İSTORİYA BOLUMU

DOSAAF

2026.08.20,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, CÜMNE, GAGAUZLARIN İSTORİYASI, İSTORİYA BOLUMU

SSRB DOSAAFının kurulmasına 75 yıl

1951-ci yılın Harman ayın 20-dä kuruldu SSRBnın DOSAAFı (Добровольное общество содействия армии, авиации и флоту СССР – SSRBnın armataya, aviațiyaya hem flota yardımcılık gönüllü cümnesi), angısının uuruydu – memleketin koruyuculuk kuvedini kaavileştirmää hem hazırlamaa insannarı soțializma Vatanını korumaya. Halizdän DOSAAFın kurulması sayılêr 1927-ci yılın Büük ayın 23-çü, açan SSRBda kuruldu OSOAVİAHİM Cümnesi (Общество содействия обороне, авиационному и химическому строительству – Korunmanın, aviațiyanın hem himiyanın düzülmesinä yardımcılık cümnesi). Sovet Soțialist Respublikaları Birliin (SSRB) 1991-ci yılda daalamsınnan DOSAAF ta parçalandı. Kimi baamsız respublikalarında o hep kendi uurunnan izmet etmää başladı. Bakmadaan ona,TAA DERINDÄN
gagauz_respubli_yol
Harman ayın (avgust) 19-da tamamnandı 36 yıl, nicä ozamannar geçän Gagauz Halkın Üstolan Kongresin kararınnan kuruldu Gagauz Respublikası. Gagauz Respublikasının kurulmasının aslı istoriyayısını göstermä hem annatmaa deyni sözleeriz, ani Gagauz Respublikasını kurdula Gagauziyada yaşayan hepsi milletlerdän insannarın delegatları, angıları toplandılar Gagauz Halkın Üstolan Kongresinä da 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-da, halklararası zakonnara görä, bütün dünneyä bildirdilär, ani gagauzlar kurdular baamsız Gagauz Respublikasını ozaman, açan Moldova Respublikası kendi baamsızlıını taa kazanmadıydı. Moldova bunu yapabildi sade bir yıdan sora, açan SSRB daaldı. Gagauz Respublikasının kurulma kararını aldı Gagauz Halkın Üstolan KongresinäTAA DERINDÄN
burgucu_Baziuc
Gagauziya Halk Topluşu presa serviçi açıklamasına görä, geçennerdä Gagauziya Halk Topluşu (GHT) Başı Valentin GAYDARCI tarafından GHT Başın danışmanı olan İvan BURGUCUyu iştän atılmasından sora, Harman ayın 13-dä GHT Başı Valentin GAYDARCI İvan BURGUCUnun erinä Kişinevdan getirilän bir polițiyacıyı Liviu BAZÜKu GHT Başın eni danışmanı yaprı hem onunnan GHT kolektivını hem aparadını tanıştırdı. Düşünün, Gagauziyanın can eri hem zakonculuk yuvası olan Gagauziya Halk Topluşuna bizdän olmayan hem Gagauziyamıza hiç bir zaman izmet etmeyän bir erifi getirmää deyni, bezbelli, Valentin GAYDARCIda büük sebeplär var. O sebeplerin birisi dä, bekim, Gagauziyayı erindäTAA DERINDÄN
burgucu_ivan (1)
Gagauziya Halk Topluşun facebook sayfasında tiparlandı rusça bir haber: «Председатель Народного Собрания Гагаузии Валентин Гайдаржи принял решение об освобождении Ивана Бургуджи от должности советника Председателя Народного Собрания Гагаузии. Валентин Гайдаржи поблагодарил Ивана Бургуджи за работу на занимаемой должности и многолетнюю деятельность на благо Гагаузии и её жителей» (“Gagauziya Halk Topluşu Başı Valentin GAYDARCI aldı karar İvan BURGUCUyu Gagauziya Halk Topluşu Başın danışmanı işindän çıkarmaa. Valentin GAYDARCI şükür etti İvan BURGUCUya bu danışmannık işindä Gagauziya hem onun insannarı için çok yıllar zaametleri için” – çeviri T.Z.). İki duygusuz cümlä. Siz vardırTAA DERINDÄN
1_gagauzlarin_dunna_kongresi (5)
İrmi yıl geeri, 2006-cı yılın Orak ayın (iyül) 20-21 günnerindä Gagauziyada “I-ci Bütündünnä gagauzların Kongresi” geçti, angısının baş neetiydi Dünnedä yaşayan gagauzları bir araya getirmää hem birleştirmää, onnarın arasında kultura, cümne hem ekonomika ilişrileri kurmaa. Pek başarılı hem dolu geçän “I-ci Bütündünnä gagauzların Kongresi”ndä pay aldılar ABD (Amerika Birleşik Devletleri), Azerbaycan, Braziliya, Belorusiya, Bulgariya, Grețiya, Kanada, Rusiya, Türkiye, Ukrayna h.t.b. devletlerdän gagauzlar. Annaşıldıydı, ani bu Kongreslär 3 yılda bir kerä yapılacek. İlkin ölä dä oldu. Taa iki kongres buna görä yapıldı: II-ci Kongres – 2009-cu yılın Harman ayın (avgust) 18-19TAA DERINDÄN
mihail_cakir
Büün, Çiçek ayın 27-dä, tamamnanêr gagauzların hem bütün dünnäyin Büük bilim hem klisä adamının, basarabiyalı yazıcıların büük batüsunun, aydınnadıcımızın hem Apostolumuzun Protoierey Ay-Boba Mihail ÇAKİRin (27.04.1861– 08.09.1938) duuma gününün 165 yıl yıldönümü. Milletimizi, dilimizi, istoriyaylan kulturamızı hem dinimizi korumak için bu aydınnık dünnäya yollanan Apostolumuz hem Aydınnadıcımız Protoierey Ay-Boba Mihail ÇAKİR duudu Çadır kasabasında, popaz aylesindä. Kendisi da, popaz üürenip, başardı Kişinev ruh seminariyasını da bütün yaşamasını Allaha hem kliseyä baaşladı. Kendi zaametlerinnän hem kendi parasınnan kliselär düzdü, şkolalar açtı, büük hristiannık misionerlliini yaptı. Çalıştı ani, gagauz kliselerindä slujbalar gagauzçaTAA DERINDÄN
çakir (3)
Çiçek ayın 27-dä Gagauziyada bakılacêk gagauz aydınnadıcısının Protoierey Ay-Boba Mihail ÇAKİRin (27.04. [eniycä 09.05] 1861– 08.09.1938) duuma gününün 165 yıl yıldönümü. Bu yıldönümünnän ilgili annadêrız nicä Canabisinin hem onun eşinin mezarı bulundu. Aydınnadıcı Ay-Boba Mihail ÇAKİRin mezarını kim sadä aaramadı: Romıniyada yaşayan senseleleri da, Çadırdan Protoierey Dimitri KİROGLU da, Dionis TANASOGLU da, Stepan KUROGLU da, Todur ZANET ta, başkaları da. Ama buldu mezarı Moldova Bilim Akademiyasının zaametçisi Nikolay Andreeviç DEMÇENKO. (2000-ci yılda – nışan “AS”) Baba Marta ayın 10-da, taman “Ana Sözü”n geçän nomeri çıktıydı, redakţiyanın kapusu açıldı da içeriTAA DERINDÄN
avdarma_aaçlık_08_04_2026
2026-cı yılın Çiçek ayın 8-dä Avdarma küüyün istoriyası muzeyindä andılar bu yıl 80-ci kara yıldönümü tamamnanan Sovet rejimın tarafından 1946-1947 yıllarda gagauzlara karşı zorlan yapılan aaçlıın kurbannarını. Bu yaslı anma sırasında pay aldılar sıradan insannar, aaraştırmacılar hem bilim insannarı, muzeycilär, erindeki hem merkez kuvetlerin temsilcileri, üüredicilär hem üürencilär. Yas sırasından sora hepsi yollandılar küüyün “Acı köşesi” Memorialına, neredä Aaçlıın kurbannarın anmak taşlarına çiçek koyuldu. Bundan sora da yapıldı “Moldova SSRında aaçlıın (1946-1947) başlama gününün 80-ci yılı: anmak, büünkü aaraştırmalar hem geçmişin urokları” adlı bilim konferențiyası.TAA DERINDÄN
hocalı (1)
Küçük ayın 26-da Gagauziyanın Avdarma küüyün istoriyası muzeyindä geçti bir yaslı sıra, neredä andılar 34 yıl geeri, 1992-ci yılın Küçük ayın (fevral) 25-26 gecesindä armännar tarafından Azerbaycanın Hocalı kasabasında azerbaycan halkına karşı yapılan genoțidı. Hocalı genoțidın kurbannarını anmak sırasında pay aldılar Azerbaycan Respublikasının Moldovada Büükelçisi Ülvi BAKHŞALİEV hem Büükelçiliin personalı, Türkiye Kişinev Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, Komrat Türkiye Respublikasının Başkonsulu Eda GÜÇ, Kazahstan Respublikasının Moldovada Büükelçiliin temsilcileri, Gagauziyanın Çadır, Komrat hem Valkaneş kasabaların primarları, Gagauziya Halk Topluşun deputatları, Avdarma küüyün istoriyası muzeyin kurucusu İgnat KAZMALI hem muzeyin zaametçileri, cümne hemTAA DERINDÄN
vengriya_orhon_para (2).jpg_1
Bıldır Vengriyada bir kişi tarafından basıldı 5 000 taanä bakır para, angılarına türklük istoriyanın en önemni Orhon yazıları koyuldu. Bakmadaan ona, ani Vengriyada bu yazılara ““Rovásírás” damgaları” (“Runik yazıları”) deerlär, adamnar köklerini unutmamışlar, çünkü Orhon yazıları – bu 1891-ci yılda rus bilim Vasiliy Vasilyeviç RADLOV tarafından Orhon deresinin kenarlarında bulunan yazılar hem onnar runik yazıların aylesindändir. Gagauzlara da isteeriz taa bir kerä sölemää: Unutmayalım, ani Vasiliy RADLOVun üürencisi Valentin Aleksandroviç MOŞKOV Orhon yazılarını yaratan halk için bölä yazdı: “Demeli ki, bütün bu açıklamalardan var nicä karar almaa ani, o halk, kimindiTAA DERINDÄN