BİLİM ÖMÜRÜ BOLUMU

domaklar_katalogu
Gagauziyanın Mariya MARUNEVİÇ adına bilim-aaraştırma Merkezi hazırladı hem insan önünä sürdü iki dildä hazırlanmış eni bir kiyat: «Каталог гагаузских национальных украшений XIX-XX вв.» / “Gagauz XIX-XX a. milli donakları katalogu”. Gözäl hem tertipli hazırlanmış bu kiyat lääzımdı sevindirsin okuycuları, ama, yazık ani, onun kabından taa nestetmişlär gagauz dilin üstünä. Gagauzça kiyadın adı hiç gagauzça diil. O lääzımdı olsun ya “XIX-XX a.a. gagauz milli donakları katalogu” ya da “XIX-XX asirlerdä Gagauz milli donakları katalogu”, ama olmamış. Neçin sanki? Kiyadın içindikileri dä, bekim, islää, ama aklıma geler gagauz söleyişi: “Piinir – piinirTAA DERINDÄN
Mold_SEF.jpg_1
Moldova Devlet Universitetın “Mediacor” inovațiya hem kreativ merkezindä 2026-cı yılın Küçük ayın 15-dä kutladılar hem ödülledilär bbilim hem injeneriya uurunda “Mold SEF 2026” konkursa katılannarı hem öncüleri. Bu yıl konkursa 86 proektlan katıldı 68 koordinator üüredicilerin 143 üürencisi. Sonuç olarak bu proektların 31-ri milli uurda ödüllendi, 2 proekt sa Moldovayı halklararası konkursta gösterecek. Ödüllenännerin arasında, Gagauziyadan kaarä, var Aneniy Noy, Belț, Kaul, Kişinev, Orhey rayonnarın hem kasabaların şkolalarından hem lițeylerindän üürencilär. Konkursta 4-cü eri kazandılar Kongaz küüyün Süleyman DEMİREL adına Moldo-türk teoretik liţeyin 8-ci “A” klasta üürencisi Timur KAZAKU hem hepTAA DERINDÄN
Bankova

2026.02.13,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ, CÜMNE, KİŞİLÄR BOLUMU

İvanna BANKOVA raametli oldu

2026-cı yılın Küçük ayın (fevral) 12-dä raametli oldu Gagauziyanın bilim insannarından birisi, filollogiya bilgilerindä doktor, doțent, Komrat Devlet Universitetın üürediciykası, Gagauziyanın üürediciliktä şannı zaametçiykası İvanna Dimitrievna BANKOVA. İvanna Dimitrievna BANKOVA (04.02.1954 – 12.02.2026) duudu Gagauziyanın Dizginca küüyündä. Ana küyündä şkolayı başarıp, üürendi Kaul kasabasının pedagogika uçilişçesında, sora da Kişinev pedagogika institutunda. 1979-1986 yıllarında Dizgincä küüyün şkolasında rus dilindä hem literaturasında üürediciyka işledi. 1986-1998 yıllarında rus dilindän hem literaturasından kaarä, gagauz dilindä hem literaturasında da uroklar verdi. 1998-ci yıldan beeri, son soluuna kadar, Komrat Devlet Universitetında gagauz filologiyası kafedrasında işledi. 2002-ciTAA DERINDÄN
kolada_bulusmakları_2026 (1)

2026.02.01,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ, CÜMNE, POLİTİKA BOLUMU

KART KISIRAAN DÜŞÜ

ya da nicä 17 minudun içindä var nicä SIÇMAA Gagauzları, Gagauzluu, gagauzların bin yıllık istoriyasını, haliz gagauz bilim adamnarını, yazıcılarını, resimcilerini, türklüü hem da gagauzların 3 en büük, en bakılan hem en maanalı milli yortuların ikisini – “Canavar yoruları”nı hem “Hederlez” yortusunu 2026-cı yılın Büük ayın 15-dä Komrat kasabasının bir ŞARAPÇILIK merkezin salonunda geçti “VI-cı aydınadıcı Kolada buluşmakları”, angısını ortak hazırladılar Gagauziya M. Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezi hem Komrat bölgesinin popazların birlii. Burayı buyur edildilär sırayı hazırlayan tarafından maasuz seçilmiş kişilär: popazlar, bilim zaametçileri, Kişinevdan musaafirlär, Gagauziyanın bürokratları, politikacılar hemTAA DERINDÄN
osmaniye (2)
“Ana Sözü” gazetamızın Kasım ayından nomerindä biz annattık 2025-ci yılın Kasım ayın 12-14 günneri arası Türkiyenin Osmaniye Korkut Ata Universitetında yapıldı Halklararası “Dede Korkut/Korkut Ata” Simpoziumu için hem haberledik, ani gazetamızın bu sayısında tiparlayacêz Simpoziumun “Dede Korkut’un Anlatı Dünyası: Ozan, Töre ve Kahramanlık İmgesi” (“Dedä Korkutun annatmak dünnäsı: ozan, adet hem kahramannık biçimneri”) adlı oturumunda bilim insannarın önündä okunan Akademik Todur ZANETin “GAGAUZ FOLKLORUNDA TEPEGÖZlär HEM TEPEGÖZlerin ÖLDÜRÜLMESİ” dokladını. GİRİŞ “Dede Korkut Kitabı” (gagauzça: “Dedä Korkut Kiyadı”) – büünkü gündä Oguz türklerin yazılı olan en eski kahramannık epos dastanı annatmaları,TAA DERINDÄN
osmaniye_simpozium (1)
2025-ci yılın Kasım ayın 12-14 günneri arası Türkiyenin Osmaniye Korkut Ata Universitetında yapıldı Halklararası “Dede Korkut/Korkut Ata” Simpoziumu, angısı “Korkut Atanın izindä: Dedä Korkut örüyüşü”nän başladı. Simpoziumun ana ortakları oldular TİKA (Türk İşbirlii hem Koordinaţiya Agenstvosu Başkannıı), TÜRKSOY (Halklararası Türk Kulturası Kuruluşu), Türk Dil Kurumu hem başkaları. Bütün türk dünnesindän 80-nä yakın bilim insannarın katılmasınnan Simpoziumun açılışı başladı saygı duruşunnan hem Türkiye Respublikasının Gimnasının çalınmasınnan hem dä Simpoziuma yollanan TBMM İnsan Haklarını İncelemä Komisiyanın Başkanı Derya YANIK, TÜRKSOY Genel Sekretari Sultan RAEV hem MHP Genel Başkanı hem Osmaniye deputatı Dr.TAA DERINDÄN
kondıbay_simpozium (2)
2025 yılın Harman ayın (avgust) 6-7 günnerindä, “Aktau kasabası 2015 yılı Türk dünnäsı kultura baş kasabası” kutlamaları çerçevesindä, Kazahstanın Aktau kasabasında,  geçti IV-cü “Serikbol Kondıbay varlıı hem türk dünnäsı” Halklararası bilim-teoretika konferențiyası, angısına dokladlarını hazırladılar ABDdan, Azerbaycandan, Gagauziyadan (Moldova), Kazahstandan, Kırgızistandan, KKTCdan (Poyraz Kipra Türk Respublikası), Uzbekistandan, Vengriyadan hem Türkiyedän 20-ya yakın bilgi hem aaraştırma merkezlerin temsilcileri. Gagauziyadan bu konferențiyaya kendi dokladınnan “Serikbol Kondıbay aaraştırmaları kontekstında Gagauz mifologiyasında DEVlär” yollandı Akademik Todur ZANET, ama, Azerbaycandan eraplanın geç kalması hem vakıdında gelmesesi beterinä, Canabisi Kişinev aeroportundan geeri döndü. Okuycularımızın meraklıı üserinä,TAA DERINDÄN
sozluk_kurcu (1)_1
Hederlez ayın (may) 25-dä Ukraynanı Kurçu (Vinogradovka) küüyündä bulunan Odesa bölgesinin gagauz kultura merkezinda oldu bir tanışmak TİKA yardımınnan tiparlanan hem Gagauz dilindä baş nasaatçıykası İvanna Dimitrievna ZANETin kanadı altında, Akademik Todur ZANETin tarafından düzennenän 6 tomnuk “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük” yaratmasınnan. Bu gözäl sıra geçti Kurçu (Vinogradovka) küüyün bibliotekamızda, neredä toplandılar gagauz küülerindän bibliotekacılar, küü başları hem, onlayn olarak, bu sıraya katıldı 6 tomnuk “Büük Gagauzça-Rusça Sözlük” yaratmasının avtoru kendisi dä. Lafederäk avtorlan annadık,ani bu BÜÜK Sözlää laflar toplanmışlar 50(elli) yıl! Biraz düşünmeyä urduk kendimizi! 50 YIL! Oynama şaka! SaaTAA DERINDÄN
egipet (1)
Çiçek ayın (aprel) 24-26 günnerindä Türkiye kultura ministerlii, TİKA, Yunus Emre institutu, Egipet bilim Akademiyası kanatları altında Egipetın Aleksandriya kasabasında geçti IX. Halklararası Soțial Bilimnär Kongresi (INCSOS-25), angısı yapıldı TBBB (Türkiye Parlamentı) 29-cu dönem Başkanı Prof. Dr. Mustafa ŞENTOP’un onur başkannıında, Türkiye Sakarya Uygulamalı Bilimnär Universitetı (SUBÜ), Turkish Studies işbirlii hem Arab Academy for Science Technology and Maritime Transport  Universitetın (Arab Bilim Tehnologiya hem Deniz Taşımalıcıı Akademiyası Universitetı) (AASTMT) ev saabiliindä. Kongresin açılışı sırasında TBBB (Türkiye Parlamentı) 29-cu dönem Başkanı Prof. Dr. Mustafa ŞENTOP, AASTMT üürenci işleri Başkan yardımcısı Prof.TAA DERINDÄN
kdu_Cezeri_Laz (2)
Çiçek ayın (aprel) 18-dä Moldovanın Devlet Universitetında (MDU) oldu TİKA tarafından yapılan “CezeriLab” fizika laboratoriyasının ofițial açılışı. Açılışta pay aldılar Türkiye Kişinev Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, TİKA Kişinev ofisin koordinatoru Tarık METE, Türkiyedän laboratoriyayı kuran üüredicilär, MDU rektorun yardımcıları, dekannar hem fizikada üüredicilär. Ofițial açılış önündä, katılannara deyni, laboratoriyaylan tanışmak yapıldı hem TİKA tarafından bıldır alınan hem laboratoriyaya erleştirilän “CezeriLab” oborudovaniyaları gösterildi: 3D-Printerlar, 3D-skaner, lazer kesicileri hem türlü lääzımnı tertiplär. Açılış nasaatlarından sora, bu proekta pay alan MDU üüredicilerinä hem studentlarına gramotalar verildi. Ayırıca, MDU öndercileri Türkiyedän gelän üüredicilerä däTAA DERINDÄN