Rusça çıkan kiyadın adı “Protoierey Mihail Çakir: Allaha hem yakındakına izmet”. Maasuz bu kiyadın tanıtımı için toplandı Moskvada hem Moskva bölgesindä yaşayan gagauzlar (30 kişi kadar insan vardı). Gagauziyadan maasuz geldi M.Maruneviçin adına Gagauziyanın BAM direktoru Petri Paşalı, Moskvadan da vardı musaafir – Bibliyayı çevirän institutun direktoru Vitaliy Voynov. Onnar annattılar bu merkezlerin işleri hem plannarı için. Bän annattım kiyadın istoriyası için hem kısadan onun içindekilerini. Sora toplantı soruş-cuvap formasında geçti, nedän sora çay-kofe arası oldu. Toplantının ikinci payı muzıka payı oldu. Boba protodiakon K.Bargan, diakon G.Kurdoglu hem N.Uzun çaldılar eni bir türkü Ay-Boba M.Çakir için (sözlär benim, muzıka diakon Georgiy Kurdoglunun). Polina Nebıvalova violonçeldä çaldı Bahın kompoziţiyasını, boba G.Kurdoglu gitarada çaldı gagauzça çevirilmiş türküleri. En duygulu moment oldu, açan Vani Kırboba (D.Kara Çobanın unukasının oolu) okudu dedesinin şiirini gagauz dilindä! Guriy Mikita, angısı işleer doţent RUDN universitetindä hem izmet eder klisedä, urguladı, ani gagauz halkının olacek gözäl hem ii gelecää, nicä yazêr Bibliyada Daniil – büük devletlär yıkılacek da sıra gelecek küçük halklara devletlerini kurmaa.

Saa olsun hepsi, kim saymadı zaametini da geldi bizim toplantımıza! Allah versin, ötää dooru taa sık toplanalım! Yaşasın gagauzlar! Allah gagauzları korusun!

prihod-comrat.md

Çempionata Gagauziyadan dört güreşçi katıldı. Onnarı hepsini hazırladı trener İlya ESİR.

Şindi Aleksandr PETKOV başladı hazırlanmaa serbest güreştä Dünnää (Bolgariyada) hem Evropa (Makedoniyada) çempionatlarına.

2007-ci yılda bütün Gagauziya gagauzların eni istoriyasının iki büük yortusunu kutladı: gagauz yazısının 50-ci yıldönümünü hem ilk gagauzça kiyadın tiparlanmasının 100-cü yıldönümünü. Maasuz ilk gagauzça kiyadın tiparlanmsının 100-cü yıldönümü için Çadır manastırında V-ci Mihail ÇAKİR Okumakları geçirildi.

Kişinöv bibliotekasında bulunêr “ilk” gagauzça kiyadın originalı, sade ani kapsız hem ilk 20 sayfasız. Üstündeki yaprakta eldän yazı bildirer, ani bu ilk kiyat gagauz dilindä, onun avtorunu (protoierey M.ÇAKİR), tipar erini (Kişinöv) hem tipar yılını (1907). Esaplêêrız, ani ilk gagauzça kiyadın 100-cü yıldönümünnän baalı kutlamalar bu yazıdan çekildilär.

Şüpesiz, ani 1907-ci yıl ilgili gagauz dilindä kiyat tiparlanmasınnan, çünkü 1907-ci yılın Canavar ayın (oktäbri) 31-dä Rus Klisesinin Sinodu kabletti bir karar, angısı izin edärdi: “1) Hristozun Duumasının adına Kardaşlık aracılıınnan Kişinöv eparhial zaabitliinä veriler hak tiparlamaa gagauz dilindä slavän bukvalarınnan [...] yaprakları, broşuraları hem din kiyatlarını; 2) evangeliyayı, akafistleri, duaları, türküleri, yaprakları h.b.b. (hem buna benzeyän) gagauz dilinä çevirmää deyni erli Din konsistoriyasının azası protoierey Mihail ÇAKİRın başkannıı altında bir çevirici komisiyası kurulêr hem 3) kiyatların hem yaprakların ţenzurasını yapmaa hakkı hep protoierey ÇAKİRa veriler, zerä o gagauz dilini islää bilän insan”.

XX-ci asirin çeketmesindä, açan Basarabiya Rus imperiyasına girärdi, taa doorusu 1904-1908 yıllar arasında Basarabiyanın gubernatoruydu Aleksey Nikaloeviç HARUZİN (1864-1932), rus etnografı, antropologu hem devlet adamı. O Yabancı dinnerin ruh işleri departamentının başıydı, sora 1911 yılda İç işleri ministrunun yardımcısı oldu. Bezbelli, prot. M.ÇAKİR onu islää tanıyardı, deyni 1911 yılın Kıran ayın (dekabri) 6-da baaşlamış ona «Священная исторiя Ветхаго Завѣта // Ески Баалантынын Айёзлалы исторiясы» adında kendi kiyadını, angısının titul yapraanda brakmış kendi avtografını da. Şindi bu kiyat bulunêr MDU (Moskva Devlet Universitetı) Bilim bibliotekasının Siirek kiyatlar bölümündä. Kiyadın içindekileri bire-bir uyêr o kiyatlan, angısı bulunêr Kişinöv bibliotekasında. Bu açıklamalar getirer o fikirä, ani yannış olur saymaa bu kiyadın tipar yılını 1907 yılı.

Her gagauzça sandıımız ilk kiyat 1911 yılda çıktıysa, ozaman haliz ilk kiyat, angısını Ay-Boba tiparlamış gagauz dilindä, olêr “Dua kitabı” (1908 yıl). Bu kiyadın originalı bulunêr “D.KARAÇOBAN” adına Beşalma muzeyindä, da onun kabında belli yazı – 1908 yıl.

Onuştan büün Ay-Boba ÇAKİRin bildiimiz ilk kiyadı gagauzça “DUA KİTABI” (1908).

Bunun için avtor kendisi da yazêr «Священная исторiя Ветхаго Завѣта // Ески Баалантынын Айёзлалы исторiясы» adında kiyadın ön sözündä: “Artık rus-gagauz dua kiyadı tiparlandı, şindi da, açan evangeliyayı çevirmäk çalışmaları ilerleer, tiparlanêr kısadan Eski hem Eni Baalantının ayozlu istoriyası”. Aklınıza getirderiz, ani “Eni Baalantının ayozlu istoriyası” 1912-ci yılda tiparlandı, onun kopiyası Moldovanın Milli bibliotekasında bulunêr.

Viktor KOPUŞÇU, MDU Aziya hem Afrika devletleri İnstitutunda türk dilleri kafedrasının studentı, aarştırmacı, din kiyatların çeviricisi