Bu konsultațiya buluşmasına buyur edilmiş çalışma grupası, ani Gagauziya Halk Topluşuna serbest hem dooru seçimnär yapmak için maasuz kurulmuş.

Açıklanêr, ani bu çalışma grupasında pay alêrlar Gagauziya Halk Topluşun geçici Başı Nikolay ORMANCI önderciliindä Halk Topluşun deputatları, Moldova Parlamentın deputatları, Moldova Seçim Komisiyasının hem Prezidenturanın temsilcileri.

Nicä dä Çiçek ayın 24-dä olan Gagauziya ATBnın bölgä primarlarınnan hem Gagauziya Halk Topluşu azalarınnan buluşmada, bu konsultațiya buluşmasında ortaya koyulan hem incelenän soruşlar cümneyä açıklanmadılar.

Patretlär: prezidenturanın facebook sayfasından

Bu toplantıda, Türkiyedän hem Makedoniyadan kaarä, pay aldılar Horvatiya, Romıniya hem Moldovanın Gagauziya temsilcileri da (Gagauziyanın dış ilişkilär Upravleniyanın ozamankı başı Vitaliy VLAH, Gagauziya Bilim-aaraştırma merkezin ozamankı başı Pötr PAŞALI hem Gagauziya kultura Upravleniyasının ozamankı başı Vasilisa PETROVİÇ).

Orada, Türkiyedän hem Makedoniyadan temsilcilär karar aldılar UNESCOya baş urmaa, ki “İlkyaz kutlaması: Hidrellez (Hederlez)” yortusunu “İnsannıın material olmayan kultura varlıı listesinä alınsın. Bu uurda kendi imzalarını koymaa Gagauziyanın temsilcileri çekindilär, deyip, ani onnar taa lääzım erindeki öndercilärlän görüşsünnär.

Gagauziyanın o temsilcileri kiminnän hem neyi görüştülär, belli diil, ama sonuç gösterdi, ani ozamankı Gagauziya Başkankası hem onun koltukları gagauzlardan hem insanca insan olaydılar, Gagauzların 3 en büük, en bakılan hem en maanalı milli yortuların birisi – “Hederlez” yortusu büün UNESCOnun “İnsannıın material olmayan kultura varlıı listesi”ndä er alaceydı.

Bölä sä, sözdä gagauzlar için zaamet edän ozamankı Gagauziya Başkanı hem Başkannıı, Gagauziya bilim-aaraştırma merkezin hem Gagauziya kultura Upravleniyasının başları, nestelerä nestedip, 2016-cı yılın Küçük ayın (fevral) 5-dä İstanbulda olan Türkiye UNESCO Milli Komitetın halklararası toplantısının kararı altında imzalarını koymadılar da onnarın beterinä gagauzların “Hederlez” yortusu UNESCOnu koruması altına alınmadı.

2017-ci yılın Kırım ayın (dekabri) 7-dä, Türkiyenin hem Poyraz Makedoniyanın ortak danışmasına görä, UNESCO kendi “İnsannıın material olmayan kultura varlıı listesi”nä Hederlez ayın (may) 6-da bakılan “İlkyaz kutlaması: Hidrellez” adınnan koyup, Hederlezi bir kultura varlıı olarak koruma altına aldı.

Akademik Todur ZANET

Taa ileri, TİKA tarafından yardımnanan “Kardaş Şkola Proektı” yolunnan Gagauziyanın Kongaz Süleyman DEMİREL moldo-türk teoretik liţeyindän 11 üürenci, türk üürencilerin aylelerindä kalıp, Türkiyedä Denizlidä, Aydında hem İzmirdä üüredicilik hem kultura programalarında buluştular. Şindi dä, hep bu programalarda, artık buradakı üürencilerin aylelerindä kalıp, Türkiyedän üürencilär Moldovaylan hem Gagauziyaylan tanışacerklar.

Buluşmalar sırasında, artık dost olan üürencilär TİKA Kişinev ofisindä musaafir edildilär, neredä ofisin koordinatoru Murat ZELAN onnarı TİKAnın Moldovada çalışmaları işlerinnän tanıştırdı.

Bu yıldönümünü kutlêêr onnar, kim o büük cengtä enseyip hem dä faşistlärlän hem națistleri falayıp, dünneyi mor kırandan kurtardı.

Diil çoktan hep Hederlez ayın 9-zu Moldovada Evropa Günü yortusu olarak bakılêr.

Hederlez yortusunun baş kutlamaları “Gagauziyada Hederlez – 2026”, Gagauziya kultura Upravleniyasının çalışmasınnan hem İspolkom kuruluşların yardımınnan, 13-cü Hederlez şenniklerinnän Çadırdakı “At-prolin” tamazlık at fermasının ipodromunda oldu.

Bu şenniklerin ana sırası başladı “Düz Ava” türkü hem oyun halk ansamblisinin hem Çadır “Dionis TANASOGLU” adına Gagauz Milli teatrusunun hazırladıı teatrulu gösterisinnän hem oyunnarınnan hem bütün Gagauziyadan katılan uşak ansamblilerin yaklaşık 500 artistin bir büük fleşmobunnan, angıları muzıka hem gagauz halk oyunnarınnan annattılar gagauz halkın geçmişini, ruhunu hem adetlerini.

“Gagauziyada Hederlez – 2026” şenniklerin ofițial açılışını yaparak, Gagauziya İspolkomu Predsedatelin yardımcısı İlya UZUN okudu yortuda bulunannara Gagauziya Başkankası Evgeniya GUȚULun kutlama mesajını. Sora Gagauziya Halk Topluşun geçici Başı Nikolay ORMANCI insannara kutlamak nasaatınnan danıştı.

Bu nasaatlardan sora da, Gagauziyanın anılmış artistleri hem artistkaları Sergey İVANOV, Olga PAÇİ, Yuliya ARNAUT hem İvan BABOV Hederlezin ofițial gimnasını – “Gagauziyada Hederlez” (laflar –Todur ZANET, muzıka –İliya FİLEV) çalarak, Hederlez yortusunun kutlamalarına yortulu üüseklii verdilär.

Halizdän kutlamalar taa sabaalendän başladı. Master-klaslardan kaarä, yortuya gelän musaafirlerä deyni halk ustaların çarşısı açıldı hem milli imeklär datmaları kolaylıı verildi, sport, şennik hem gagauz oyunnarı meydancıkları kuruldu. Büüklär dä, küçüklär dä vardı nicä kendilerini denesinnär “Güreş”, “Baaşış tekerlää”, “Pekarcık”, “Aaçta güreş”, “Beşka” hem “Çatıyı atla” yarışmalarında.

Bundan kaarä yortulu kutlamada “Unudulmuş adetlär” konkursları da yapıldı, neredä katılannar vardı nicä kendilerini denesinnär dedelerimizin eski yarışmalarında – kamçıyı patlatmakta, diirennän saman çuvallarını atmakta, aar kaldırmakta.

Hederlez yortusunda kendi aullarını kuran Aydar, Baş küüyü (Kirsova), Baurçu, Beşgöz, Çadır, Kıpçak, Komrat, Kongaz, Kongazçık, Svetlıy hem Tomay primariyaları ikram ettilär musaafirleri gagauz milli imeklerinnän hem katıldılar “Kurban bulguru” konkursuna, angısında ensedi Çadır kasabasının bulguru.

Belliki, “Gagauziyada Hederlez – 2026” şenniklerin baş olayı oldu At yarışmaları hem eşeklerdä koşmaklar.

Hederlez yortumuz kutluca olsun!

Gagauziya İspolkumunun önündä büük güreşçimizi Aleksandr GAYDARLIyı tuz-ekmeklän hem “Düz Ava” ansamblisinin oyunnarınnan karşladılar Gagauziyanın öndercileri hem İspolkom azaları, Halk Topluşun deputatları, anılmış trenerlar hem sportsmennar.

Sora da, yortulu bir sırada, Canabisinä Gagauziyanın en büük ödülünü – “Gagauziya (Gagauz Yeri) Ordenı” verdilär.

Gagauziya Başkankası Evgeniya GUȚULun adından bu şannı ordenı vereräk, Gagauziya İspolkomu Predsedatelin yardımcısı İlya UZUN urguladı, ani Aleksandr GAYDARLInın başarısı – bu Gagauziya hem Moldova için halklararası arenada bir hodulluk hem şannık işidir.

İlya UZUN şükür etti genç güreşçimizä ter-su içindä çalışması hem çetin adımnarlan enseyişlerä gitmesi için. Ayırıca Canabisi saa olsunnar dedi sportsmenın anasınnan-bobası hem onun trenerları da – haliz bir çempionun etiştirmeleri için.

“Gagauziya (Gagauz Yeri) Ordenı”ndan kaarä, serbest gürşetä Evropanın çempionuna hem vițe-çempionuna Aleksandr GAYDARLIya, gagauz halkın adından, 100 000 ley para ödülü dä verildi.

Gagauziya kultura Upravleniyasının çalışmasınnan hem İspolkomun bütün kuruluşların yardımınnan Hederlez yortunun baş kutlamaları Çadırdakı “At-prolin” tamazlık at fermasının ipodromunda: https://www.facebook.com/reel/1490645189190344

Hederlez yortumuz kutluca olsun!

İlktän, Çiçek ayın 19-25 günneri arası Samsunda olan “II-ci Türk dünnäsı uşak festivali” (“II-ci Türk Dünnyası Çocuk Festivali”), angısında 9 devlettän 113 genç artist pay aldılar, sora da Çiçek ayın 25 – Hederlez ayın 1 günnerindä, “Türk dünnäsı aaraştırma vakfı” kanadı altında İatanbulda geçän XXVI-cı Türk halkların Halklararası festivalin “Türk dünyası Çocuk şöleni”ndä, angısında 16 devlettän 250 genç artist hem 40 pedagog pay aldılar. Gagauziyayı bu yortulu sıralarda Viktor GRADİNARın önderciliindä Kongaz küyün “Altın Çöşmä” halk oyunnarı uşak ansamblinin artistleri temsil ettilär, kendi kıvrak oyunnarınnan hem kostümnarınnan siiredicileri büüledilär.

Eridir urgulamaa, ani İstanbuldakı XXVI-cı Türk halkların Halklararası “Türk dünyası Çocuk şöleni” festivalin türk dünnäsı uşak vokalı yarışmasında Gagauziyadan genç türkücüyka Gülnara BATIRALİYEVA, “Gagauz Erim” türküyü (laflar hem muzıka – Valentin Ormancı) çalıp, II-ci er ödülünü kazandı.

Bir şüpesiz var nicä sölemää, ani Türkiyenin “Çiçek ayın 23-çü milli baamsızlık hem Uşaklar yortusu” (“23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı”) günündä Samsunda hem İstanbulda olan bu iki sırada, hepsi katılan kolektivlar kendilerinin türkü, muzıka hem oyun yaratmalarınnan gösterdilär bütün türk dünnäsı kultura alanının zenginniini hem çeşitliliini hem onu, anı bu kultura sade birliklän hem dostluklan gelecää varacek.

“Moldova Respublikasının çokdilli ortamında gagauz dilini korumak, ilerletmäk hem geliştirmäk” Halklararası Konferențiyanın açılışından öncä, ona katılan hem onda pay alan musaafirlär, bilim hem cümne insannarı, ekspertlär, üüredicilär, aaraştırmacılar, devlet hem halklararası kuruluşların temsilcileri, diplomatalar, dil hem kultura zenginniin ilerlemesindä çalışan insannar, halklararası ekspertlär tanıştılar burada kurulan hem gagauz aydınnacılarını annadan sergiylän hem siirettilär gagauzlar hem gagauzluk için bir kino.

Vakıt geldiinän, açtı hem götürdü Halklararası Konferenţiyasının ofițial açılışını Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin zaametçisi İvan DUMİNİKA. Ofițial açılış başladı anılmış türkücüykamızın Olga PAÇİnin Gagauziya için türküsünnän hem bir gagauz halk oyununnan, angısını oynadılar körpä gagauz artistleri.

Ofițial açılışta selemnemä laflarınnan insannara danıştılar: Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin ministrusu Dan PERÇUN, Moldova Respublikasının Prezidentı Maya SANDU, Moldova Respublikasında Türkiye Kişinöv Bütün etkili Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, Moldova Respublikasında Şveţiyanın Bütün etkili Büükelçisi Petra LÄRKE, Kişinövda Evropa Soveti ofisinin Bașı Falk LANGE, OBSEnin Milli azınnıklar işlerindä Baş komisarı Kristofe KAMP (onlain katıldı), Moldova Respublikasının UNESCO işlerindä Milli komisiyanın Baş sekretari Serciu MUSTEAŢȆ, CMI – Martti Ahtisaari Barış Fondun menecerı Nataliya CANCGAVA hem Komrat Devlet Universitetın rektoru Sergey ZAHARİYA.

Konferenţiya ilerledi “Gagauziyada gagauz dilinin durumu için soruşturmak çıkışların tanıtımı” açıklamasınnan, angısını yaptı Gagauziya Mariya Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezin direktoru İrina KONSTANTİNOVA.

Bu Halklararası Konferenţiyada iki dartışma paneli da yapıldı.

Bakmadaan ona, ani gagauzlar azınnık diil, birinci dartışma panelindä, angısının moderatoru oldu İrina KONSTANTİNOVA, azınnıkların dilleri için lafedildi. Bu konuylan ilgili olan “Üürdiciliktä azınnıkların dilini ilerletmäk hem kullanmak” dartışma panelindä pay aldılar hem dokladlarını okudular:

Korina LUNGU, Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin Genel üüredicilik bölümün Başı: “Gagauz dili hem literaturası disţiplinasına kurikulum: adetlär hem eniliklär”;

Nadejda KOÇANCI, Aydar küüyün Födor Angeli adına gimnaziya Cümne Kuruluşun direktoru, üüsek didaktika uurunda gagauz dilindä hem literaturasında üürediciyka: “Gagauz dilindä üüredicilik: politikalar, zorluklar, perspektivalar”;

Sergey ZAHARİYA, Komrat Devlet Universitetın rektoru: “Üüredicilerin profesional uurda hazırlanılması – gagauz dilinin gelişmesinin temelidir”;

Matias ŞTUFLESSER, İtaliyanın Üülen Tirol Avtonomiya bölgesinin Ladin üüredicilik hem kultura departamentının direktoru: “Üç dildä hem yabancı dilerdä üüredicilik sistemasının kurulması: üçdilli ladin üüredicilik sistemasını ilerletmäk görgüsü”;

Şavket UMAROV, Uygur şkolalar asoţiaţiyanın başı, Kazahstan halkın asambleyası azası, Almatı, Kazahstan Respublikası: “Kazahstan Respublikasında uygur dilinä yardım sistemasının payı olan çokdilli üüredicilik modeli” (onlain katıldı);

Bu panelin soruşlar hem dartışmalar payında pay aldı hem selemnamaylan nasaat etti Akademik Todur ZANET.

İkinci dartışma panelin “Dil hem kultura kimniin korunması – en ii praktikalar hem zorluklar” moderatoru oldu Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin gagauz dili uurunda zametçiykası Yuliya BELANCİUC hem o paneldä pay aldılar hem dä dokladlarını okudular:

Anna POMETKO, Gagauziyanın Kultura upravleniyasının İncäzanaata hem halk yaratmalarında yardımcılık bölümün Başı: “Dil hem kultura kimniinin korunmasında ana gagauz dilin rolü”;

İrina KONSTANTİNOVA, Gagauziya Mariya Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezin direktoru: “Țifralı hem innovația tehnologiyaların zamanında gagauz dilinin korunması, dirilmesi hem geliştirilmesi”;

Měto NOWAK, aaraştırmacı, Cottbus/Chóśebuz Sorblar institutu, Germaniya: “Dil plannamasının sinergiyası: Aşaakı luțiya dilinin korunmasında (Brandenburg, Germaniya) devlet hem cümne ortaklıı”.

Taa bir dokladı “Azınnıklar dillerin yardımnamasında halklararası standartlar hem devletlär praktikası” lääzımdı yapsın CMI – Martti Ahtisaari Barış Fondun juridikada baş nasaatçıykası Zdenka MACHNYIKOVA, ama Canabisi hastalandıı için bu Konferențiyaya katılamadı.

Bütün konferențiyanın baş uurunu var nicä açıklamaa Gagauziyanın Kultura upravleniyasının İncäzanaata hem halk yaratmalarında yardımcılık bölümün Başı Anna POMETKOnun bir fikirinnän: “Halkımızın dili – gagauz dili. Bu dil – bizim ana dilimiz. O bizä en paalı, çünkü bu dildä dädularımız, malilerimiz, analarımız hem bobalarımız, kardaşlarımız hem kakularımız lafederlär. Bizim borcumuz – onu korumaa, ona yardım etmää, onu ilerletmää, kaldırmaa taa üüsek uura. Bir halkın gözellii çekiler onun istoriyasından, dilindän, angısında o lafeder, kulturasından, binnärcä yıllardan gelän hem evlatboyundan evlatboyuna geçän adetlerindän hem sıralarından”.

Konferențiyanın çıkışlarının hem tekliflerinin kabledilmesindän sora o kapandı.

Eridir urgulamaa, ani bu Halklararası Konferențiya pay aldılar Türkiye Kişinev Büükelçiliin diplomatları hem Türkiye Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ.

Konferențiya dört dildä geçti hem o dillerdän çevirmeklär yapıldı.

Patretlär: “Ana Sözü” hem Gagauzia Dialogue facebook sayfasından

Nicä yazılı Polina BARBOVAya “Mihail Çakir” ordenını vermä için Kararda, Canabisinä bu orden verildi “Mas-mediya uurunda çok yıllar faydalı çalışmaları, üüsek ustalıı, kendi işinä baalılıı, Gagauziya ATBsında baamsız jurnalistikanın ilerletmesindä büük katkıları, gagauz dilin yaygınnaştırılması hem gagauz halkın milli varlıını koruması, Gagauz avtonumiyasının temelleştirilmesindä hem kurulmasında pay alması için”.

Yanılmayacam, herliim sölärsäm, ani GRT cümne Kompaniyasının korespondentı, Gagauziyanın kıymetli jurnalistkası Polina BARBOVA kultura uurunda bu en üüsek nışanı – “Mihail Çakir” ordenını – çok yıllar jurnalistika uurunda durmamayca çalışmalarınnan hak etti. Çünkü gün-gündän, yıllar boyunca, kuvedini koydu ona, ani Gagauziyayı, gagauzları hem gagauzluu dünneyä tanıtmaa hem GRTda gagauz dilini yaşatmaa.

Pek islää bilerim, ani Canabisinin yaratmak yolu jurnalistikanın türlü dallarından geçti: videosüjetlardan reportajlara, jurnalistika aaraştırmalarından dokumental yayınnara, kısa intervyulardan derin hem akıllı studiya programalarına.

GRTnın hepsi siiredicileri dä bilerlär hem büük havezlän siirederlär Polina BARBOVAnın başarılıylan hazırladıı becerikli kolverimneri – “Din ruhu”, “Gagauziya gün-gündän”, “Maasuz reportaj”. Büük meraklıklan insannar siirederlär onun tarafından götürülän “Haberlär” programalarını dä.

Nicä açıklêêr kendisi Polina BARBOVA, onun ömür uurlararı: dooru hem açık olmaa, durmamayca gitmää ileri, herzaman insan kalmaa hem da nekadar çok hem faydalı işlär yapmaa kendi halkı için hem dä açık candan ona işlemää. Bu üzerä dä onun hazırladıı hepsi kolverimnär ölä derin hem bereketli, çünkü Canabisi onara bütün kuvedini koyêr hem kendi can sıcaklıını verer.

Kutlêêrım Gagauziyanın kıymetli jurnalistkasını Polina BARBOVAyı bölä üüsek uurda ödüllän! Sevineriz, ani Canabisinä, sıradan insannardan kaarä, Gagauziyanın büükleri dä, onun derin çalışmalarını tanıyarak, bukadar saygı hem hatır güttülär.

Polina Dimitrievna, Saalık Allaa versin!

Akademik Todur ZANET