Yazık, ani çok kişi toplayamadık, bu zamannarda izin yok çok insnı bir araya gelsin. Pek istärdik bu buluşmayı taa geniştän yapalım, neçin zerä avşamamız cok meraklı, duygulu, sıcak bir atmosferada geçti. Toplandı sade Mariya KISA-TARANENKOun en yakın dostları, kollegaları hem o yaradıcı insannar, angılarınnan o barabar çalıştı.

Hepsi katılannar sözlerindä açıkladılar kendi büük sygılarını bu insana, ama diil sade, nica bir büük talantlı artistä. Çoyu onu tanıyêr, nica bir insanı, angısı sever kendi ana topraanı, kendi halkını, kendi Vatanını. Bu duygular uyanmış onun canında taa XX-ci üzyılın 90-cı yıllarında, açan, brakıp üürenmesini konservatoriyada, döner Komrata gagauz kulturasını kaldırmaa, “Düz Ava” ansamblisini kaaviletmää. Makar ki Mariya konservatoriyayı braktı, ama üürenmesini, bilgilerini ilerletti. O hem işlärdi, hem da üürenärdi. 1998-ci yılda Kişinev İncäzanaat İnstitutunu zaoçno başardı.

Dokuz yıl çalışıp “Düz Ava” ansamblisindä Mariya geçti “Kadınca” ansamblisinä. Çok konțertlär verildi bu yıllarda Gagauz Yerindä. Kişinevda geçän konțertlerdä, gagauz artistlerindän biri – Mariya KISA-TARANENKOydu. Çok sıra katıldı konțertlerä, angıları başka devletlärdä geçti: Bulgariyada, Gretiyada, Türkiyedä, Rusiyada, taa Phenyana etişti. Bu konțertlär pek önemniydi, neçin deyni artist onnarda gösterer diil sade kendi becerikliini, ama o tanıştırêr başka halkları Gagauz kulturasınnan, açıklêêr halkın istoriyasını, adetlerini, ruh zenginnini.

Halk türkülerindän kaarä, Mariya profesional estrada türkülerini da çaler. Kullanarak halk türkülerin zenginniini. Kompozitor İlya FİLEVlan çok üüsek uurda professional yaratmaları kurdu. Ama poet Todur ZANETin laflarınnan İlya FİLEVın muzıkası bir araya geldiinan – duuêr bir ŞEDEVR. Bu büük bir kısmet, açan yaratmak yolunda buluşêrlar böla büük talantlı insannar – yazıcı, kompozitor hem artist, da dünnääyä geler böla gözal türkülär, angıları diil sade insanın aklısında, ama canında da kalêrlar uzun yıllara. Çok duygulu, gözäl Mariya çaldı onnarın “Can sancısı” türküsünü hem bütün ürektän açıkladı kendi saygısını, sevgisini MAESTROLARA. Biz da, sesleyicilar, umut ederiz, ani diil taa bir türkü yazılacek maasus Mariya için.

Kendi sözlerindä, Mariyanın kollegaları, açıkladılar, ani Mariya o diil sade anılmış artistka, ama pek islää bir pedagog da. Çok yıllar o işleer Komrat Mihal ÇAKİR adına kolecda, neredä üüreder gençleri, ama diil sade muzıka gramotasına. O bu genç olannarı, gaguz halk türkülerin gözelliinä dadandırêr, onnara gaguz ruhunu haşlêêr.

Neredä da işlämesä bu insan, ona her erdä var saygı hem sevgi, neçin deyni o diil sade beçerikli hem ii çalışan bir insan, ama o yalpak, gülär üzlü, dostluu sevän hem koruyan bir can. Onuştan da çoyu onun dostları gelmiştilar onu kutlamaa bu yubileylän, kendi derin duygularını hem büük çiçek demetlerini dostuna baaşlamaa. Ama en büük demeti hazırlamıştı onu sevgili eşi – Yuriy Vasilyeviç TARANENKO. Çok yıllar bilä, kol-kola, iiliktä da, zorlukta da. O büük sevgi, angısı toplamış onnarı taa üürenirkän, bu gün da yaşêêr onnarın üreklerindä. Bu büük sevgidän da dünnääyä geldi iki gözal çok akıllı hem becerikli kız.

Kutlêêrız yubileylän! İyi ki varsınız!

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” biliotekasının direktoru

Konkursta pay aldılar Komrat Dimitriy SAVASTİN resimcilik şkolasının üürencileri hem kendi başına gelän başka uşaklar da, angılarında vardı resimcilik uurunda beceriklik hem angıları artık bilardilär ne olacek burada, neçin deyni onnarın çoyu geçän yıllarda bulundular bu hazırlamaklarda.

Konkursun çerçevesindä oldu buluşmak anılmış resimciylän Sergey SAVASTİNnän, angısı paylaştı uşaklarlan resimciliktä kendi bilgilerinnän hem fikirlerinnän hem genç resimcilerä master-klas Verdi.

“Ana tarafın adetleri” konkursuna katılan uşaklar, üç saat çalışmalardan sora, kablettilär baaşış hem gramota. Bundan kaarä cümneyä bildirildi ilk üç erleri alan resimnerin avtorları da.

Küçük yaş arasında (8-10 arası) ödülleri kazandılar:

1-ci er – Nataliya PANİÇERSKAYA;

2-ci er – Yana VLAH;

3-cü er – Arina DERMENCİ.

Büük yaş arasında (11-17 arası) ödülleri kazandılar:

1-ci er – Alina ȚOEVA;

2-ci er – Yuliana BURLAKU;

3-cü er – Yana ŞURİK.

Sevindirdi taa bir iş, ani bu yıl küçük uşaklar da yarışmaya katılmaa istedilar. Konkursu hazırlayannar hiç kimseyi küstürmedilär. İsteyennar hepsi katıldı, hem da baaşış da ikram edildi.

Ödüllär, baaşışlar, ikramnar Türkiye “Yunus Emre” İnstitutun tarafindan verildi.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” biliotekasının direktoru

Not. Konkursun olması için en çok zaamet ettilär Komrat ATATÜRK bibliotekasının direktoru Vasilisa TANASOGLU hem bibleotekarın baş zaametçisi Praskovya KARA.

100 yıl geeri bu gündä Türkiyenin kurucusu Mustafa Kemal ATATÜRK, Stambuldan Samsun kasabasına geçip, danışmış gençlerä ki kalkınsınnar kendi Vatanını yabacı duşmannardan kurtarmaa. Ozaman gençlerin yardımınnan, bu gündä, kurtuluş cengindä taazä kuvetlärlän büük umutlar da gelmiş – duşmannarı ensemää. Onuştan bu günü Mustafa Kemal ATATÜRK maasus gençlerä baaşlamış. Taa sora da bu gün “ATATÜRKü anma” hem “Gençlik hem sport yortusu” olarak bakılmaa başlanmış.

14 yıl sıravardı, şahmata hem şaşki turnirı yapıp, bunu gençlerä annadêrlar Komrat ATATÜRK Türk bibliotekasının zaametçileri, angıları büük havezlän katılêrlar bu yortunun kutlamaklarına. Bu 14 yılın içindä kutlamak programası pek diişti.

Başlayıp 15-20 katılandan, büünkü gündä turnirimizä katılannarımızın sayısı 75 kişiyä çıktı hem diil sadä Gagauziyadan, ama başka erlerdän da: Komrattan, Baş küüyündän (Kirsovo), Beşalmadan, Kıpçaktan, Kongazdan, Basarabkadan, Kişnovdan h.t.b.

Bu yıl katılannar üç yaş boyuna görä pay oldular (kızlar ayırı, çocuklar ayırı):

1. En küçüklär 8 yaşına kadar;

2. 8-12 yaş arası;

3. 13-18 yaş arası.

Yaraşma başladı sabaalen saat dokuzda, da taa avşamneyinn saat edidä bitti. O pek meraklı hem üüsek uurda geçti. Katılannarın çoyu – şahmatada Moldova çempionatlıına katılannardı.

Ama nekadar şaştılar uşaklar gördüynän ne baaşışlar hazırlandı onnara: planşetlar, nauşniklär, roliklär, samokatlar, komandalı maşinalar, vertolötlar, dronnar, kuklalar, resimnär hem başka, angıları taa da havezländirdilär uşakları gözäl hem becerikli oyun göstersinnär.

Jürünin kararına görä (jüri başı şahmatada trener Andrey ÇEŞMECİ) 14-cü ATATÜRK bibliotekasının şahmata turnirindä ödülleri kazandılar:

8 yaşına kadar uşakların arasında:

a) kızlar: 1-ci – Mila  ZUEVA (Komrat); 2-ci – Kseniya ARNAUT (Komrat); 3-cü – Tatyana TOPAL (Kıpçak).

b) çocuklar: 1-ci – Nikita ÇEBAN (Komrat); 2-ci – Vlad YIVARLAK (Baş küüyü); 3-ci – Vlad KENDİGELÄN (Basarabka).

8-12 yaş arasında:

a) kızlar: 1-ci – Viktoriya BARGAN (Kişinev); 2-ci – Ekaterina KİRYAKOVA (Komrat); 3-cü – Anna KENDİGELÄN (Kıpçak).

b) çocuklar: 1-ci – İgor YAKİMOV (Komrat); 2-ci – Vadim NOVAK (Komrat); 3-ci – Semön STANÇEV (Komrat).

13-18 yaş arasında:

a) kızlar: 1-ci – Diana UZUN (Komrat).

b) çocuklar: 1-ci – Aleksandr KARANÇUK (Kişinev); 2-ci – Artöm KARASENİ (Komrat); 3-ci – Väçeslav BASARAB (Kongaz).

Prizörlar kablettilär turnirin Kuboklarını, baaşışlarını hem Diplomalarını. Bundan kaari Katılmak Diplomaları verildi hem türlü ikramnar yapıldı hepsi genç sportsmennara, ani katıldılar turnira.

Lääzım urgulamaa, ani turnirın bütün para harçlarını üstünä aldı Türkiyenin “Yunus Emre” İnstitutu.

O günü, şahmata turnirindän kaarä gençlerimizä konţert programası da hazırlandı. Gagauz halk oyunnarı “Kadınca” grupası, Komrat yaratmak evindän uşaklar, gözäl türkücülerimiz, yarışmacıların kafalarını biraz dinnendirsinär deyni, gagauz halk türkülerini çaldılar hem oyunnarını oynadılar. Analara-bobalara da bir şennik oldu.

Büük bir saygı bizä, bizim katılannarımıza gösterdilär Komrat kasabanın pimarı Sergey ANASTASOV, Komrat Administratiyasının Basının yardımcısı İvan KOLİOGLO, Moldovada Türkiye Büükelçiliin temsilcisi Esra ŞEN, Gagauziya gençlik hem sport işlerindä Sergey STOYANOGLU, angıları kutladılar bizim genclerimizi bu gözäl yortuylan. Bundan kaarä sıramızda katıldılar Türkiyedän gelen üüredicilär hem üürencilär, angıları diil sadä katılsınnar, ama çok yardım ettilär bizä sıramız gözäl geçsin deyni. Hepsinä çok saa olsunnar deeriz: katılannar da, yardımcılara da.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” biliotekasının direktoru

FOTOLAR: Yunus Emre KAYA

2018-ci yılın Hederlez ayın (may) 19-da, Türkiye Respublikasının kurucusunun Mustafa Kemal ATATÜRKün anmak gününän hem da Türkiyenin “Gençlik hem sport Günü” yortusunnan ilgili olarak, Komrat ATATÜRK bibliotekasında geçti sıradakı 13-cü şahmata turnirı, angısı adandı bu yortulara.

Turnir başladı Türkiye, Moldova hem Gagauziya gimnalarınan. Bu saygı duruşundan sora ATATÜRK bibliotekasının direktoru Vasiıisa TANASOGLU annatı bu günün istoriyasını, nekadar önemni o türk halkına.

Sora taa geniştän bu yortular için annattılar Türkiye Respublikanın Kişinev Büükelciliin sekreteri Esra ŞEN hem TİKA Kişinev ofisin koordinatoru Selda ÖZDENOĞLU. Açılış sözünü söledi Gagauziuyanın gençlik hem sport Upravleniyanın başı Sergey STOYANOGLU. Sora da turnirın  kurallarını açıkladı sudya Andrey ÇEŞMECİ.

Yıl yıldan bizim şahmata turnirımız taa geniş hem taa üüsek uurda geçer. Herzamankı katılannar artık bekleerlär onu hem büük havezlän pay alêrlar bu yarışmada. Elbetki her yılın  eni katılannar da olêr.

Bu yılın ATATÜRKü anma turnirda pay aldılar ürencilär Komradın D.MAVRODİ, D.KARAÇOBAN, A.TRETYAKOV hem Kongaz S.DEMİREL liţeylerindän. Adetça hepsi katılannar pay oldular 3 grupaya: I-ci – 5-8 yaş arası; II-ci – 9-10yaş arası; III-cü – 10-17 yaş arası.

Çok meraklı geçti oyunnar. Bir şüpesiz, oyunnara katılan uşakların hem gençlerin şahmata uurunda çok becerikli hem üseek bilgileri var.

ATATÜRKü anma Gününä 13-cü şahmata turnirında ödüllär bölä payedildi:

Kızların arasında I-ci grupada: 1-ci – Mila  ZUEVA; 2-ci – Lena DELİ; 3-cü – Kseniya ARNAUT.

Çocukların arasında I-ci grupada: 1-ci – Altun STAFAN; 2-ci – Aleksandr BOLGAR; 3-cü – Vitaliy JİMJİ.

Kızların arasında II-ci grupada: 1-ci – Katä KİRAKOVA; 2-ci – Lüda EVMİNENKO; 3-cü – Nastä JELEZOVA.

Çocukların arasında II-ci grupada: 1-ci – Vadim NOVAK; 2-ci – İgor STAMAT; 3-cü – Vlad KRİSTEV.

Kızların arasında III-cü grupada: 1-ci – Darya RODİONOVA; 2-ci – Tatyana DUDOGLU; 3-cü – Anna KOLŢA.

Çocukların arasında III-cü grupada: 1-ci – Aleksandr KOVAÇ; 2-ci – Aleksey DUŞKOV; 3-cü – Egor YAKİMOV.

Hepsinä bu uşaklara Dipolomnar, medalilär hem baaşışlar verildi. Kalanına “Katılmak Diplomnarı” verildi.

Bu türlü turnirlarda gençlär diil sade kendi bilgilerinnän, becerikliinän yarışêrlar, ama biri birindän da eni bilgilär kazanêrlar, Türkiye Devletinin istoriyasınnan tanişêrlar, biri birinnän taa yakın olêrlar, dostlaşêrlar.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” biliotekasının direktoru

Kendi kiyadını hem yaratmaklarını tanıtmaa deyni, Mila KURUDİMOVA kiyadına bölä temel almış:
“Aç gözlerini – ne gözäl dünnä –
Bu uzun yolda yalnız zor gitmää.
Paalı benim, fukaarä topraam,
Esil parçacık dünnäyın canından.
Ko yalpak sesin işidilsin her taraftan –
Kalêrım sana en sadık kahraman!”
(Mila KURİDİMOVA, “Eni yollar”)

Prezentaţiya geçti eni tehnologiyalara göra hem onda pay aldılar bibliotekacılar, M.Çakir kolecın studetları, resimcilär hem genç yazıcılar. Kendisi Poet Mila KURUDİMOVA, Moskvada olduu için, prezentaţiyaya video on-line katıldı.

“Sabur Çöşmesi” kiyadın prezentaţiyasını açtı “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru Vasilisa TANASOGLU. Canabisi kısadan annattı gagauz literaturasının temelleşmesi için, urgulayıp, ani “literatura kökleri, ani çekilerlär büük gagauz aydınnadıcılarından hem yazıcılarından, ölä nicä Mihail ÇAKİR, Dionis TANASOGLU, Nikolay BABOGLU, Stepan KUROGLU, Todur ZANET, büün eni hep kaavi bir filiz verdi. O filiz – Mila KURUDİMOVAnın gagauz dilindä yaratmakları”. O büük sevinmeliklän açıkladı, ani bu avtorun peetlerindä olan derinnik hem gözellik, duygular hem dil ustalıı onun can erindä bir sıcaklık dalgası kopuşturdu. “Onun için, – dedi “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru, – bizä hodulluk verer bu genç poetın ilk kiyadın ilk prezentaţiyayısını bibliotekamızda yapılmaa”.

Sora söz verildi kiyadın redaktoruna, akademää hem poeta Todur ZANETa. Canabisi açıkladı, ani bu, sadä yaşta genç, ama diil yaratmakta, poetın “Sabur Çöşmesi” kiyadı çıktı iki ay geeri, Harman yında, taman İstanbuldakı I-ci “Türk Dünyası Genç Yazarlar Buluşması”na karşı.

Annadarak Mila KURUDİMOVAnın yaratmakları için Todur ZANET dedi: “Açan ilk kerä okudum bu avtorun peetlerini, sandım, ani o 45-50 yaşlarında bir insan. O peetlär ölä derin fikirli, kenarsız acıylan hem dipsiz duyguylan dolu, ani inancaam gelmärdi, ani bölä var nicä yazsın bir gençecik hem körpä can”.

Sora, video on-line yardımınnan, kiyadın avtoru poet Mila KURUDİMOVA annattı kendisi için hem söledi, ani ilk peetini 5 yıl geeri yazmış hem kendi dädusuna baaşlamış. Annattı kendi can duyguları için hem gurbettä Ana Vatanı hem Ana Dili için susuzluunu. Sora okudu birkaç peetini, angıları büük şamar düülmesinnän karşılandı.

Prezentaţiya zamanında, “Sabur Çöşmesi” kiyadı hem onun onun avtorunun yaratması için annadarkana, akademik Todur ZANET bildirdi, ani Mila KURUDİMOVAnın yaratmaları çevirildi rus dilinä. Hem çevirildi ölä üüsek uurda, ani onnar rusçada öterlär ölä, nicä gagauzçada da. Bu çevirmeyi yaptı Başkordistandan poet hem çevirici Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA. O çevirmelärlän prezentaţiyada bulunan insannarı tanıştırmaa deyni, Mila KURUDİMOVA okudu çevirilmiş peetlerin gagauzçasını, Todur ZANET ta, hep o peetleri, okudu rusça.

Prezentaţiya bittiynän insannar uzun zaman bibliotekadan daalışmadılar. Bir çay-kofe masasında biri-birlerinnän paylaştılar o duygularlan, ani onnarın canında debreştirdi “Sabur Çöşmesi”ndän akan yaratmaklar.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru

Not. Mila KURUDİMOVA duudu 1989-cu yılın Orak ayın (iyül) 3-dä Gagauziyanın Çadır kasabasında (Moldova Respublikası).
Kasabanın 1-ci liţeyini başarıp, 2008 yılda girdi üürenmää Rusiya Federaţiyasının Astrahan Devlet Universitetına. 2013-cü yılda bu universitetın angliyca-italyanca çevirici fakultetını başardı. Büünkü gündä Moskvada lingvistika-çevirici bölümdä işleer.
Mila KURUDİMOVAyı gagauz okuycuları tanıdalar 2015-ci yılın Orak ayında, açan “Ana Sözü” gazetasında tiparlandı onun “Bän gelcäm, salt kimsä orada beklesin!” adı altında peetleri.
Çevirici poet olarak, pay aldı “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” kiyatların hazırlanmasında, çevirip gagauz dilindän angliycaya gagauz masallarını, türkülerini hem balladalarını.
Mila KURİDİMOVA yazêêr peet hem gagauzça prozada da kendisini deneer. Onun “Sepeli su” annatmasınnan okuycular geçän ay tanıştılar “Ana Sözü” gazetasın sayfalarında (bak: http://anasozu.com/wp-content/uploads/2016/07/15_16_2017.pdf).

Onun yaratması saburlu çöşmesinin sebepli suyu gibi akêr
Çok yıllar sıravardı bekledim, ani gagauz literaturasının eni boy poetların arasında peydalanacek ölä bir poet, angısına bir şüpesiz olacek deyäbilelim: “Da – bu haliz Poet! Bu – büük bukvadan bir Poet!” Saburlan bekledim, ani peydalanacek O, angısı kendisinin pak hem aslı duygulu haliz peetlerinnän, saburlu çöşmesinin sebepli suyu gibi akan hem canın dibindän gelän duruk hem temiz yaratmasınnan uyandıracek hem, toomnuk verip, filizlendirecek gagauz poeziyasını. İlerledecek, cannandıracek hem hızlandıracek o poeziyanın akışını, eniledip onu eni kannan, eni duyguylan, eni fikirlän. Kaldıracek onu ölä uurlara, ölä üüseklerä, angısınnar verecek kolayını hodulluklan hem sevimeliklän üünelim o poeziyaylan.

Da te bu Poet geldi. Taa doorusu onu bizä Allaa yolladı. Bu büük bukvadan Poet var, yaşêêr, yazêr hem yaradêr. Bu Poet – Mila KURUDİMOVA.

O peydalandı nicä bir ilkyaz günü kaarlarının altından peydalanêr bir çiidem çiçää yada bir düün çiçää (rusça: лютик)  – incä yaratmalarınnan, anadan duuma açık hem pam-pak canınnan. Peydalandı, nicä ayazlardan hem saurgunnardan sora, derin kıştan sora, peydalanêr ömürä umut verän hem beklenän bir yalpak, naazlandırıcı sıcak hem da yısıdıcı güneş oku. Peydalandı dolu ay gibi – dolu eni fikirlärlän, eni bakışlan, eni poeziya dalgalarınnan.

Açan ilk kerä okuyêrsın Mila KURUDİMOVAnın peetlerini – bayılêrsın hem mayıl olêrsın onnara! Bayılêrsın o şıra gibi akan sıralara, o açıklmalara, o derinniklerdän gelän evren gibi büük fikirlerä. Mayıl olêrsın onun kendi halkına, kendi milletinä, paalı gagauzlara saygısına, acımasına, sevdasına. Bayılêrsın o uzak yıldızlar gibi şılayan hem umut verän, kimär kerä geeri dönmeyän, sevdaya. Mayıl olêrsın onun yakınnarına baaşlanan sıcak, incä hem yalpak şakaylan yazılı peetlerinä. Bayılêrsın hem mayıl olêrsın Poetın iç kulturasına, onun erinä erleştirilmiş derin maanalı laflarına hem sıracıklarına.

Sora, bir kaç kerä sıravardı enidän okuyup o peetleri, şaşêrsın: Neredän bölä gençicik bir insanda  bölä derin duygulu, filosoflu hem üüsek ustalıklı gözäl hem kıvrak peetlär?! Da annêêrsın – bu ona Allahtan verili büük talantından, onun iç kulturasından hem incä hem naazlı duygulu canından. O sadecä eklemiş orêy kendisinin ürek sıcaklıını, yaşamasının olaylarını hem onnarın can kayalarından geçirilmiş incelemesinnän ipek iplii gibi incä can duygularını. Ne mutlu canına!

Dünnä literaturasının ömüründä yortular siirek olêr. Gagauz literaturasının ömüründä bin kerä taa da siirek. Onuştan Mila KURUDİMOVAnın “Sabur Çöşmesi” peet toplumu – bu poeziyamızın hem literaturamızın çok yıllar beklenän bir yortusu. Yortumuz hem “Sabur Çöşmesi” kiyadı kutluca hem sevinmeli olsun! Hepsimiz açık candan sevinelim ona.

Sevin, Gagauz Halkım! Sevin, Gagauz Milletim! Senin literatura ömürünä haliz bir Poet geldi – o poet Mila KURUDİMOVA! Allaa ona kuvet, sabur, uzun ömür versin hem eni yaratmak yollarını açsın!

Akademik hem poet Todur ZANET

Mila KURUDİMOVAnın 3 peeti gagauzça hem rusça

Üç kasaba, irmi dokuz küü (Три города, двадцать девять сел)
İki auç toprak hem taş,
Olacan bana arkadaş?
Başka bişey yok – al da kes.
Sade bu benim – çatlak ses…

Ana tarafım – Bucak,
Halkın biraz utancak.
Türk, balkan osa rus?
Kimsin sän? – Gagauz!

Şindi bizim, öbür asirdä – sizin,
Sabaa kimä gidecek kızın?
Top gibi – bir taraftan öbür tarafa –
Bilersin ne o – gagauz olmaa? 

Три города, двадцать девять сел (Üç kasaba, irmi dokuz küü)
Две горсти земли – все богатство в кармане.
Родная земля не предаст, не обманет.
А ты – станешь другом чужачке, чья гордость –
Две горсти – да этот надломленный голос?

Буджакская степь все былое смешала –
Мой скромный народ не находит начала:
Османы, балканцы ли в русской обойме.
Ты кто, гагауз, не по вере – по крови?

Вчера эта степь за одними; сегодня –
С другими… А ты, что невольная сводня,
На стыке миров. Завтра – чья ты обуза?
Куда ты отправишься, дочь гагауза?

Три города малых. Да сел двадцать девять…
Спит солнце, а ты – поднимайся и делай:
Нужда! При живых-то родителях дети –
Сироты: скитайся по миру, что ветер…

Натуга горбатой старухе знакома…
Хоть кто-то о нас помолился бы дома!
Верни, позови, край любви и печали –
Приеду, примчусь, только ждали бы, ждали!
Перевод с гагаузского Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA

Sabur çöşmesi (Родник терпения)
Sabur çöşmesi – kan da su.
Kim ne demesin – al da sus!
Saygı dedin? Ah, unut!
Bizä bir kaldı – salt umut.

Dişlerini sıkıp – al da yap!
Aalama nicä küçük uşak.
Kim ne söleer sana, azarlêêr?
Yoruldum bırda, beni kan çaarêr.

Neredä da olmasam dünnedä –
Topraam çaarêr düşümdä.
Ekmek olmayacak okadar sıcak –
Cannar gibi yakın, yalpak.

Sabur çöşmesi – yok ne yapmaa:
Dua etmää, umutlanmaa…
Birdän baarış: “Ay-Boba, kalk da bak!
Senin halkın olmuş çırak!”
03/01/2017

Родник терпения (Sabur çöşmesi)
Кровь с водою –
Терпения суть.
О достоинстве шепчешь? – забудь
Да молчи… Онемела страна.
Не распята надежда одна.

Встань и делай. Паши, не кряхтя
И не хныча, – давно не дитя…
На чужбине не станешь родной –
Сердце стонет и тянет домой.

По каким бы ни шла берегам,
Малой родины снятся луга.
Хлеб горячий повсюду найду –
Да не мякиш отеческих душ.

Суть терпения, веры исток –
Родниковой молитвы глоток…
Посмотри же: за что, Ай-Боба[1],
Твой народ превратили в раба?
Перевод с гагаузского Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA

Ondan dokuz (Девять из десяти)
Onnar söleer: ondan dokuz
Satêr. Kıyêr dilim-dilim.
Onnar söleer: ondan dokuz
Yalandırêr. Zihir verän yudum-yudum.

Ondan dokuz hep karşılêêr sıcak,
Üzünä bakıp, meteder.
Arkana da – yalabık bıçak!
Bunu hepsi biler…

Sän da olma, dostum, ondan dokuz –
Denä, dayan, ama ol Birinci! Zerä:
Ondan dokuz: ya şeker, ya tuz –
Biyaz, ama datmadaan, belli diil!
27/06/2017

Девять из десяти (Ondan dokuz)
Говорят,
Девять из десяти предадут.
Разорвут тебе сердце, изрешетят.
Говорят,
Девять из десяти продадут.
За копейки смешные подсыплют яд.

Посмотри,
Девять из десяти на твоем пути:
Мед речей, честность глаз с поволокою…
Девяти
В спину финкой тебе войти –
За любовь или дружбу глубокую.

Сахар ты или соль –
Все одно на вид:
Не понять, не попробовав – уж прости…
Пляшут девять иуд,
А душа болит…
Будь одним. Тем одним, что из десяти.
Перевод с гагаузского Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA

Rusçaya çevirici için kısa açıklama: Kristina Vladimirovna ADRİANOVA-KNİGA – poet, jurnalist, Rusiya Federaţiyasının hem Başkordistan Respublikasının yazıcılar Birliin hem jurnalistlär Birliin azası. Filologiya bigilerindä doktor. Poeziya uurunda çevirici konkursların, festivallerin, yaratmak konkursların laureatı. «Интервью с мечтой» kiyadın avtoru. Üç avtorluk hem iki ortak çevirilän kiyatların soavtoru, 22 poeziya hem publiţistika sborniklerin soavtoru. Ufa kasabasında yaşêêr.
Краткая справка о переводчике на русский язык: Кристина Владимировна Андрианова-Книга – поэт, журналист, переводчик. Член Союза писателей и Союза журналистов Республики Башкортостан и России. Кандидат филологических наук. Лауреат и финалист творческих конкурсов и фестивалей (неоднократный победитель и финалист Республиканского конкурса поэтического перевода). Автор книги «Интервью с мечтой», автор и соавтор трех авторских и двух коллективных книг переводов, соавтор 22 поэтических и публицистических сборников. Живет в Уфе.

2016-cı yılılın Harman ayın (avgust) 30-da da, Türkiyenin Zafer Bayramında (Enseyiş Yortusunda) Komratın “ATATÜRK” türk bibiliotekasının aulunda Türkiye Respublikasının kurucusunun, Büük Mustafa Kemal ATATÜRKün byustu açıldı.

Büük Mustafa Kemal ATATÜRKün byustun ofiţial açılışında pay aldılar Türkiyenin Kişinev Büükelçisi, Gagauziya Halk Topluşu başı,  Gagauziya dış ilişkilär Upravleniyanın başı, Kişinev TİKA kordinatorluk Ofisin kordinatoru, Komrat primarı, Komrat rayonun başı, Kongaz Suleyman DEMİREL liţeyin zaametçileri, Gagauziyada bulunan Türkiyedän üüredicilär hem iş adamnarı, Gagauziyanın politika, bilim, kultura hem cümne insannarı, jurnalistlär.

İlkin byustun ofiţial açılışın sözünü tuttu Komrat “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru Vasilisa TANASOGLU. Sora, Canabisi teklif etti bir minutluk susmaklan anmaa şehitleri, ani canını verdilär bu büük Gün için – Zafer Günü için. Sora da Moldovanın, Türkiyenin hem Gagauziyanın gimnaları çalındı.

Sora da, biri-biri ardı söz verldi Türkiyenin Kişinev Büükelçisi Mehmet Selim KARTALa, Gagauziya Halk Topluşu başı Dimitriy KONSTANTİNOVa,  Gagauziya dış ilişkilär Upravleniyanın başı Vitaliy VLAHa, Kişinev TİKA kordinatorluk Ofisin kordinatoru Canan ALPASLANa, Komrat primarına Sergey ANASTASOVa, Komrat rayonun başına Vladimir GARÇEVa, Akademik Todur ZANETä.

Kendi sözündä Türkiyenin Kişinev Büükelçisi Mehmet Selim KARTAL annatı ATATÜRKün büüklüü için, onun Türkiyenin bütünnüünü koruması için çalışmalarını, onun braktıı zengin fikirlerini hem nasaatlarını. Mehmet Selim KARTAL açıkladı, ani Mustafa Kemal ATATÜRK çok işlär yaptı gagauz halkın korunması hem ilerlemesi için da.

Gagauziya Halk Topluşu başı Dimitriy KONSTANTİNOV urguladı, ani ATATÜRK kendi devletindä reformaları yaparkana, yurt dışında olan türk halklarını da düşündü. Dimitriy KONSTANTİNOV dedi, ani şindi, açan Türkiye karşlaştı 15 Orak ayı günün terorunnan Gagauziya halkı da Türkiyenin yanında o terora karşı. Dimitriy KONSTANTİNOV urguladı, ani Gagauziya da teroru kuran Fetullah GÜLENä hem FETÖculara karşıdır.

TİKA kordinatorluk Ofisin kordinatoru Canan ALPASLAN candan söledi, ani seviner ona, ki TİKA hem Türkiye Büükelçişii birliktä bu byustu kurdu hem büünkü gündä yortulu sıraylan açêr.

Gagauziya dış ilişkilär Upravleniyanın başı Vitaliy VLAH, Komrat primarı Sergey ANASTASOV, Komrat rayonun başı Vladimir GARÇEV kendi konuşmalarında şükür ettilär Türkiye Respublikasına, Türkiye Kişinev Büükelçisinä hem TİKA koordinatorluuna o yardımnar için, ani Gagauziyaya hem gagauz halkına yapêrlar.

Ayrıca Vitaliy VLAH hem Sergey ANASTASOV teklif ettilär Mustafa Kemal ATATÜRKün byustunu Gagauziyanın “Şan Aleyasında” da açmaa. Bu iş büük havezlän Tükiye tarafınnan kabul edildi.

Akademik hem poet Todur ZANET, deyip “poetlar düşüncelerini peetlän annadêrlar” okudu Mustafa Kemal ATATÜRK yazdıı Ódasını.

O benim da Ulu ATAM

(Óda)

Mustafa Kemal ATATÜRKä

Ey, Atam, Bobam, gel da bak benim milletimä –
o da Sän, senin gibi kula, maavi gözlü,
Sän, senin gibi girgin, derin köklü,
emin basmaz, hodul hem pak üzlü,
senin gibi o! Hey, hey Oguz oolu,
Sana büünkü peetim, türküm,
benim Ulu Atam, Ulu Bobam, Atatürküm…

Zor vakıtta bol elini sän uzattın,
insanından alıp bizä verdin,
kardaş payı yaptın hem acıdın,
dizdän ayaa sözünnän kaldırdın,
karannıktan aydınnıklaa çaardın,
İstanbuldan bizi da düşündün,
benim Ulu Atam, Ulu Bobam, Atatürküm…

İstanbuldan kitab, üüretmennär geldi –
te ozaman bakışlan fikirlär diişti,
ruhta, canda kuvet kaavileşti.
O yardımınnan biz soluk aldık,
millet olduk, millet kaldık,
Sän, Canabin, bunu ölä gördün,
benim Ulu Atam, Ulu Bobam, Atatürküm…

Uşakları bakıp, seçip, sän ayırdın,
memleketä liţeylerä aldın,
milletimä şafklı yolu açtın,
bilgiylän bilgiçlii cömert verdin,
insan ettin. Etiştirämedin,
üüsüz brakıp, gittin, sündün,
benim Ulu Atam, Ulu Bobam, Atatürküm…

Otuzsekizdi yıl, o Kasımın 10-nu urdu,
saat (beş minut ona) durdu,
Ulu Önder gözlerini yumdu,
raatsız ürek raatlıı buldu,
dünnä sustu, soluk dondu, hem uultu.
Yakar yaşlar yakêr, acı bir gün,
benim Ulu Atam, Ulu Bobam, Atatürküm…

O gün, Atam, heptän, sän sonsuzlaa vardın,
Bizi yasta hem kahırda braktın,
Göktä sünmäz o yıldızın. Adın –
hergün “eni güneş gibi hep duacek”,
Senin o işlerin örüyecek,
hem “Ne mutlu türküm deyenä” hep ötecek,
benim Ulu Atam, Ulu Bobam, Atatürküm, yaşayacek…

Büün Türkiyenin Al Bayraanın yanında
benim da bayraam sallanarsa,
Ana dilim şıralı hem sesli hep akarsa,
Gagauzda Gagauzluk taa yaşarsa,
Bunda senin en büük kıymetin,
Türklerin atası, halkımın atası, büüyüm,
benim Ulu Atam, Ulu Bobam, Atatürküm…
(Óda yazılmış Kasım ayın 10-nu, 2014 y.)

Nedän sora da Türkiyenin Kişinev Büükelçisi Mehmet Selim KARTAL, Gagauziya Halk Topluşu başı Dimitriy KONSTANTİNOV hem Kişinev TİKA kordinatorluk Ofisin kordinatoru Canan ALPASLAN, byustu örtän Türkiye Bayraanı baalayan şiritleri kesip hem bayraa kaldırıp, Mustafa Kemal ATATÜRKün byustunu dünneyä açtılar.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” türk bibiliotekasının direktoru

“Nevruz Çiçekleri” Antologiyasında toplu türk dünnäsının 26 türk memleketindän (Afganistan, Azerbaycan, Batı Trakya (Greţiyada), Bulgariya, Çuvaşiya (RF), Dagestan (RF),  Dou Türkistan (Kitay), Gagauz Yeri (Moldova), İrak, Şveţiya, Şveyţariya, Kazakistan, KKTC, Krım, Kosova, Makedoniya Meshetin türkleri, Nahiçivan, Nogay, Norvegiya,  Romınya, Rusiya, Türkiye, Türkmenistan , Uzbekistan, Üülen Azerbaycan (İran) 100 poetesanın peetleri.

“Nevruz Çiçekleri” Antologiyasında var gagauz poetesaların Alla BÜÜKün, Anjela MUTKOGLUnun, Ekaterina GANEVAnın, Elena MOKANUnun, Güllü KARANFİLin, Lüdmila KASAPın, Mariya MERCANKAnın (KAPAKLI), Tudora ARNAUTun yaratmakları da.

Prezentaţiyada bulunan poetesalara hem sıradan insannara Dr. Şemsettin  KÜZECİ verdi katılma Diplomnarı.

“Nevruz Çiçekleri” Türk dünnäsının karı poetların Antologiyasının tirajı 2000 taanä. Onnarın birkaçı ATATÜRK bibliotekasına da baaşlandı.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” bibiliotekasının direktoru

Bu yıl şahmata turnirını ortak hazırladılar ATATÜRK bibliotekansının zaametçileri hem Gagauziyanın şahmatalarda hem şaşkilerdä anılmış trenerı Andrey Konstantinoviç ÇEŞMECİ. Turnira sponsor oldu Kişinev Türkiye Büükelçilii.

Turnirda pay aldılar Komrattan hem Kongazdan 2006-2009 yıllarında duuma uşaklar, ani kendilerini bu evelki oyunda başarılı duyêrlar. Uşakların becerikliinä görä onnarı 10 yaşınadan uşaklara böldüläriki grupaya küçüklär hem büükä grupalarına. 10 yaştan büük uşaklar ayırı yarıştılar.

ATATÜRKü anma Gününä 10-cu şahmata turnirin açılış nasaatlarını tuttular ATATÜRK bibliotekasının direktoru Vasilisa TANASOGLU, Türkiye Respublikasının Yunus Emre kuruluşun türk dilindä üüredicisi Yunus POLAT, turnir baş sudyası Andrey ÇEŞMECİ.

Sora yarışmalar başladı. Pek meraklı hem talantlı oyunnardan sora turnirın prizörları da belli oldu.

Turnirın sudyaları oldular Andrey Konstantinoviç ÇEŞMECİ (baş sudya), Mihail Nikolaeviç STATOV hem Nikolay İvanoviç DİMOV.

ATATÜRKü anma Gününä 10-cu şahmata turnirinda ödüllär bölä payedildi:

Kızların arasında küçüklerin grupasında: 1-ci – Ekaterina KARÄKOVA; 2-ci – Kseniya MARDARY; 3-cü – Marina MİHAYLOVA.

Kızların arasında büüklerin grupasında: 1-ci – Valentina KRİSTİOGLU; 2-ci – Darya RADİONOVA; 3-cü – Mariya ÇERNEVA.

Çocukların arasında küçüklerin grupasında: 1-ci – İgor STOMAT; 2-ci – Stas KAYNAK; 3-cü – Aleksandr RUDEVİÇ.

Çocukların arasında büüklerin grupasında: 1-ci – Artöm KARASENİ; 2-ci – Oleg

DİMİTROGLU; 3-cü – Aleksandr GROZDEV.

10 yaştan büük kızların arasında: 1-ci – D. UZUN; 2-ci – Tatyana DUDOGLU; 3-cü – Evgeniya DUŞKOVA.

10 yaştan büük çocukların arasında: 1-ci – V. BESARAB; 2-ci – Nikolay KAPAKLI; 3-cü – A. BOİŞTÄN.

Turnirda enseyennerä, alınmış erlerä görä, medalilär, Dipolomnar hem baaşışlar verildi. Kalanı uşaklara “Katılmak Diplomnarı” verildi.

Vasilisa TANASOGLU, “ATATÜRK” biliotekasının direktoru

Kiyadın prezentaţiyasında pay aldılar Komrat “Dimitri KAÇOBAN” liţeyin büük klaslarda üürencileri, gagauz dilindä üüredicilär, bibliotekacilar, başka kultura insannarı.

Prezentaţiyayı açtı ATATÜRK bibliotekasında direktoru Vasilisa TANOSOGLU. Sora söz verildi kiyadın avtoruna, akademää hem poeta Todur ZANETa.

Todur ZANET annattı nicä yazıldı bu kiyat  hem neçin onun bütün adı “Benim bir kabaatsız kırılan GAGAUZ Halkıma REKVİEM”, ama artık hepsi ouycular onu “REKVİEM”. Söledi, ani “o uzak 1940-1950-ci yıllarda gagauzlara karşı yapılan zulumnuklar için hem aaçlık genoţidı için büün da insannara annadılmêêr”.  Bu işleri doorutmaa deyni Canabisi yazmış bu kiyadı.

Kiyadın avtoru açıkladı, ani “XX-ci üzyılın kırkıncı yıllarında gagauzlara 5 küçük hem büük deportaţiya hem da ZORLAN bir BÜÜK AAÇLIK yapılmış”.

Nicä gelärmişlär hem kırarmışlar halkımızı, soyarmışlar onu poet kendi kiyadında annadêr hem o kiyattan parçaları insannara okudu.

Prezentaţiyadan sora kiyadın avtoru teklif etti prezentaţiya katılannara onnar da gagauz ihtärlarınnan, kendi malilerinnän, dädularınnan bu olaylar için lafetsinnär hem o lafetmeleri vidioya yada audioya alsınnar.

Vasilisa TANASOGLU, ATATÜRK bibliotekasının direktoru

Kirez ayın (iyün) 19-da ATATÜRK bibliotekasında Sertifikatları vermäk sırası yapıldı. Türk Dili kurslarını başarannara A2 uurunda Türkçä Sertifikatları verdilär Türkiye Respublikasının Kişinev Büükelçisi Mehmet Selim KARTAL, Kişinev TİKA koordinatoru Canan ALPASLAN, Gagauziyanın dış ilişkilär Upravleniyanın başı Vitaliy VLAH, Gagauziyanın kultura hem turizma Upravleniyanın başı Vasilisa PETROVİÇ, “Yunus Emre” institutun Türk Dili üüredicisi Yunus BOLAT.

Sertifkatları kabledennär şükür ettilär bu büük iş için Türkiye Respublikasına hem “Yunus Emre” institutuna.

Beklener, ani Ceviz ayından beeri Komrat ATATÜRK bibliotekasında Türk Dili kursları ilerleyecek, da üürencilerä olacek kolayı kendi Türkçä bilgilerini taa da üüseltmää.

Vasilisa TANASOGLU, ATATÜRK bibliotekasınının direktoru.