İvanna Dimitrievnanın bilgileri verdi kolayını Canabisi nasaatçı konsultant olsun gagauz folklorun ențklopediya uurunda “GAGAUZLUK: Kultura. Ruh. Adetlär” hem 3 tomnuk “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” temel bilim kiyatlarına. Onun gagauz dilindä baş nasaatlarınnan hazırlandı hem dünneyi gördü büünkü günädän eşi hem benzerisi olmayan 6 tomnuk ențiklopediyalı açıklayıcı “Büük gagauzça-rusça sözlük”.

Gagauz kulturasının, folklorunun, adetlerinin, sıralarının korunmasında, onnarın gelecek evlatboylarına aktarmasında büük zaametleri için İvanna Dimitriyevna Gagauziyanın kultura uurunda en üüsek nışanınan “Mihail Çakir” ordenınnan ödüllendi.

Beş uşak anası olduu hem onnarı en üüsek uurda terbiettii için Sovetlär Birliin II-ci gradta «Медаль материнства» (“Analık medalisi”) kavalerı oldu.

 İvanna Dimitriyevna ZANETin raametli olmasınnan gagauz halkı hem kulturası geeri dönmeyän bir kayıba uuradı.

Başta gazetamızın baş redaktoru Todur ZANET olarak, İvanna Dimitriyevna ZANETin aylesinä, hepsi yakınnarına, senselesinä hem bütün gagauz halkına acızgannıımızı bildireriz.

Allaa onu saa tarafına alsın hem topracıı ilin olsun!

“Ana Sözü” gazetasının redakțiyası

Açtı bu gözäl sırayı Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMÖNOVA, angısı, kısadan annadıp bir yılın için Gagauziyada kultura uurunda sıraları hem başarıları, bütün ürektän kutladı gagauz halkını hem kendi kolegalarını bu önemni yortuylan.

Gagauziya Başkanın işlerinä bakan bölümün başı İvan KOLİOGLU okudu kultura zaametçilerin adına yollanan hem kendi advokatları yolunnan burayı etişän Gagauziya Başkankası Evgeniya GUȚULun  “Gagauz kulturası hem kultura zaametçilerin Günü”nnän kutlama mesajını.

Kultura zaametçilerini bu paalı yortuylan kutladılar hem onnara Gagauziya ödüllerini verdilär Gagauziya İspolkomu Predsedatelin yardımcısı İlya UZUN, Gagauziya Halk Topluşun geçici Başı Nikolay ORMANCI hem Gagauziya Halk Topluşun bilim, üüredicilik, kultura, dil hem dinnär Daymalı komisiya başı Dimitriy MANASTIRLI.

Eridir urgulamaa, ani “Gagauz kulturası hem kultura zaametçilerin Günü” – bu diil salt kultura zaametçilerin ustalık günü, ama o bütün avtonomiya hem memleket için önemni bir gündür. Bu kultura varlıını koruyannara hem bu varlıı eni evlatboylarına aktarmakta kultura zaametşilerinä candan-ürektän şükür etmäk lääzım.

Kutlamak sırasının önemni bir basamaa oldu o, açan ekranda peydalandi vidioklip hem zalda başladı ötmää maasuz bu yortu için hazırlanan “Gagauz kulturası” adlı türkü (laflar – Galina DANACI, muzıka – Konstantin DUŞKU).

“Gagauz kulturası hem kultura zaametçilerin Günü”nä adanan bu yortulu sırada kultura zaametçileri çeşitli ödüllärlän ödüllendilär.

“Gagauziya (Gagauz Yeri) Ordenı” kablettilär:

Dimitriy Födoroviç GAGAUZ, kompozitor, muzıkoved, pedagog;

Domna Trifonovna AKBAŞ, bibliotekcılık veteranı, Gagauziyanın kulturada kıymetli zaametçiykası;

Anna Harlampievna HARLAMENKO, Gagauziyanın kıymetli jurnalistkası.

“Mihail Çakir” Ordenı kablettilär:

Vitaliy Anatolyeviç MANJUL, kompozitor, Komrat Uşak resimcilik şkolasının üüredicisi;

Nina Mihaylovna MİHAYLÜK, Komrat Uşak muzıka şkolasının üürediciykası;

Natalya Georgievna STANȚOY, Komrat Uşak muzıka şkolasının üürediciykası;

Sergey Dimitrieviç SAVASTİN, Komrat Uşak resimcilik şkolasının direktoru.

“Gagauziyanın kıymetli yazıcısı” adını kablettilär:

Todur ZANET, Omor SULTANOV Halklararası cümne poeziya Akademiyasının akademii, türkolog, aaraştımacı, yazıcı, poet, jurnalist, folklorcu, rejisör;

Konstantin İvanoviç KURDOGLU, yazıcı, publițist, “Gagauz yazıcılar birlii” Cümne Birliin predsedateli.

“Gagauziyanın kıymetli bibliotekacısı” adını kablettilär:

Vera Konstantinovna BUYIKLI, Komrat kasabasının uşak bibliotekasının baş bibliografı;

Matröna Vladimirovna JİMJİM, Çadır kasabasının uşak bibliotekasının bibliografı;

Lübov Grigoryevna LUGOVSKAYA, Svetlıy küüyün Agrar-tehnik kolecın baş bibliotekacıykası;

Lüdmila Harlampievna KURDOVA, Komrat kasabasının Gavril Gaydarcı teoretik lițeyin bibliotekacıykası;

Mariya İvanovna DERMENCİ, Çadır kasabasının Valentin Moşkov teoretik lițeyin bibliotekacıykası;

Lübov Mihaylovna KIVIRCIK, Çadır kasabasının G. Sırtmaç gimnaziyası-uşak başçası bibliotekacıykası;

Nina İsidorovna SARI-TERZİ, Kurrikulum menecementı hem kesilmäz kvalifikațiya üüseltmä Merkezin baş metodistkası.

“Gagauziyanın halk hem üncäzanaat uurunda kıymetli usta” adını kabletti:

Nikolay İvanoviç KROİTOR, “Gagauziyanın Halk Ustaları” Birlii başı.

“Gagauziyanın kulturada kıymetli zaametçisi” adını kablettilär:

Lübov İvanovna ANDRUŞOY, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin orkestrasının artistkası;

Nataliya Andreevna LEVANDOVSKAYA, Çeşmä küüyün Uşak muzıka şkolasının direktoru;

Nikolay Stepanoviç STANEV, Komrat kasabasının A. Valykov Uşak muzıka şkolasının üüredicisi;

İvan Nikolaeviç GERGELECİ, Çadır kasabasının Birleşmiş Kultura Merkezin teknik rejisöru;

Födor Petroviç GAYDARCI, Çadır kasabasının Birleşmiş Kultura Merkezin ses rejisöru;

Pelageya Mihaylovna FİLİOGLU, poetesa hem yazıcıyka, gagauz dilindä hem literaturasında üürediciyka.

“Gagauziya Başkanın hem Halk Topluşun Şannı Gramotası” kablettilär:

Marina RADİŞ, operacı zanaatçıykası, Moldova Respublikasında “Maestru în Artă” (“İncäzanaatta Maestro”);

Valentina Harlampievna KAPAKLI, Beşalma küüyün D. Karaçoban istoriya hem etnografiya gagauz milli muzeyin fondlarının baş koruycuykası;

Galina İlyiniçna DANACI, poetesa hem yazıcıyka;

Elizaveta Konstantinovna ORMANCI, Çadır kasabasının rayon bibliotekasının bibliotekacıykası;

Evdokiya Stepanovna KAPAKLI, Beşalma küüyün bibliotekasının bibliotekacıykası;

Tatyana Georgievna POPODOPULO, Ütülü küüyün bibliotekasının bibliotekacıykası;

Georgiy Nikolaeviç KÖSÄ, Beşalma küüyün Kultura Evin direktoru;

Olesä Georgievna BARLADÄN, “Voice Show Studio” örnekli vokal ansamblisinin incäzanaat önderciykası;

Tatyana İlyniçna KİSEEVA, Çadır kasabasının Birleşmiş Kultura Merkezin metodika bölümünün başı;

Stanislav Georgieviç SOROKOV, Kiriyet küüyün “Kiriyet sesleri” folklor kolektivın incäzanaat öndercisi;

Albina İvanovna ÇAKİR, Komrat kasabasının A. Valykov Uşak muzıka şkolasının üürediciykası;

Nadejda Leonidovna MOMÇA, Çeşmä küüyün Uşak muzıka şkolasının üürediciykası;

Dimitriy Valeryeviç TİMOFEY, Komrat kasabasının A. Valykov Uşak muzıka şkolasının direktoru, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin artistı;

Mihail Mihayloviç MEŞEOGLU, Gagauziya (Gagauz Yeri) Başkannık duhovoy orkestrasının artistı;

Olesä Lazarevna TOPOR (JELEZOGLO), Çadır kasabasının Birleşmiş Kultura Merkezin “Sevgili ses” vokal gagauz türküsü studiyadın öndercisi;

Pötr Petroviç NEDÄLKOV, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin artistı;

Andrey Georgieviç ANDRİEŞ, Komrat Uşak resimcilik şkolasının üüredicisi.

“Moldova kultura ministerliin Diplomu” kablettilär:

İlya MİNÇOGLO, “Evelki oyuncular” halk oyunnarı ansamblisinin incäzanaat öndercisi;

Andrey İVANOV, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin solistı.

“Adetlär kulturası Milli merkezin Diplomu” kablettilär:

Marina Semönovna SEMÖNOVA, Gagauziya kultura Upravleniyasının başı;

Viktor Petroviç GRADİNAR, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin horeografı;

Olesä Lazarevna TOPOR (JELEZOGLO), Çadır kasabasının Birleşmiş Kultura Merkezin “Sevgili ses” vokal gagauz türküsü studiyadın öndercisi.

“Gagauziya kultura Upravleniyasının Diplomu” kablettilär:

Evdokiya DERMENCİ, Karbalı küüyün Kultura Evin direktoru;

Pötr DRANGOZ, Dizgincä küüyün Kultura Evin direktoru;

Valentina BUYUKI, Valkaneş kasabasının uşak yaratması Evin direktoru;

Mariya KaMBUR, “Gagauz dernää” folklor kolektivın incäzanaat önderciykası;

Nataliya PALADİY, Çadırdakı “Dionis TANASOGLU” gagauz Milli teatrusunun incäzanaat önderciykası;

Marina KOÇANCI, Baurçu küüyün bibliotekasının uşak bölümünün bibliotekacıykası;

Elena İVANOGLO, Valkaneş kasabasının A. Peşkin bibliotekasının bibliotekacıykası;

Svetlana BOLGAR, Komrat kasabasının uşak bibliotekasının bibliotekacıykası;

Elena PEYOGLO, Komrat kasabasının A. Valykov Uşak muzıka şkolasının üürediciykası;

Alöna UZUN, Valkaneş kasabasının Uşak resimcilik şkolasının üürediciykası;

Dina SONGROVA, Çadır kasabasının Uşak muzıka şkolasının üürediciykası;

İnessa ANGELÇEVA, Çadır kasabasının Uşak muzıka şkolasının üürediciykası;

Vasiliy ÇOP, Komrat kasabasının istoriya hem tarafı aaraştırmak regional muzeyin zaametçisi;

Anna KİSEEVA, Komrat kasabasının istoriya hem tarafı aaraştırmak regional muzeyin bakıcıykası;

Tatyana LAZAREVA, “Gagauziyanın Halk Ustaları” Birlii azası, halk ustası.

Viktoriya ÇOBAN, “Gagauziyanın Halk Ustaları” Birlii azası, halk ustası.

Nataiya KAPİTAN, “Evelki oyuncular” halk oyunnarı ansamblisinin artistkası;

İvan BUZACI, “Ana Tarafom” örnekli ansamblisinin öndercisi;

“TOZİ” duetı;

Yuliya ARNAUT, artistka;

İrina DRAGU, artistka;

Anna DERMENCİ, “Kolay sesleri” vokal ansamblisinin artistkası;

Artöm YIVARLAK, Gagauziya (Gagauz Yeri) Başkannık duhovoy orkestrasının artistı;

Oleg NAVİN, Gagauziya (Gagauz Yeri) Başkannık duhovoy orkestrasının artistı;

İrina SARANDİ, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin balet artistkası, Avdarma küüyün “Umut” oyun kolektivın öndercikası.

Vasiliy ARNAUT, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin balet artistı, Çok-Maydan küüyün “Bucaan uşakları” oyun kolektivın öndercisi;

Valeriya VARBAN, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin balet artistkası, Kongazçık küüyün “Mirası” oyun kolektivın öndercikası;

Yuliya KOMUR, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin balet artistkası;

Aleksandra DRAGU, Moldova Respublikasının kıymetli kolektivı “Düz Ava” türkü hem oyun gagauz ansamblisinin balet artistkası;

Pötr KARAGÄUR, “Yıldızlar” halk oyun ansamblisinin balet artistı;

Nikolay KOVALCI, “Altın çeşmä” halk oyun ansamblisinin balet artistı;

Anna FRANGU, “Düa Ava” halk oyun ansamblisinin uşak studiyasınınbalet artistkası;

İrina BRATAN, artistka;

Angelina UZUN, artistka.

Ayırıca çeşitli yaşta artistlerä dä saygı gösterildi. “Gagauziyanın en körpä artistı” ödülünü kabletti Aleksandr TUKAN. “Gagauziyanın en başarılı artistı” ödülü verildi Georgiy ÇOBANa, “Evelki oyuncular” halk oyunnarı ansamblisinin artistına.

Seftä kurulan maasuz nominațiyada “Kulturaylan baalı ecel” ödülü verildi Nina Mihaylovna hem Nikolay Martınoviç MİHAYLÜK aylesinä.

Bu kulturayı yaradan bütün gagauz halkını hem Gagauziyanın hepsi kultura zaametçilerini bu yortulu Günnän kutlêêrız.

Gagauz kultuturasına izmet edennerä hepsinä saalık hem uzun ömür dileeriz.

Saalık Allaa versin!

“Ana Sözü” redakțiyası

Anılmış aktör hem rejisör Saveliy KÖSÄ kendi teatrucu yolunu Kişinev incäzanaat İnstitutun aktör hem rejisör fakultetında başlattı. Burada aktörluk, insannık hem rejisörluk zanaatında ustalıı kavramaa deyni, ona üüredicilik yaptılar moldovan hem gagauz teatru uurunda büük ustalar Dionis TANASOGLU, Pötr ARABACI, Valeriy MOGUTENKO, Todur ZANET hem taa çok başarılı pedagoglar.

Onun pedagogu olarak, bu talantlı student için isteerim sölemää, ani o teatruculaa hem gagauz dilimizä pek meraklıydı, büük girginniklän hem saygıylan kendi görüşlerini ortaya koyardı hem o görüşlär için, gençlik havezinnän, sonuna kadar güreşärdi. Onda büük saygısı vardı bizim gagauz dilimizä, onu sevärdi hem pek islää bilärdi. Bunu biz gördük studentlik zamanı rollerin oynamasında – Jan-Baptiste MOLİERin “Jorj Danden yada aldadılmış koca” komediyasında (Lüben) hem benim gagauzçaya çevirdiim hem Moldova Devlet televideniyasının altın fondunda bulunan Jan RASSİNın peetlän yazılı “Bayazid” pyesasında (Bayazid).

Taa sora da gagauz dilinä sevgisini hem onu bilmesini gördük hem işittik “Bucaan dalgasında” radio koverimnerdä, açan o pek talantlı okuyardı gagauz yazıcıların peetlerini hem annatmaklarını.

Kişinev incäzanaat İnstitutunu 1992-ci yılda başarıp, yollandı Moskvaya da GİTİSa (Российский университет театрального искусства) üürenmää girdi, bitirip onu 1998-ci yılda. Moskvada Mossovet adına teatrusunda hem “Step Haus” şou-revü uşak şkolasında işledi. Mossovet adına teatrusunda çok spektaklilerdä oynadı: «Два веронца» (diplom spektaklisi) – Valentin; «Страсти по Митрофану» – Milon; «Скандал, скандал» – Kerless; «12-ая ночь» – Valentin; «Венецианский купец» – Kupeţ. Hep bu zamanda başka teatruların spektaklilerindä oynadı: «Потоп» (O. ANOHİNAnın antreprizası) – Higins; «Дама ждет – кларнет играет» – Pol; «На плоту» – Malıy.

2004-cü yılda Rusiyanın Gosteleradiosunda spiker hem radio rejisöru oldu. JK “Korona”nın “Svetläçok” adına Uşak klubunda aktör hem söz ustalıında pedagog işledi.

Moskvada işlärkenä, geldi Gagauziyaya da, rejisör olarak, Komratta «Женитьба» hem «Гарнир по французски» spektaklilerini koydu.

Saveliy KÖSEnin aktörluk talantı kinolarda hem seriallarda da parladı: «Страна глухих» (1998); «Крылья», «Саломея», «Дальнобойщики» (2001); «Мужская работа 2» (2002); «Игра на выбывание» (2004); «Обреченная стать звездой» (2005); «Преступление будет раскрыто», «Город соблазнов» (2009); «Зоя» (2010); «Дежурный ангел 2» (2012).

Anılmış aktörümuz hem rejisörumuz Saveliy KÖSÄ raametli oldu Moskvada 2013-cü yılın Büük ayın 3-dä. O gün gagauz gagauz kulturasında, gagauz teatruculuunda büük bir kayıp günü oldu. Ama Saveliy KÖSÄ, Savuşka, nicä ona deyärdilär yakınnarı hem onu sevän dostları, hiç bir kerä unudulmayacek hem onun adı kulturamızın istoriyasından silinmeyecek.

2026-cı yılın Hederlez ayın (may) 23-dä Saveliy KÖSEnin, Savuşkanın ana küüyündä Beşalmada oldu onu anmak bir kultura avşama hem burada rejisöra, teatru hem kino aktöruna bir anmak taftası açıldı.

Saveliy KÖSEnin pedagogu Akademik, poet, dramaturg Todur ZANET.

Beşincilää yapılan bu “Türk kufnä aftası” sırasında insannara, türk imeklerindän kaarä, bin yılları aşan zengin türk kufnä adetlerinnän, kulturasınnan, şakalarınnan hem anmaklarınnan tanıdılacek.

Hederlez yortusunun baş kutlamaları “Gagauziyada Hederlez – 2026”, Gagauziya kultura Upravleniyasının çalışmasınnan hem İspolkom kuruluşların yardımınnan, 13-cü Hederlez şenniklerinnän Çadırdakı “At-prolin” tamazlık at fermasının ipodromunda oldu.

Bu şenniklerin ana sırası başladı “Düz Ava” türkü hem oyun halk ansamblisinin hem Çadır “Dionis TANASOGLU” adına Gagauz Milli teatrusunun hazırladıı teatrulu gösterisinnän hem oyunnarınnan hem bütün Gagauziyadan katılan uşak ansamblilerin yaklaşık 500 artistin bir büük fleşmobunnan, angıları muzıka hem gagauz halk oyunnarınnan annattılar gagauz halkın geçmişini, ruhunu hem adetlerini.

“Gagauziyada Hederlez – 2026” şenniklerin ofițial açılışını yaparak, Gagauziya İspolkomu Predsedatelin yardımcısı İlya UZUN okudu yortuda bulunannara Gagauziya Başkankası Evgeniya GUȚULun kutlama mesajını. Sora Gagauziya Halk Topluşun geçici Başı Nikolay ORMANCI insannara kutlamak nasaatınnan danıştı.

Bu nasaatlardan sora da, Gagauziyanın anılmış artistleri hem artistkaları Sergey İVANOV, Olga PAÇİ, Yuliya ARNAUT hem İvan BABOV Hederlezin ofițial gimnasını – “Gagauziyada Hederlez” (laflar –Todur ZANET, muzıka –İliya FİLEV) çalarak, Hederlez yortusunun kutlamalarına yortulu üüseklii verdilär.

Halizdän kutlamalar taa sabaalendän başladı. Master-klaslardan kaarä, yortuya gelän musaafirlerä deyni halk ustaların çarşısı açıldı hem milli imeklär datmaları kolaylıı verildi, sport, şennik hem gagauz oyunnarı meydancıkları kuruldu. Büüklär dä, küçüklär dä vardı nicä kendilerini denesinnär “Güreş”, “Baaşış tekerlää”, “Pekarcık”, “Aaçta güreş”, “Beşka” hem “Çatıyı atla” yarışmalarında.

Bundan kaarä yortulu kutlamada “Unudulmuş adetlär” konkursları da yapıldı, neredä katılannar vardı nicä kendilerini denesinnär dedelerimizin eski yarışmalarında – kamçıyı patlatmakta, diirennän saman çuvallarını atmakta, aar kaldırmakta.

Hederlez yortusunda kendi aullarını kuran Aydar, Baş küüyü (Kirsova), Baurçu, Beşgöz, Çadır, Kıpçak, Komrat, Kongaz, Kongazçık, Svetlıy hem Tomay primariyaları ikram ettilär musaafirleri gagauz milli imeklerinnän hem katıldılar “Kurban bulguru” konkursuna, angısında ensedi Çadır kasabasının bulguru.

Belliki, “Gagauziyada Hederlez – 2026” şenniklerin baş olayı oldu At yarışmaları hem eşeklerdä koşmaklar.

Hederlez yortumuz kutluca olsun!

Gagauziya kultura Upravleniyasının çalışmasınnan hem İspolkomun bütün kuruluşların yardımınnan Hederlez yortunun baş kutlamaları Çadırdakı “At-prolin” tamazlık at fermasının ipodromunda: https://www.facebook.com/reel/1490645189190344

Hederlez yortumuz kutluca olsun!

İlktän, Çiçek ayın 19-25 günneri arası Samsunda olan “II-ci Türk dünnäsı uşak festivali” (“II-ci Türk Dünnyası Çocuk Festivali”), angısında 9 devlettän 113 genç artist pay aldılar, sora da Çiçek ayın 25 – Hederlez ayın 1 günnerindä, “Türk dünnäsı aaraştırma vakfı” kanadı altında İatanbulda geçän XXVI-cı Türk halkların Halklararası festivalin “Türk dünyası Çocuk şöleni”ndä, angısında 16 devlettän 250 genç artist hem 40 pedagog pay aldılar. Gagauziyayı bu yortulu sıralarda Viktor GRADİNARın önderciliindä Kongaz küyün “Altın Çöşmä” halk oyunnarı uşak ansamblinin artistleri temsil ettilär, kendi kıvrak oyunnarınnan hem kostümnarınnan siiredicileri büüledilär.

Eridir urgulamaa, ani İstanbuldakı XXVI-cı Türk halkların Halklararası “Türk dünyası Çocuk şöleni” festivalin türk dünnäsı uşak vokalı yarışmasında Gagauziyadan genç türkücüyka Gülnara BATIRALİYEVA, “Gagauz Erim” türküyü (laflar hem muzıka – Valentin Ormancı) çalıp, II-ci er ödülünü kazandı.

Bir şüpesiz var nicä sölemää, ani Türkiyenin “Çiçek ayın 23-çü milli baamsızlık hem Uşaklar yortusu” (“23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı”) günündä Samsunda hem İstanbulda olan bu iki sırada, hepsi katılan kolektivlar kendilerinin türkü, muzıka hem oyun yaratmalarınnan gösterdilär bütün türk dünnäsı kultura alanının zenginniini hem çeşitliliini hem onu, anı bu kultura sade birliklän hem dostluklan gelecää varacek.

“Moldova Respublikasının çokdilli ortamında gagauz dilini korumak, ilerletmäk hem geliştirmäk” Halklararası Konferențiyanın açılışından öncä, ona katılan hem onda pay alan musaafirlär, bilim hem cümne insannarı, ekspertlär, üüredicilär, aaraştırmacılar, devlet hem halklararası kuruluşların temsilcileri, diplomatalar, dil hem kultura zenginniin ilerlemesindä çalışan insannar, halklararası ekspertlär tanıştılar burada kurulan hem gagauz aydınnacılarını annadan sergiylän hem siirettilär gagauzlar hem gagauzluk için bir kino.

Vakıt geldiinän, açtı hem götürdü Halklararası Konferenţiyasının ofițial açılışını Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin zaametçisi İvan DUMİNİKA. Ofițial açılış başladı anılmış türkücüykamızın Olga PAÇİnin Gagauziya için türküsünnän hem bir gagauz halk oyununnan, angısını oynadılar körpä gagauz artistleri.

Ofițial açılışta selemnemä laflarınnan insannara danıştılar: Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin ministrusu Dan PERÇUN, Moldova Respublikasının Prezidentı Maya SANDU, Moldova Respublikasında Türkiye Kişinöv Bütün etkili Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, Moldova Respublikasında Şveţiyanın Bütün etkili Büükelçisi Petra LÄRKE, Kişinövda Evropa Soveti ofisinin Bașı Falk LANGE, OBSEnin Milli azınnıklar işlerindä Baş komisarı Kristofe KAMP (onlain katıldı), Moldova Respublikasının UNESCO işlerindä Milli komisiyanın Baş sekretari Serciu MUSTEAŢȆ, CMI – Martti Ahtisaari Barış Fondun menecerı Nataliya CANCGAVA hem Komrat Devlet Universitetın rektoru Sergey ZAHARİYA.

Konferenţiya ilerledi “Gagauziyada gagauz dilinin durumu için soruşturmak çıkışların tanıtımı” açıklamasınnan, angısını yaptı Gagauziya Mariya Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezin direktoru İrina KONSTANTİNOVA.

Bu Halklararası Konferenţiyada iki dartışma paneli da yapıldı.

Bakmadaan ona, ani gagauzlar azınnık diil, birinci dartışma panelindä, angısının moderatoru oldu İrina KONSTANTİNOVA, azınnıkların dilleri için lafedildi. Bu konuylan ilgili olan “Üürdiciliktä azınnıkların dilini ilerletmäk hem kullanmak” dartışma panelindä pay aldılar hem dokladlarını okudular:

Korina LUNGU, Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin Genel üüredicilik bölümün Başı: “Gagauz dili hem literaturası disţiplinasına kurikulum: adetlär hem eniliklär”;

Nadejda KOÇANCI, Aydar küüyün Födor Angeli adına gimnaziya Cümne Kuruluşun direktoru, üüsek didaktika uurunda gagauz dilindä hem literaturasında üürediciyka: “Gagauz dilindä üüredicilik: politikalar, zorluklar, perspektivalar”;

Sergey ZAHARİYA, Komrat Devlet Universitetın rektoru: “Üüredicilerin profesional uurda hazırlanılması – gagauz dilinin gelişmesinin temelidir”;

Matias ŞTUFLESSER, İtaliyanın Üülen Tirol Avtonomiya bölgesinin Ladin üüredicilik hem kultura departamentının direktoru: “Üç dildä hem yabancı dilerdä üüredicilik sistemasının kurulması: üçdilli ladin üüredicilik sistemasını ilerletmäk görgüsü”;

Şavket UMAROV, Uygur şkolalar asoţiaţiyanın başı, Kazahstan halkın asambleyası azası, Almatı, Kazahstan Respublikası: “Kazahstan Respublikasında uygur dilinä yardım sistemasının payı olan çokdilli üüredicilik modeli” (onlain katıldı);

Bu panelin soruşlar hem dartışmalar payında pay aldı hem selemnamaylan nasaat etti Akademik Todur ZANET.

İkinci dartışma panelin “Dil hem kultura kimniin korunması – en ii praktikalar hem zorluklar” moderatoru oldu Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin gagauz dili uurunda zametçiykası Yuliya BELANCİUC hem o paneldä pay aldılar hem dä dokladlarını okudular:

Anna POMETKO, Gagauziyanın Kultura upravleniyasının İncäzanaata hem halk yaratmalarında yardımcılık bölümün Başı: “Dil hem kultura kimniinin korunmasında ana gagauz dilin rolü”;

İrina KONSTANTİNOVA, Gagauziya Mariya Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezin direktoru: “Țifralı hem innovația tehnologiyaların zamanında gagauz dilinin korunması, dirilmesi hem geliştirilmesi”;

Měto NOWAK, aaraştırmacı, Cottbus/Chóśebuz Sorblar institutu, Germaniya: “Dil plannamasının sinergiyası: Aşaakı luțiya dilinin korunmasında (Brandenburg, Germaniya) devlet hem cümne ortaklıı”.

Taa bir dokladı “Azınnıklar dillerin yardımnamasında halklararası standartlar hem devletlär praktikası” lääzımdı yapsın CMI – Martti Ahtisaari Barış Fondun juridikada baş nasaatçıykası Zdenka MACHNYIKOVA, ama Canabisi hastalandıı için bu Konferențiyaya katılamadı.

Bütün konferențiyanın baş uurunu var nicä açıklamaa Gagauziyanın Kultura upravleniyasının İncäzanaata hem halk yaratmalarında yardımcılık bölümün Başı Anna POMETKOnun bir fikirinnän: “Halkımızın dili – gagauz dili. Bu dil – bizim ana dilimiz. O bizä en paalı, çünkü bu dildä dädularımız, malilerimiz, analarımız hem bobalarımız, kardaşlarımız hem kakularımız lafederlär. Bizim borcumuz – onu korumaa, ona yardım etmää, onu ilerletmää, kaldırmaa taa üüsek uura. Bir halkın gözellii çekiler onun istoriyasından, dilindän, angısında o lafeder, kulturasından, binnärcä yıllardan gelän hem evlatboyundan evlatboyuna geçän adetlerindän hem sıralarından”.

Konferențiyanın çıkışlarının hem tekliflerinin kabledilmesindän sora o kapandı.

Eridir urgulamaa, ani bu Halklararası Konferențiya pay aldılar Türkiye Kişinev Büükelçiliin diplomatları hem Türkiye Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ.

Konferențiya dört dildä geçti hem o dillerdän çevirmeklär yapıldı.

Patretlär: “Ana Sözü” hem Gagauzia Dialogue facebook sayfasından

Nicä yazılı Polina BARBOVAya “Mihail Çakir” ordenını vermä için Kararda, Canabisinä bu orden verildi “Mas-mediya uurunda çok yıllar faydalı çalışmaları, üüsek ustalıı, kendi işinä baalılıı, Gagauziya ATBsında baamsız jurnalistikanın ilerletmesindä büük katkıları, gagauz dilin yaygınnaştırılması hem gagauz halkın milli varlıını koruması, Gagauz avtonumiyasının temelleştirilmesindä hem kurulmasında pay alması için”.

Yanılmayacam, herliim sölärsäm, ani GRT cümne Kompaniyasının korespondentı, Gagauziyanın kıymetli jurnalistkası Polina BARBOVA kultura uurunda bu en üüsek nışanı – “Mihail Çakir” ordenını – çok yıllar jurnalistika uurunda durmamayca çalışmalarınnan hak etti. Çünkü gün-gündän, yıllar boyunca, kuvedini koydu ona, ani Gagauziyayı, gagauzları hem gagauzluu dünneyä tanıtmaa hem GRTda gagauz dilini yaşatmaa.

Pek islää bilerim, ani Canabisinin yaratmak yolu jurnalistikanın türlü dallarından geçti: videosüjetlardan reportajlara, jurnalistika aaraştırmalarından dokumental yayınnara, kısa intervyulardan derin hem akıllı studiya programalarına.

GRTnın hepsi siiredicileri dä bilerlär hem büük havezlän siirederlär Polina BARBOVAnın başarılıylan hazırladıı becerikli kolverimneri – “Din ruhu”, “Gagauziya gün-gündän”, “Maasuz reportaj”. Büük meraklıklan insannar siirederlär onun tarafından götürülän “Haberlär” programalarını dä.

Nicä açıklêêr kendisi Polina BARBOVA, onun ömür uurlararı: dooru hem açık olmaa, durmamayca gitmää ileri, herzaman insan kalmaa hem da nekadar çok hem faydalı işlär yapmaa kendi halkı için hem dä açık candan ona işlemää. Bu üzerä dä onun hazırladıı hepsi kolverimnär ölä derin hem bereketli, çünkü Canabisi onara bütün kuvedini koyêr hem kendi can sıcaklıını verer.

Kutlêêrım Gagauziyanın kıymetli jurnalistkasını Polina BARBOVAyı bölä üüsek uurda ödüllän! Sevineriz, ani Canabisinä, sıradan insannardan kaarä, Gagauziyanın büükleri dä, onun derin çalışmalarını tanıyarak, bukadar saygı hem hatır güttülär.

Polina Dimitrievna, Saalık Allaa versin!

Akademik Todur ZANET