azerbaycan Milli Kilim Muzeyin direktoru. Baku, Azerbaycan. Dokladın teması: “Halıların Sizi Mutlu Edə Bilmesinin 10 Nedeni”.

II-ci diskusiya paneli: “Muzeylerin kolekţiyalari: geçmiṣi koruyup, gelecää yol açêrız”.

Panelin spikerleri:

Valentina DERMENCİ, Komrat regional istoriya hem tarafı aaraştırmak muzeyin fondlarının baş koruyucusu. Dokladın teması: “Geçmiṣi koruyarak, garmoniyalı geleceyimizi kurêrız”.

İvanna TANASOVİÇ, Avdarma küüyün istoriya muzeyin muzeografı. Dokladın teması: “Küüyün istoriya muzeyi – geçmişlän gelecek arasında dialog”.

Viktoriya ÇOBAN, romun hem dünnä istoriyaları üürediciykası, II didaktika uuru, gumanitar hem pedagogika bilimnerin magistrası. Dokladın teması: “Korumaa deyni aaraştırmaa: kultura mirasının incelenmesindä şkolanın hem muzeyin rolü”.

Ulyana KOVALOVA, Baş küüyü (Kirsova) M.Tuzlov adınına teoretik liţeyin 12-ci klasta üürenciykası. Dokladın teması: “Kiyattan dıṣarı kalan istoriya: muzey üürencinin bakıṣınnan”.

Avşamneyin da, Komrat Kultura evindä, “Zamanın kopmaz ipi: asirlerin baalantısı hem muzeylerin mirası” adlı Halklararası Bilim-praktika konferențiyasına katılannara hem incäzanaatı sevän hepsi insannara deyni “Resim atolye”lerinä katılan yabancı resimcilerin resim sergisi sergilendi hem Moldova Respublikasının kıymeti kolektivın, Gagauziyanın “Düz Ava” örnekli türkü hem oyun halk ansamblisinin büük bir konțert gösterildi.

Togo devleti tarafından teklif edilän hem Afrika Birlii (AU) azaları tarafından arka olan bu “Correct the Map” (“Kartayı Düzeltin”) başlıklı rezolüțiya 164 devlet tarafından oy aldı. Buna karşı tek bir devlet oy verdi – ABD (Amerika Birleşik Devletleri). Altı devlet tä ikiliktä kaldı – Estoniya, Gruziya, Litva, Moldova, Serbiya hem Ukrayna.

Birleşmiş Milletlär Kuruluşun (BMK) Baş Asambleyasının bu kararından sora, teklif ediler atılmaa Dünneyin 1569-cu yılda ortaya çıkarılan Merkator (Mercator) proekțiyasından da geçmää 2018-ci yılda hazırlanmış olan Dünneyin “Equal Earth” (“Bir takım büüklüktä Dünnä”) proekțiyasına. Ama bu karar zapa altına koymêêr navigațiyalarda kullanılan Merkator (Mercator) proekțiyalı kartaları.

Moldova dışişleri hem Evropaya integraţiya ministerlii açıkladı, ani bu konuda Moldovanın ikiliktä kalmasının sebepi – Ukrayna devletindän arka olmak, çünkü Ukrayna açıkladı, ani onnarın kimi gecici olarak kaplanan topraklarının kartograflı resimnerinin var nicä politika uurunda kullanılsın.

II-ci “GERMEK OYUNU” Milli Horeografiya Festivalindä pay aldılar Gagauziyadan hem Moldovadan kolektivlar:

“Altın çöşmä” oyun ansamblisi (Kongaz küüyü), önderci – Viktor GRADİNAR.

“Baştina” halk oyunnarı ansamblisi (Strêşeni munițipiyası), önderciyka – Kristina BIRSAN, horeograf – Maksim BIRSAN.

“Baştina” halk oyunnarı ansamblisi (Strêşeni munițipiyası), önderciyka – Kristina KROYTOR-AKSENTİ.

“Düz Ava” Moldova Respublikasının kıymeti kollektivı; gagauz türkü hem halk oyunnarı ansamblisi (Komrat kasavası), önderciyka – Tatyana ŞÇEGOLEVA, horeograf – Viktor GRADİNAR.

“Düz Ava” halk oyunnarı uşak studiyası (Komrat kasabası), öndercilär – Marina NİKİTOVA, Nikolay PULUKÇU.

“Evelki oyuncular” halk oyunnarı ansamblisi (Komrat kasabası), önderci – İlya MİNÇOGLU.

“Kadınca” muzıka hem halk oyunnarı ansamblisi (Çadır kasabası), önderciyka – Tatyana YALAMA.

“Kadınca” Gagauziya halk türküsü hem oyunnarı ansamblisi (Komrat kasabası), OCI „Moldova-Concert” kuruluşun Komrat filialı, önderciyka – Mariya TARANENKO, horeograf – Hristofor AVRAMOGLU.

“La İzvor” halk oyunnarı ansamblisi (Çimişli munițipiyası), önderci – Ştefan GOLOVATIY.

“Rodolübiye” bulgar halk türküsü hem oyunnarı ansamblisi (Taraklı kasabası), önderciyka – Nina AVTUTOVA.

“Spicışor” halk oyunnarı ansamblisi (Kauşan munițipiyası), önderciyka – Svetlana GONCEAROVA.

“Şoimii Neamului” halk oyunnarı ansamblisi (Koçuliya küüyü), önderciyka – Tatyana BALAN.

“Yıldızlar” halk oyunnarı ansamblisi (Valkaneş kasabası), önderci – Sergey BOEV.

II-ci “GERMEK OYUNU” Milli Horeografiya Festivalin sonunda Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMÖNOVA hepsi kolektivlara Gagauziya kultura Upravleniyasının festivalä katılmak Diplomalarını verdi.

Konstantin GERMEK kimdir:

Konstantin Afanasieviç GERMEK duudu 1952-ci yılın Ceviz ayın (sentäbdri) 15-dä Gagauziyanın Valkaneş kasabasında. Çok yıllar işledi Semön POMETKO adına “Düz Ava” gagauz türkü hem oyun ansamblisindä hem o ansamblinin üüselmesi için çok zaamet etti. Bu ansamblinin horeografı hem baletmeysterı olarak, koydu sțenaya gagauzların istoriyasında horeografiya tarafından en gözäl oyunnarı: “Çobannar”, “Dostluk oyunu”, “Düün”, “Kız oyunu”, “Köstek oyunu”, üç bölümnü “Gagauz süitası”, “Bulgar süitası”, “Moldovan süitası”, “Valkaneş kadıncası”. Bu oyunnarın horeografiyası hem onnar için yapılan kostüm şedevraları halizdän oldular dünnä uurunda eşi olmayan büük yaratmalar.

Maestronun zaametlerinnän Semön POMETKO adına “Düz Ava” gagauz türkü hem oyun ansamblisi bütün dünnedä anıldı hem Moldovada en başarılı ansamblilerin sırasına girdi hem dä gagauz profesional horeografiya incäzanaatında önderci oldu.

Gagauziyanın hem gagauzların kulturasının ilerlemesinä baaşlayan hem sınırsız aşırılarda Gagauziyayı şannı yapan Konstantin Afanasieviç GERMEK 2022-ci yılın Çiçek ayın (aprel) 2-dä geçindi, arkasından brakıp zenginniin zenginnii olan yaratma varlıını hem Canabisi için aydın anmaları.

Regional pedagogika konferențiyasının başında kuruldu üüredicilik galereyaları – interaktiv ploşçadkaları, neredä üürencilär hem üüredicilär gösterdilär kendileri tarafından yaradılan proektları, onnarın geliştirmelerini hem praktika çözmelerini.

Konferențiyanın ofițial açılışında katılannarı selemnadılar Gagauziya üüredicilik Upravleniyanın başı Natalya KRİSTEVA, Gagauziya İspolkomu Predsedatelin hem Gagauziya Başkanı yardımcısı İlya UZUN hem Gagauziya Halk Topluşun bilim, üüredicilik, kultura, dil hem dinnär Daymalı komisiya başı Dimitriy MANASTIRLI.

Konferențiyanın ofițial açılışından sora çalışmalar “Üürencinin sesi”, Üüredicinin sesi” hem “Ana-boba sesi” diskusiya penellerindä hem “Ses. Dialog. Karar” üüredicilik kafesindä ilerledilär.

“Gagauziyada üüredicilik: Sonuçlar. Başarılar. Perspektivalar” regional pedagogika konferențiyası başarıldı ödüllenmä sırasınnan, neredä, 2025-2026 üürenmäk yılına görä, üürencilerin en üüsek uurda sonuçları, bilgi kaliteleri, olimpiadalarda kazanışları, bilim-proekt hem dicital işleri, hem dä gagauz dilin kullanama sferasını genişletmesindä en başarılı üüredicilik kuruluşlarına Gagauziya üüredicilik Upravleniyanın diplomaları hem para ödülleri verildi.