Gagauzların dünnedä peydalanmasınnan ilgili legendayı annadan “Oguzlar – dedelerimizdir” kukla spektaklini siiretmää deyni, o günü, Todur Zanet adına teoretik lițeyin administrațiyasının zaametinnän, bu üüredicilik kuruluşun büük başını (aktovıy zalı) dop-dolu doldurdular lițeyin 4-8 klaslarda üürencileri hem onnarın üüredicileri.

Spektakli zamanı belli oldu, ani siiredicilär burayı boşuna toplanmadılar, zerä uşaklara deyni bu oyunu pek becerikli gösterdilär aktörlar Mihail KONSTANTİNOV, Andrey REDJEPOV, Nataliya İVANÇUK hem Nataliya MANASTIRLI.

Bu spektaki ölä gözäl olsun deyni, aktörlardan kaarä, kendi zaametlerini bu işä koydular “Oyuncak” kukla teatrunun öndercisi hem spektaklinin rejisöru Mihail KONSTANTİNOV hem da ses operatou – Aleksey KİROGLU.

“Oguzlar – dedelerimizdir” kukla spektakli bittiktän sora, aktörlar hem pyesanın avtoru çıktılar sțenanın önünä da siiredicilär onnara hem onnarın ustalıına ayak üstü palma düüdülär.

Siiredicilerin teklifinä görä, pyesanın avtoru dramaturg Todur ZANET annattı nicä hem neçin yazıldı “Oguzlar – dedelerimizdir” kukla spektaklisi, nicä o ilgili gagauzların dünnedä peydalanmasınnan legendaylan, onnarın istoriyasınnan, Canavar yortularınnan hem gagauzların eski inançlarınnan. Sonunda Canabisi şükür etti “Gezici “Oyuncak” kukla teatrusunun artistlerinä, Mirkiras” Cümne Asoțiațiyasının başına İrina MİHALÇUKa hem hepsinä, kim bu proektın aslıya çıkarılmasına zaametlerini hem kuvetlerini koydu.

Todur Zanet adına teoretik lițeyin direktoru Mariya İvanovna ÇEBANOVA da, candan-ürektän şükür ederäk üüredicilik kuruluşun o günkü musaafirlerinä, urguladı, ani bölä kultura olayları pek lääzımnı hem faydalı uşaklara da, büüklerä dä, bütün gagauz halkına da, çünkü onnar istoriyamızdan hem köklerimizdän kopmamaa kolaylıını vererlär.

Canabisinin ardından spektakliylän hem Canavar yortularımızlan ilgili düşüncelerini açıkladılar lițeyin direktor yardımcısı Zinaida Filipovna NEYKOVÇENA, gagauz dilindä hem literaturasında üürediciykalar Mariya İlyiniçna DUŞKOVA hem Agafya Vasilyevna GAYDARCI.

Söz gelişi, “Gezici “Oyuncak” kukla teatrusunun kurulması” proektın üzä çıkarılmasında “Mirkiras” Cümne Asoțiațiyasına, Çadır primariyasınnan iş birliindä, Moldovada işbirliindä Şveyțariya bürosu (Swiss Cooperation in Moldova) arka oldu.

Maasuz bu teatru için dramaturg Todur ZANET 4 spektakli yazdı: “Rız otu” (premyerası 2024-cü yılın Kasım ayın (noyabri) 27-dä oldu), “Fet-Frumos hem padişahın kızı” (premyerası 2025-ci yılın Çiçek ayın (aprel) 28-dä oldu), “Kvak-kvak, dolayda batak” (premyerası 2025-ci yılın Ceviz ayın (sentäbri) 12-dä oldu) hem “Oguzlar – dedelerimizdir” (premyerası 2026-cı yılın Baba Marta ayın 16-da oldu).

Not. Bu spektakliylän ilgili Gagauziya Radio hem Televideniyanın “Gagauziya gün gündän” programası burada: https://www.youtube.com/watch?v=N27Mc0gk8A4&t=261s.

Buluşmaklar başladı Komrat kasabasının Stepan TOPAL adını taşıyan “Masalcık” uşak başçasından, neredä, bu başçanın başının Anna Vasilyevna KROİTORun önderciliindä, pek gözäl bir kultura programası hazırlanmıştı.

Buluşmaya gelän yazıcıları Yulian FİLİPı hem Todur ZANETi, hem dä Etnika arası ilişkileri Agenstvosunun başını Veçeslav REABÇİNSKİYi burada tuz-ekmeklän karşladılar. Sora, uşak başçasının kıvrak donaklı büük başında kultura sırası ilerledi. Burada kurulmuştu buluşmaya gelän yazıcıların yaratmakları sergisi hem oraya, uşak başçanın gagauz dilindä üürediciyka-terbiediciykası Lüdmila BARLADÄN hem romın dilindä üürediciyka-terbiediciykası Anna ROŞKA getirdilär gagauz hem moldovan milli rubalarına giimni uşakları, angıları büük duygularlan konțert programasını gösterdilär. Gercik hem akıllı hazırlanmış uşaklar gagauz hem romın dillerindä, o günkü yazıcı musaafirlerin laflarına, türküleri çaldılar hem onnarın peetlerini okudular. Bundan kaarä halk oyunnarını da oynadılar. Yazıcılar da yaratmak yollarını annattılar hem kendi kiyatçıklarını uşaklara hem uşak başasına baaşladılar.

Yulian FİLİP hem Todur ZANET dramaturg hem teatrucu oldukları için, yannarında Kişinevdan “Oratorul” kukla teatrusunu (önerci – Eugen Kojokaru) getirdilär, angısı herbir buluşmada uşaklara yol kurallarınnan ilgili kukla pyesasını gösterdi.

Uşak başöasından sora, “Etnika arası ilişkilerini kaavileştirmäk (CRİn) programası çerçevesindä Romın dilin etnika bölümnerin arasında ilerletmäk için sıraya” görä, buluşmalar Komradın “D. Mavrodi” hem “S.Kuroglu” gimnaziyalarında hem “G. Gaydarcı” lițeyindä oldular, angılarını götürdü Etnika arası ilişkileri Agenstvosunun başını Veçeslav REABÇİNSKİY. Buluşmalarda yazıcılar peydalanan soruşlara da cuvap ettilär.

Gagauziya kultura Upravleniyası tarafından hazırlanan hem geçirilän bu sıraya gelän üüredicileri, bibliotekacıları, kultura hem kulturaylan meraklanan insannarı gözäl havalarlan karşlardı “Elegiya” kemençecilär ansamblisi, angıları sıranın gözäl geçmesi için havayı kurdular.

Sıranın açılışında söz tutan Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMENOVA açıkladı, ani Todur ZANETin “Can pazarında can pazarlıı” kiyadın tiparlamasının kolayı oldu bu Upravleniyanın “Kultura uurunda gagauz dilinin geniş kullanması için” maasuz komisiyanın kararınnan. Canabisi kutladı gagauz halkını hem avtorun bu kiyadın çıkmasınnan ilgili olaylan hem kendi dileklerini yazıcıya hem gagauz kulturasına söledi. Bundan kaarä, Mariya SEMENOVA umut etti, ani ileri dooru da Gagauziya kultura Upravleniyasının hem avtorun arasında işbirlii çalışmaları ilerleyecek hem hemen bu uurda iki proekt taa teklif etti I-ci “ENİ TÜRKÜ” yarışmasının Grand-Pri ödülünü alan avtorun “Analar” türküsünä bir videoklip yapmaa hem uşaklar için bir kiyat çıkarmaa.

Prezentațiya sırasında söz alan Gagauziya Halk Topluşu deputatı Mihail JELEZOGLU söledi, ani Todur ZANETin “Can pazarında can pazarlıı” kiyadın hem taa başka kiyatların tiparlanması için Gagauziya kultura Upravleniyasının bu uurda teklifini Gagauziya Halk Topluşu komisiyası uygun gördü hem kabletti. Kiyadın avtoru için söleyeräk Canabisi urguladı, ani “Todur ZANET gagauz halkın bir girgin vatandaşı, angısı yazdı hem çıkardı 25 avtorluk kiyadı – peet toplumnarı, annatmak yazıları, pyesaları, bilim-aaraştırma enţiklopediyası, gagauz folkloru, adetleri hem sıraları, şkola için kiyatları, onun yaratmaları çevirildi yabancı dillerä” da doorudan danışarak avtora dedi: “Födor İvanoviç, siz yapêrsınız okadar bir büük iş, angısını herbir insan yok nasıl yapsın. O üzerä isteerim dilemää sizä sade saalık, ani taa çok yıl çalışarsınız bu uurda”.

Bu nasaatlardan sora, prezentațiyayı götürän Gagauziya kultura Upravleniyasının zaametçisi Mihail REZUNEȚ buyur etti Todur ZANET annatsın nicä hem nasıl yapıldı “Can pazarında can pazarlıı” kiyadı hem açıklasın onun içindekilerini.

Prezintațiyada avtor için kendi sözlerini hem kutlamaklarını söledilär başka insannar da: Gagauziya Bilim Merkezin başı İrina KONSTANTİNOVA, Gagauziya üüredicilik Upravleniyası zaametçiykası Lidiya OSTAŞ, Çadır gagauz milli teatrunun kurucusu Mihail KONSATNTİNOV. Bundan kaarä avtora soruşlar da verildi.

“Can pazarında can pazarlıı” kiyadın prezentațiyasının sonunda Todur ZANET şükür etti hepsinä kim omuz koydu bu sırayı hazırlamaa hem geçirmää deyni hem kendi imzalamasınnan baaşladı eni kiyadını bu yortuda bulunan insannara.

Bu Türkiyedä kiyadın ikinci baskısı (birincisi 2014-cü yılda oldu). Kiyadı hazırladı hem pyesayı Türkiye türkçesinä çevirdi gagauzları aarştıran bilim adamı Abdulkerim DİNÇ.

Saa olsun “Avrasya Yazarlar Birlii” Başkanı Yakup ÖMEROGLU, ani dünnääya gagauzların Aaçlık kırımını anmatmakta yardımcı olêr.

672 sayfalık kiyatta var 21 bölüm, ani içinä alêrlar yazıcının peetlerini, prozasını, dramaturgiyasını, çevirmelerini, publițistikasını, bilim çalışmalarını hem başka yaratmaklarını. Bundan kaarä kiyatta verili avtorun kısa biografiyası hem onun ömürü patretlerdä.

Ayırı bir er kiyatta alêr Todur ZANET için başka anılmış insannarın sözleri hem fikirleri.

Kiyadın tirajı 1000 taanä hem o artık parasız daadılêr Gagauziyanın şkolalarına, uşak başçalarına, bibliotekalarına, bilim, kultura hem cümne kuruluşlarına.

Baba Marta ayın 16-da “Dionis TANASOGLU” adına gagauz Milli teatrusu bu spektarliylän Gagauziyada «Свободная сцена» III-cü teatru Festivalini açacek.

Spektakli başlêêr saat 18:30-da, Cadır kasabasının Kultura Evindä. Giriş – parasız.

Bu gündä Çadırdakı “D.TANASOGLU” adına milli teatruda premyera. Teatru gösterecek Todur ZANETin iki perdeli istoriya eposu pyesasını “Dokuzuncu tümen” (“Bekil beyin oolu Emran”). Pyesa yazılı azerbaycan “Dedä Korkut” Destanın 9-cu Bölümünä görä.

Not. Spektakli saat 17-00 başlêêr.

Pyesadan oncä kiyatta gagauzlar için, avtor için hem da aaçlık için birkaç yazı var. Kiyadı Prof. Dr. Nevzat ÖZKANın “Sunuş” yazısı açêr. Sora Prof. Dr. Mustafa ARGUNŞAHın “Birkaç söz…” yazısı er bulêr.  Sora kiyatta verili Abdulkerim DİNÇin yazısı “Aaçlık kurbannarı hakkında”, angısı pyesa hem pyesada aanadılan vakıtlar için annadêr. Abdulkerim DİNÇin başka bir yazısı annadêr pyesanın avtorunun biografiyasını. Hepsi bu yazılar Türkiye türkçesindä yazılı.

Ama kiyadı hazırlayan Abdulkerim DİNÇ bu yazılardan sora kiyatta gagauz dilindä tiparlêêr Todur ZANETin statyasını “AAÇLIK KURBANNARI MEZARLARDAN BAARÊRLAR!”. Bu statyadan sora da tiparlı 3 perdeli “Aaçlık kurbannarı” pyesa.