İSTORİYA BOLUMU

avdarma_aaclik
(Bu yıl gagauzlara karşı yapılan Aaçlık genoțidın bitmesinin 75-ci yılı)  Bin dokuzüz kırk edi. Uuldêêr lüzgär tikenni. Ölüm toplêêr insannarı, Brakıp açık kapuları. Nedän bu aman geldi, Gagauz halkına ansızdan? Süpürdü herbir köşeyi, İşidilärdi seslär mezardan… Unutma sän, hiç bir zaman, Ne bela getirdi kırk edi. Uşaana da sölä herzaman, Korusun elindä ekmeeni. Mariya Kapsamun   Bin dokuzüz kırk  altı  unudulmaz hiç bir zaman, uydurulmaz hiç bir dä  cenklän. Bu yıl cenktän dä taa çirkin, kömürdän  dä taa kara, pelindän dä taa acı. İşidip bu yılın sayısını, ihtärların gözlerindä toluTAA DERINDÄN
troyan vali

2022.02.22,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, CÜMNE, İSTORİYA BOLUMU

“Trayanın toprak yıvını”nı kimnär yaptı?

Gagauziyanın Valkaneş kasabasına Gavanosa küüyün tarafından gelärkenä, kasabaya taa etişmedän, saa tarafta büük bir taş kurulu, angısnında rusça yazılı: “TRAYANIN TOPRAK YIVINI. Eni zamanın ilk asirlerinin arheologiya pametnii. Devlet tarafından korunêr”. Açık kaynaklara görä “Trayanın toprak yıvını” (rom.: „Valul lui Traian”, rus.: «Траянов вал», angl.: Trajan’s Wall”) deniläer Moldova, Ukrayna hem Romıniya topraklarında bulunan hem cenklerdä duşmandan korunmak için yapılı evelki toprak yıvınnarı sistemasına. Yapıldıı zaman, onun üüseklii 4 metra, genişlii dä 10 metra kadarmış. Bu toprak yıvınnarı için seftä yazılı XIV-cü üzyılın kaynaklarında. Ofițiala teoriyaya görä sayılêr, ani yıvınnarTAA DERINDÄN
marinovskiy (1)_

2022.01.28,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, AAÇLIK, CÜMNE, İSTORİYA BOLUMU

Koruyun ekmää…

(annatma) Kıtlık… Aaçlık… Bu lafları bän bilerim küçüktän dädumun hem malimin annatmalarından. Akına, aaçlıın konusu pek önemniymiş bizim aylemizdä. Bu proekt için işittiynän, istedim annatmaa benim paalı dedelerim için, angısınnar yok artık bizimnän. Onnar benim yaşımdaydılar aaçlık vakıdında. Marinovskiylär – büük hem käämil bir aylä, uzun hem zengin istoriyasınnan. O istoriyanın kimi payları taa küçüklüümdän aklımda kaldılar. Sansın şindi görerim o kış avşamnarı, açan sündürärdilär şafkları da bütün aylä toplanardı bir içerdä. Soba yakılı, içerdä sıcak. Dädum hem malim oturêrlar sobanın yanında da annadêrlar evelki yaşamaları  için. Başlardı o avşamnarTAA DERINDÄN
avdarma_muzey_10_yil (1)
2011-ci yılın Kasım ayın 21-dä, taman Avdarma küüyün Kurbanında, açıldı “Avdarma küüyün istoriyası muzeyi”, angısının ilk tombarlak yıldönümünü kutlamaa deyni, bu yl Kasımın 20-dä muzeyä bir alay insan geldi: muzeycilär, kultura adamnarı, yazıcılar, din, cümne hem politika insannarı. Hepsi bu insannarı eşiklerdä hem muzeyin odalarında karşladılar muzeyin direktoru Elena KARAMİT, muzeyin kurucusu İgnat KAZMALI hem muzeyin aametçileri İvanka TANASOVİÇlän Olga TRANDAFİLOVA. Muzeyi derindän tanıştırmaa deyni, muzeycilär hazırlamıştılar pek gözäl, derin bilgili hem dört-dörtlük yapılı bir videoprezentațiya, angısına görä onnar, kimär kerä duygulanarak hem göz yaşlarını bastırmadan yutkunarak, pek geniş açıklamalarlanTAA DERINDÄN
kasim_cadir
Kalendarın oynamasına görä, bu yıl Gagauziyada kuvettä bulunannar istär-istemäz gagauyzların en büük milli yortularından birisini Kasım yortusunu, nicä düşer, halizdän Kasım ayın 7-dä baktılar. Bu yortuylan ilgili olarak, Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyası üüredicilik kuruluşları arasında “Gagauzlarda Kasım” videorolikleri yarışmasını açıkladı. Konkurs için teklif edildi “Benim ana kasabamda, küüyümdä, aylemdä yada üüredicilik kuruluşumda Kasım milli yortusunun kutlamanın özellikleri” hem “Geçmiştä Kasım milli yortusunun kutlamanın özellikleri” uurlarda hem istediklerinä görä mini teatru oyunnarı videorolikleri yapmaa. Konkursa yollandı 35 vidiorolik (33 – üüredicilik kuruluşlarından; 2 – erken üüredicilik kuruluşlarından). Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyası bildirdi, aniTAA DERINDÄN
aaclik_kipcak (3)

2021.10.28,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, AAÇLIK, CÜMNE, İSTORİYA BOLUMU

1946-1947 yıllarda Aaçlık – milletimizin tragediyası

1946-1947 yıllarda Aaçlaa binnän can kurban verän Kıpçak küüyü Canavar ayın (oktäbri) 19-da andı o bir kabaatsız aaçlaa kurban olan insannarı. Bu yaslı gündä anmak masası başında toplandılar insannar, ani geçirdilär o tragediyayı, küüyün popazı, üüredicilär hem üürencilär. Bu anmak sırasında, kıpçaklıların Panteley Vasilyeviç YANULOVun hem Harlampiy Avramoviç KOLİOGLUnun 1946-1947 yıllarda Aaçlık için annatmaları hiç birini raatsız brakmadı. O aar hem kara günnär için aslısı sesleyennerin gözlerini yaşlan hem cannarını sancıylan doldurdu. Hepsicii kayıl oldular onunnan, ani 1946-1947 yıllarda Aaçlık – milletimizin tragediyası hem o tragediyayı diil lääzım unutmamaa. Foto:TAA DERINDÄN
aaclik_avdarma (4)
Hepsimiz bileriz, ani 2019-cu yıldan beeri Canavar ayın (oktäbri) 19-zu Gagauziyada,  ofițial olarak, “Aaçlık kurbannarını Anmak Günü” oldu, ama bu işi Gagauziya Halk Topluşu taa ilktän, 2018-ci yılda teklif edildiinän, kabletmeyincä, Avdarma küüyün primariyası 2018-ci yılda karar aldı Canavar ayın (oktäbri) 19-da “1946-1947 yıllarda Aaçlık kurbannarını Anmak Günü”nü bakmaa. Avdarmada bu yıl 1946-1947 yıllarda Aaçlık kurbannarını Anmak sırası yapıldı küüyün mezarlıında kurulan “Avdarmada 1941-1945 yıllarında tiftan ölän 575 kişiyi hem 1946-1947 yılında aaçlıktan ölän 583 kişiyi anmaa deyni” Çasovnänın yanında, angısı düzüldü Avdarma küüyün mețenatlarının parasınnan hem açıldı 2019-cu yılınTAA DERINDÄN
aaclık_cesme (1)
Canavar ayın (oktäbri) 19-da, Gagauziyanın “Aaçlık kurbannarını Anmak Günündä”,   Çeşmä küüyün primariyasının çalışmasınnan, bu küüyün 1946-1947 yıllarda Aaçlık kurbannarını Anmak Memorialında bu kurbannarı anmak sırası oldu. Anmak sıranın başında, küü lițeyinin gagauz dilindä hem literaturasında üürediciykanın Elena Nikolaevna KÖSÄnin zaametinnän üürencilär, ellerindä aaçlıkta diri kalan dedelerinin patretlerini tutarak, okudular onnarın 1946-1947 yıllarda zorlan yapılan aaçlık için annatmalarını. Bu aar hem yaslı gündä söz tutan Çeşmä küüyün primarı Sofiya JEKOVA şükür etti küülülerä hem o insannara, angılarının yardımınnan hem parasınnan kuruldu bu Anmak memorialı (bak: http://anasozu.com/cesmakuuyunda-aaclik-kurbannarini-anmak-memoriali-acildi/), ani verer kolayını daymalardaTAA DERINDÄN
AACLIK
Dün, Canavar ayın (oktäbri) 19-da, Gagauziyada bakıldı “Aaçlık kurbannarını Anmak Günü”, ama kuvettä bulunannarın hem onnara sözdä opozițiyada yapannarın aazından gagauzların XX üzyılın en büük tragediyası için bir çıt ta çıkmadı. Hadi laf sölemää istämedilär, ama makar kendi yardımcılarına emir veräydilär onnara izmet edän saytlarda AAÇLIK İÇİN iki-üç acızgannık lafı yazdıraydılar: Bİ-ŞEY-CİK! Bıldır da, öteeyıl da hep ölä oldu. Demeli, onnar bizdän diildir, çünkü halkın sancısını duymêêrlar! Osa duymaa mı istämeerlär? Var bir başka şüpä dä: acaba onnar o aaçllı yapannaın unukaları hem unşkaları mı, onnarlan bir soydan mı, daTAA DERINDÄN
aaclik_kirimi
Gagauziya Halk Topluşu deputatlarının Elena KARAMİTin hem Ekaterina JEKOVAnın danışmasına görä Gagauziya Halk Topluşu 2019-cu yılın Canavar ayın (oktäbri) 15-dä aldı karar, ani her yılın Canavar ayın (oktäbri) 19-da Gagauziyada“Aaçlık kurbannarını Anmak Günü” bakılsın. Gagauzların istoriyasında 1946-1947 yıllarında Sovet rejımının  tarafından gagauzlara karşı zorlan yapılan aaçlık – bu gagauzların en büük tragediyasıdır, zerä bu aaçlık gagauzların yarısından çoyunu mezarlara soktu (bak: http://anasozu.com/gagauzlara-karsi-yapilan-aaclik-genitidin-70-ci-kara-yildonumu-hem-o-genotidin-buunku-sonuclari/). Onuştan biinnärlän kabaatsız aaçla kurban olan insannarımızı analım. Topracıkları ilin olsun!TAA DERINDÄN