BİLİM KİYATLARI BOLUMU

domaklar_katalogu
Gagauziyanın Mariya MARUNEVİÇ adına bilim-aaraştırma Merkezi hazırladı hem insan önünä sürdü iki dildä hazırlanmış eni bir kiyat: «Каталог гагаузских национальных украшений XIX-XX вв.» / “Gagauz XIX-XX a. milli donakları katalogu”. Gözäl hem tertipli hazırlanmış bu kiyat lääzımdı sevindirsin okuycuları, ama, yazık ani, onun kabından taa nestetmişlär gagauz dilin üstünä. Gagauzça kiyadın adı hiç gagauzça diil. O lääzımdı olsun ya “XIX-XX a.a. gagauz milli donakları katalogu” ya da “XIX-XX asirlerdä Gagauz milli donakları katalogu”, ama olmamış. Neçin sanki? Kiyadın içindikileri dä, bekim, islää, ama aklıma geler gagauz söleyişi: “Piinir – piinirTAA DERINDÄN
DURAN_kiyat (1)_1
Elimä etişti gagauz kulturasınnan ilgili pek meraklı hem derin varlıklı bir kiyat, ani 2023-cü yılda Türkiyedä çıktı – “GAGAVUZ HALK MÜZİĞİ ve TÜRKİYE SAHASI HALK MÜZİĞİ: Benzer ve Ortak Türküler”. Hazırladı bu kiyadı genç aaraştırmacı Güngör Özgür DURAN, ani, saymayıp zaametini, 2022-ci yılda gagauz küülerini adım-adım gezip, aaraştırdı, topladı hem inceledi gagauz folklor türkülerini hem muzıkasını. Bu aaraştırmanın sonucu oldu o, ani Güngör Özgür DURAN büük becerikliklän inceledi 209 gagauz türküsünü hem melodiyasını, notalara geçirdi hem, türk türkülerinnän karşılaştırıp, 224 sayfalık bir bilim kiyadına dönüştürdü. Pek sevinerim ona, ani “GAGAVUZTAA DERINDÄN
sozluk_kurcu (1)_1
Hederlez ayın (may) 25-dä Ukraynanı Kurçu (Vinogradovka) küüyündä bulunan Odesa bölgesinin gagauz kultura merkezinda oldu bir tanışmak TİKA yardımınnan tiparlanan hem Gagauz dilindä baş nasaatçıykası İvanna Dimitrievna ZANETin kanadı altında, Akademik Todur ZANETin tarafından düzennenän 6 tomnuk “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük” yaratmasınnan. Bu gözäl sıra geçti Kurçu (Vinogradovka) küüyün bibliotekamızda, neredä toplandılar gagauz küülerindän bibliotekacılar, küü başları hem, onlayn olarak, bu sıraya katıldı 6 tomnuk “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük” yaratmasının avtoru kendisi dä. Lafederäk avtorlan annadık,ani bu BÜÜK Sözlää laflar toplanmışlar 50(elli) yıl! Biraz düşünmeyä urduk kendimizi! 50 YIL! Oynama şaka! SaaTAA DERINDÄN
sozluk_prezent (1)
Küçük ayın (fevral) 19-da Komrat Kutura Evindä yapıldı prezentațiya TİKA yardımınnan tiparlanan Gagauz dilindä baş nasaatçıykası İvanna Dimitrievna ZANETin kanadı altında, Akademik Todur ZANETin tarafından düzennenän hem eni çıkan 6 tomnuk “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük” yaratmaya. Bu prezentațiyayı ortak hazırladılar Gagauziyanın kultura hem dä üüredicilik Upravleniyaları hem onnarın käämil zaametçileri. “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük” yaratmasının prezentațiyası başladı Todur ZANETin “Atılma dilindän, Halkım!” peetindän, angısını pek duygulu hem candan okudu Kıpçak küüyün lițeyinin 3-cü klasta üürencisi Nikita KOLİOGLU. Bu önemni hem zengin yaratmanın prezentațiyaya katıldılar hem orada kutlama sözlerini tuttular Gagauziya Başkankası EvgeniyaTAA DERINDÄN
Buuk_Gagauzca_rusca_Sozluk (1)
2024-cü yılın Canavar ayında (oktäbri) dünneyä geldi Akademik Todur ZANETin hazırladıı hem Türkiye Respublikasının Kultura hem Turizma Bakannıın Türk İşbirlii hem Koordinaţiya Agenstvosu Başkannıın (TİKA) tarafından, proekt olarak, yardımnandıı hem tiparlandıı, hem dä büünkü günädän dünneyin hem gagauzların istoriyasında eşi hem dä benzerisi olmayan 6 tomnuk bir ențiklopediyalı açıklayıcı temel “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük”. Sözlüün gagauz dilindä baş nasaatçıykası İvanna Dimitrievna ZANETin kanadı altında, Akademik Todur ZANETin tarafından düzennenän bu 6 tomnuk “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük” 56 000-dän zeedä lafı, termini hem deyimi içinä alan bir yaratma. Bundan kaarä 4500 sayfalık 6TAA DERINDÄN
erzincan_nazim_hikmet (1)
Türkiye Respublikasının 100 yılı kutlamaları çerçevesindä, Türkiyenin Erzincan Binali Yıldırım Universitetın ev saabiliindä hem Türkiyenin Son Başbakanı Binali YILDIRIMın katılımasınnan oldu bir simpozium – “Çağdaş Türk Dünyası Ortak Edebiyatının İnşası ve Nazım Hikmet Çalıştayı”, ani ilgiliydı bu Universitetın Prof. Dr. Ali KAFKASYALInın hazırladıı “Büyük Türk Şairi Nazım Hikmet ve Türk Dünyası” adlı kiyadınnan. Simpoziumun protokol sözlerinnän zalda bulunannara  danıştılar Erzincan Binali Yıldırım Universitetın rektoru Prof. Dr. Akın LEVENT, Erzincan Binali Yıldırım Universitetın literatura fakultetın Türk dili literaturası kafedrasının azası Prof. Dr. Ali KAFKASYALI, Erzincan Valisi Doç. Dr. Hamza AYDOĞDU, TürkTAA DERINDÄN
Dinc_nastradin_1
Eni 2022-ci yıla karşı Türkiyenin SAYDA yayın enindä tipardan çıktı kiyat “NASTRADİN: Gagauz Kültüründe Nasreddin Hoca” kiyadı, angısını hazırladı gagauzları aarştıran hem gagauz folklorunu derindän bilän Türkiyenin Erzurum ATATÜRK Universitetin bilim adamı Abdulkerim DİNÇ. Nicä bildirer kiyadın “Ön sözü”ndä kiyadın avtoru Abdulkerim DİNÇ, bu 140 sayfalık çalışmada gagauzlarda Hoca NASTRADİN için fıkralar toplu Dionis TANASOGLUnun hazırladıı “Bucaktan Sesler” kiyadından – 22 fıkra, Nikaloy BABOGLUnun “Gagauz Folkloru” kiyadından – 17 fıkra, Azerbaycandan Güllü YOLOGLUnun “Gagoğuz Folkloru – Seçmeler” kiyadından – 62 fıkra, Todur ZANETin “Gagauzluk – Kultura, Ruh, Adetlär” kiyadından –TAA DERINDÄN
gagauzlar
Geçennerdä Türkiyenin Selenge basım evindä tipardan çıktı gagauzlar için eni bir kiyat – “GAGAUZLAR”, angısını hazırladı hem yazdı Türkiyenin Uşak Universitetın İstoriya bölümündän Dr. Selcen Özyurt ULUTAŞ. Kyadı yazmaa deyni Dr. Selcen Özyurt ULUTAŞ, Gagauziyaya gelip, gagauzların yaşamasın hem durumun kendi gözünnän gördü hem bu uurda kiyadını da hazırladı. Nicä açıklanêr kiyadın tanıtım yazısında. Bu kiyat gagauzların kulturasını, istoriyasını, cümne hem politka durumnarını açıklêêr.TAA DERINDÄN
zanet final
Gagauziyada, Moldovada hem onnarın dışında anılmış olan akademiin, yazıcının, jurnalistın, aaraştırmacının Todur (Födor İvanoviç) ZANETin yaratma çalışmaları çok çeşitli yoldan hem kanatlarda yapılêr. Büün onu bileriz, nicä yazıcıyı, poetı, dramaturgu, çeviriciyi, rejisöru. Akademik Todur ZANETin bilim meraklıı alanı da pek geniş, onun şeremetlii hem beceriklii, gagauz istoriyasının hem kulturasının çok meraklı bölümnerini kavraması saygımızı çeker. Onun çalışmalarında ayırı bir er kaplêêr jurnalistika, neyä o energiyasını, kuvedini hem vakıdını baaşlêêr. “Ana Sözü” gazetası, angısına Todur ZANET artık may 30 yıl redaktorluk eder – gagauz dilindä çıkan tek gazetadır, angısını bilerlär hemTAA DERINDÄN
tukan_avtoreferat
55 yıl geeri, 1965-ci yılda, tiparlandı çıktı anılmış gagauz bilim adamının, gagauz dilin aaraştırmacısının Boris Petroviç TUKANın filologiya bilimnerindä kandidatlıına bilim gradlıı için disertațiyanın avtoreferatı: «Вулканештский  диалект гагаузского языка» (“Gagauz dilin valkaneş dialektı” – çevirmä “AS”). Boris TUKANın duudu 2023-cü yılın Baba Marta ayın 1-dä Basarabiyanın Tigina uezdının Komrat kasabasında (öldü – 01.03.2012, İerusalim, İzrail). Başardı SSRB Bilimnär Akademiyasının dil bilimneri İnstitutun türkologiya bölümünün aspiranturasını, neredä disertațiyası için hazırladı «Вулканештский  диалект гагаузского языка» (“Gagauz dilin valkaneş dialektı” – çevirmä “AS”) avtoreferatını, angısını 1965-ci yılda, 200 taanä olarak, yayınnandı. Büünkü gündäTAA DERINDÄN