Gagauziyanın, Gagauzların hem gagauz literaturasınnan hem kulturasınnan ilgili bu önemni sırada kiyadın prezentațiyasına katılmaa deyni, o günü Kongaz Todur Zanet adına teoretik lițeyinä buyur edildilär hem buyurdular Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyasının başı Natalya KRİSTEVA hem bu upravleniyanın baş zaametçileri, Gagauziyadan gagauzçada, rusçada, romıncada, angliycada hem istoriyada üüredicilär, bibliotekacılar, üüredicilik kuruluşların direktorları, Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMENOVA hem başka kultura insannarı. Prezentațiyanın paalı hem şannı musaafiri oldu Türkiye Respublikasının Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ.

““Aya Mariya”: anıları koruyan istoriya” sırası başladı bir minutluk ayakta durmaktan hem 1946-1947 yıllarda gagauzlara karşı yapılan Aaçlıın kurbannarını sessiz anmaktan.

Sora, “Aya Mariya” (“Святая Мария» / “Sfânta Maria” / “Saint Mary”) yaratmanın özünä hem gagauzluk ruhuna uyan donaklı sțenada başladı yaşamaa kiyadın kahramannarı. Lițeyin üüredicileri dört dildä okudular kiyattan parçaları: gagauzça (Matrona Nikolevna BARGAN), rusça (Olimpiada Grigoiyevna STATOVA), romınca (Anastasiya İlyiniçna TOMAYLI) hem angliyca (Svetlana Dimitriyevna DUŞKOVA). Bir parçayı da gagauzça okudu üürenciyka Viktoriya KURDOGLU.

Üürencilär Dimitriy YASIBAŞ (Todi) hem Kseniya PANAİTOVA (Mariya) gösterdilär yaratmada annadılan Mariya tarafından klisä kiyatlarının kurtarması için sțenkayı. Zalda bulunan insannarın gözleri heptän yaşlan doldu, açan üürencilär Födor DUŞKOV (avtorun adından) hem Zinayıda MADJAR (Mariyanın adından) okudular Aya Mariyanın Panayıyaya dua danışmasını.

Hepsi bu literatura okumaklarından hem teatrulu sțenalardan sora, bu sırayı götürän üürencilär Grigoriy GREKU hem Zinayıda MADJAR söz verdilär kiyadın avtoruna Todur ZENETä. Canabisi, şükür etti hepsinä, kim hazırladı bu gözäl sırayı hem hepsinä, kim katıldı bu, cannarı koparan, kiyadın tanıtımına.

Avtor annattı nicä hem neçin yazıldı “Aya Mariya” kiyadı hem söledi, ani onun temelindä yatêr bir avdarmalıyka Mariyanın yaşaması, ruh kaavilii, saburluu, gagauz halkına hem Kliseyä yapan izmetleri, dininä, insannaa saygısı, ani ana südünnän onun kanına girmiş. Bu kiyat diil salt aaçlık hem aaçlıı geçirän bir karı için, diil sade Kliseyä karşı yapılan zulumnuklar için, ama bu kiyat  – gagauz halkının dinini hem inanını koruması, sessiz direnci hem ruh zenginniinnän can saalıını koruması için. Canabisi urguladı, ani kiyatta gösterilän vakıtların ruhunu, kiyadın baş kahramanın insannıını hem obrazını açıklamaa deyni, o kullandı kendi malisinin Ekaterina İvanovnanın harakterını hem anasının İvanna Dimitriyevnanın kliseciliini, onnarın zengin hem pak gagauz dilini. Bu üzerä dä kiyat adalı onun malisinä – Ekaterina İvanovna ZANETä.

Todur ZENET ayırı şükür etti Gagauziya üüredicilik Upravleniyasına hem onun başına Natalya KRİSTEVAya, ani kayıl oldular bu kiyadı tiparlamaa hem kolaylık verdilär Gagauziya üüredicileri hem üürencileri kulansınnar “Aya Mariya” yaratmasını eni peydalanan çok dilli üüredicilik sistemasında.

Kiyadın tanıtımında söz alan Türkiye Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ, urgulayarak kiyadın prezentațiyasının aaçlık kurbannarını anmak günündä önemni olduunu, dedi: “Büün, gagauz halkının istoriyasında acı bir dönemi andıımız bu annamnı gündä, sizlärlän bir arada olmaktan kanaatlık duyêrım. Önceliklän, gagauz halkının akılında derin izlär brakan aaçlık kıyametindä ömürünü kaybedenneri saygı hem raametlän anêrım. Bu gün tanıtımı yapılan “Aya Mariya”, bizlerä yalnızça geçmiştä yaşanan acıları diil, en zor koşullarda bilä inancına, paalılıklarına hem insannık onuruna sayıp çıkan insannarın istoriyasını annadêr”.

Gagauziya üüredicilik Upravleniyasına başı Natalya KRİSTEVAnın esabına görä “tanıdılan kiyat diil salt literatura yaratması, ama üüredicilerin hem üürencilerin arasında insannık paalılıkları, istoriya akılı hem gelän evlatbouların önündä cuvapçılık için açık hem büük maanalı dialog kurmakta bir sebeptir. Bu kiyat – herbir okuycuya yakın olan kiyatlardan bir kiyattır. O verer kolayının aklına getirmää kendi aylenin istoriyasını, düşünmää o iş için, nesoy varlık bizä brakıldı hem angı paaya o korundu. Pek isteerim, ani kiyat üüredicilär hem üürencilär arasında açık candan bir lafetmeyä sebep olsun, ona, nicä en zor hem aar vakıtlarda insan kalmaa, yardım aarayannara arka olmaa, inanını korumaa hem onurunu kaybetmemää. Lafetmää o iş için, ne yaşamakta halizdän en önemni hem en paalı: insanın ömürü, cömertlik, acızgannık, dedeleri aklında tutmak hem gelän evlatboyları önündä sorumnuluk”.

Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMENOVA urguladı, ani ayllerin toplu akılı, arhiv dokumentleri hem literatura yaratmakları vererlär kolayını korumaa hem eniletmää boyların arasında baalantıları, taa derindän annamaa dedelerin ecelini, derindän meraklanmaa ana tarafın istoriyasınnan hem geçmişinnän. Canabisi kendi aaraştırmalarınnan da paylaştı: “Bir edi-sekiz yıl geeri, çekettim aaraştırmaa kendi aylemin istoriyasını. Biz 1812-ci yıladan hepsicii ayleleri bulduk. Biz bulduk klisenin arhivlarından, ani benim dädumun aylesindä varmış 13 kişi. 13 kişidän kalmış sade bir o yalnız. Da bän ne düşündüm, okuyarkana bu kiyadı: bezbelli, o arhivları da, kim biler, ozamannar zorluktan, bekim korudu Todur Zanetin kiyadından te ölä bir Aya Mariya da büün bizim var kolaylıımız bilmää kendi istoriyamızı, bilmää kendi köklerimizi”.

Prezentațiyada söz alan Kongaz Nikolay Çebanov adına gimnaziyanın üürediciykası Svetlana Dimitriyevna KIRBIYIK hem Kongaz Varvara Topal adına gimnaziyanın üürediciykası Anna Georgiyevna STOYANOVA urguladılar, ani “Aya Mariya” kiyadı açêr büük kolaylıklar hem sıradan üürediciliktä, hem da çok dilli üüredicilik uurunda. Canabileri çizgeledilär, ani bu kiyadı var nicä raat kullanmaa hem klaslar dışı hem disțiplinalar arası uroklarda, angıları birleştirerlär literatura, istoriya hem dil üürenmesi uroklarını. Onnar söledilär, ani bu kiyadın yardımınnan üürencilerä gösterilecek ne o insannık hem ne o can kaavilii.

Anna Georgiyevna STOYANOVA: “Benim bakışıma görä bu kiyat “Aya Mariya” diil salt bir insanın yaşaması için. O olmayacek sade bir literatura yaratması da. Bu kiyat verecek kolaylık ortak olalım başka dillerin üüredicilerinnän, verecek kolaylık çalışmaa taa geniştän. Üürencilär dä, okuyarak dört dildä, kendi bilgilerini taa derinnedeceklär”.

Svetlana Dimitriyevna KIRBIYIK: “Bizim borcumuz, nicä üüredicilerin, lääzım annatmaa uşaklara, ani lääzım becersinnär korumaa kendi kulturasını, büüklerä hatır gütmää, ana tarafın istoriyasını saymaa. Bu nicä bir teklif bizim uşaklara deyni, aaraştırmaa kendi küüyünü, kendi aylelerini, kendi Klisesini”.

“Aya Mariya” kiyadın romıncasını önä alarak, bu kiyat hem onun avtoru için pek pak hem gözäl bir romın dilindä tanıtım zamanında nasaat mesajın söledi Gagauziya üüredicilik Upravleniyasının baş zametçiykası Mariya Stepanovna UZUN.

Kongaz Todur Zanet adına teoretik lițeyin direktoru Marina İvanovna ÇEBANOVA, danışarak kiyadın avtoruna, dedi: “Pek önemni, ani büünkü sıra geçer bizdä, zerä bizim lițeyimiz taşıyêr Sizin adınızı. Biz hodullanêrız hem sevineriz herkerä, nezaman Siz bizä gelersiniz. Sevineriz sizin yaptıklarınıza. Büün tanıştık bölä bir derin yaratmaklan “Aya Mariya”. İsteerim sölemää, ani o büük örnek bizim uşaklara da, annasınnar, ani büünkü vakıtlarda onnar pek islää yaşêêrlar. Bän şükür ederim Sizä, saygılı Födor İvanoviç, Sizin işiniz için, ani Siz yapêrsınız korumaa deyni gagauz halkın istoriyasını, kulturasını hem ruh varlıını. Dileerim Sizä tükenmäz bir yaradıcılık ihlamı, fikir birlikli insannardan arka hem yardım, eni yaratmaklar yaratmasında eni kuvet”.

Prezentațiyanın sonunda, kongazlıyka Praskovya Konstantinovna ESİR, “Aya Mariya” kiyadına hem aaçlık kurbannarına bir anma simvolu olarak, baaşladı sıranın paalı musaafirlerinä kendi elinnän samandan yapılı hem kara şiritlän baalı “Altın başak” yaratmalarını, angıların ardında bu laflar yazılıydı: “(1946-1947) Gagauziyada aaçlıık kurbannarın anmasına: Bu başak – anmak onnarı, kim ekmää bir adım kaldıynan öldü. Kara şirit – bizim sonsuz acımız. Samanın altını sa – bir simvol ona, ani halkımız, bütün zorlukalara karşı, ayakta kaldı. Ko bu nışan hatırlatsın büünkü tok yaşamamızın paasını”.

““Aya Mariya”: anıları koruyan istoriya” sırası bittiktän hem toplu patretlerdän sora, lițeyin zalında taa uzun vakıt diskusiyalar gitti hem kiyadın avtoru, hepsinä isteyennerä, aftograflarını braktı.

“Aya Mariya” kiyadın avtorundan: Candan-ürektän şükür ederim Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyasının başı Natalya KRİSTEVAya, ani yaptı hepsini, ki bu dört dildä hazırlanan önemni kiyat tiparlansın hem okuycusuna etişsin. Şükür ederim Kongaz Todur Zanet adına teoretik lițeyin direktoruna hem administrațiyasına, sıranın hazırlanmasında pay alan hepsi üüredicilerä hem üürencilerä, açık candan izmetleri için. Şükür ederim hepsi insannara, kim saymadı zaametini da hem küüdän hem dä aşırıdan geldi “Aya Mariya” kiyadın tanıtımına da can sıcaklıını verdi Gagauzların ruh zenginniinnän can saalıını korumasını annadan bu kiyadın prezentațiyasının gözäl geçirilmesinä. Saa olun! Aaçlık kurbannarın topracıkları ilin olsun, Alaa onnarı raamet etsin hem hep saa tarafında tutsun.

Çin sabaalen öttü horozlar,
Dolaylara verip haberi,
Ani geldi zor vakıtlar –
Allahım, koru Gagauz Yerini!

Koru bu topraa, koru küüleri,
Koru insanı, milletimi,
Hodulluklan gitsin ileri –
Allahım, koru Gagauz Yerini!

Olsun annaşmak, dökülmesin kan,
İnsannaa uzat elini,
Baarmasın kimsey aar sancıdan –
Allahım, koru Gagauz Yerini!

İnmesin göklerdän ateşlär,
Kurşunnar da delmesin tenini,
Aullarda ko açsın al güllär –
Allahım, koru Gagauz Yerini!

Zor vakıtlar saardı dolayı –
Hepsi çiiner emini!
İnanêrım, olur kolayı –
Allahım, koru Gagauz Yerini!

Bilerim, gelecek gözäl vakıtlar,
Gün-Ana aardacek Dan Erini!
Bitecek kötülük, bitecek kavgalar –
Allahım, koru Gagauz Yerini!

Hadiyin hepsimiz bir olalım,
Tutup yannaşıın elini,
Bir sestä, birliktä baaralım –
Allahım, koru Gagauz Yerini!
22.10.2026 sabaası, saat 04:25

GEÇMİŞ VAKITLAR ALACEK KİNİNİ
                                   İ. Kya
Sırasınca akıp, gider vakıtlar
Hem gittikçä dä hep azalêr damnalar.
Gidän vakıtlar alacek kinini,
Son damnaylan oyup tenini.

Şindilik sä duyulmêêr, basmêêr üklär,
Bulutsuz hem aydın mas-maavi o göklär.
Duyulmêêr zaman, duyulmêêr vakıt,
Sansın yıllar da olmaycek kıt…

Yavaştan döner tekerlek,
Çatı sarılêr, brakmayıp bir da ilmek.
Geriler sinirlär – kalmêêr bir da kertik.
Açılêr horozlar – kuruldu te tetik.

Sonsuz bir ömür mü sanêrsın sendä?
Kalmadı biri direk dünnedä!
Bişey zanetmä sän kendini –
Geçmiş vakıtlar alacek kinini!..
16.09.2026

O – HALKIMIN BÜÜK BELASI
Näändan hem kimdän yapmalı,
Kimin tohumu hem malı,
Azardan kapanmêêr aazı,
O – halkımın büük belası.
30.11.2025

Peetlerin avtoru – Todur ZANET

Mila KURUDİMOVAnın “Perşembä yaratmaları: peetlär hem annatmalar” tiparlandı kiyadın redaktoru yazıcı, poet, Akademik Todur ZANETin hem Gagauziya kultura Upravleniyasının zaametlerinnän, “Gagauz dilinin kullanmak sferasının genişledilmesi için” Zakonunu ömürä geçirilmesi çerçevesindä.

Lääzım urgulamaa, ani kiyadın tanıdılması eri maasuz ayırıldı, çünkü orada üürendi kiyadın avtoru hem lițey büük sevinmeliklän hodullanêr kendi talantlı üürenciykasınnan.

Bu yortulu tanıdılmak sırasında pay aldılar avtorun üüredicileri hem dostları, Gagauziya kultura Upravleniyasının zaametçileri, bibliotekacılar hem üürencilär, kiyadın redaktoru hem jurnalistlär.

Büünkü tehnologiyalar verdi kolayı, büün Moskvada yaşayan, Mila KURUDİMOVA onlayn katılsın sıraya hem annatsın kiyadın hazırlanması hem dünneyä gelmesi için, şükür etsin kendisinin gagauz dilindä hem literaturasında üürediciykasına Tatyana RAZUMOVAya hem kiyadın redaktoruna Todur ZANETä bu büük iştä yardımnarı için.

Mila KURUDİMOVA ayırıca şükür etti Gagauziya kultura Upravleniyasına, bu kiyadı tiparladıkları için hem verdi cuvap o soruşlara, ani ona sordular sıraya katılan üürencilär hem musaafirlär.

“Perşembä yaratmaları: peetlär hem annatmalar” kiyadı hem kiyadın avtoru Mila KURUDİMOVA için candan sözleri hem kutlamakları o günü söledilär: Çadır kasabasının Mihail Çakir adına teoretik lițeyin direktoru Valentina ÇEBOTAR, lițeyin gagauz dilindä hem literaturasında üürediciykasına Tatyana RAZUMOVA, Gagauziya kultura Upravleniyasının zaametçiykası Anna RUSSU hem kiyadın redaktoru Todur ZANET.

Kutlama sözlerinnän kiyadın avtoruna danıştılar prezentațiyaya gelän insannar da.

Bitkidä bu yortulu sıraya katılannarın hepsinä baaşlandı taazä, taa tipografiya boyasına kokan, Mila KURUDİMOVAnın “Perşembä yaratmaları: peetlär hem annatmalar” kiyadı.

***
Yazıcı hem poet Mila KURUDIMOVA duudu 1989-cu yılın Orak ayın (iyül) 3-dä Gagauziyanın Çadır kasabasında (Moldova Respublikası).

Çadır kasabasının 1-ci liţeyini (büün Valentin Moşkov adına teoretik liţeyi) başarıp, 2008-ci yılda girdi üürenmää Rusiya Federaţiyasının Astrahan Devlet Universitetına. 2013-cü yılda bu universitetın angliyca-italyanca çevirici fakultetını başardı. Büünkü gündä lingvistika-çevirici bölümdä işleer.

İlk yaratması tiparlandı Çadır kasabanın “Znamä” gazetasında 2013-cü yılda, neredä dädusunun duuma gününä “Armut aacı” peetini baaşladı. Ama halizdän Mila KURUDIMOVAyı gagauz okuyucuları tanıdılar 2015-ci yılın Orak ayında, açan “Ana Sözü” gazetasında tiparlandı onun “Bän gelcäm, salt kimsä orada beklesin!” adı altında peetleri.

Çevirici poet olarak, pay aldı “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” bilim kiyatlarının hazırlanmasında, çevirip gagauz dilindän angliycaya gagauz masallarını, türkülerini hem balladalarını.

2017-ci yılın Orak ayında tipardan çıktı onun ilk peet toplumu “Sabur çöşmesi”. Katıldı “Avrasya yazarlar birliin” buluşmasına, ani geçti İstambul kasabada Harman (avgust) ayında 2017-ci yılda. Tiparlandı “Kardeş kalemler” türk literatura dergisindä, tatar “Әдәбият” gazetasında, “Бельские рассказы” başkir hem rus toplumunda.

2018-ci yılda olan V-ci Halklararası Kaşgarlı MAHMUT proza yarışmasında annatmaylan “Agafya” Gagauziyada 1-ci oldu.

Milanın peetleri hem annatmaları çevirildi türk, azerbaycan, başkir, tatar, rus hem başka dillerä.

Bu prezentațiya maasuz razgetirildi o günü bu bibliotekata bütün Gagauziyanın cümne bibliotekacıların “Bibliotekaların paa biçimneri soruşları: birliktä kantarlêêrız” seminarına. Bu seminarın ikinci payı adandı bu kultura sırasına, angısını barabar hazırladılar Gagauziyanın Merkez bibliotekası hem Gagauziyanın Kultura upravleniyası.

Prezentațiya başladı Merkez bibliotekasının direktoru Marina NEDÄLKOVAnın avtorlan tanıştırma bilgisinnän, nedän sora da söz verildi yazıcıya kendisinä.

Todur ZANET annattı “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyadın dünneyä gelmesini, onun içindekilerini hem iki türk kökenni halkın hem da literaturasının arasında dostluk köprüsün kurulmasında bu kiyadın önemni olmasını, bu kiyadın Kırgız Respubilikasının “Alıkul Osmonov” adına Milli bibliotekasının “Çingiz Aytmatov” Kırgız-Türk kultura merkezi hem okumak zalı”nda prezentațiyası için da.

Sözünün sonunda avtor şükür etti Gagauziyanın bibliotekacılarına onnarın zaametleri hem kiyatlar sevgileri için, urgulayıp, ani Canabileri okuycunun hem yazıcının arasında can baalantılarını kuran insannar hem da onnarsız kiyatlar taa da siirek etişecydilär okuycuya.

Bundan sora yazıcı nasaatlan danıştı seminara hem prezentațiyaya gelän gençlerä, ani bibliotekacılık zanaatına üürenerlär.

Peydalanan soruşlara cuvap ettiktän sora, Todur ZANET baaşladı herbir bibliotakacıya eni kiyadını, kendisinin Ekslibris damgasınnan.

Eridir urgulamaa, ani Ekslibris damgalarını kiyatlara urmaa deyni teklif geldi prezentațiyayı hazırlayannarın tarafından hem damgaları urmakta yardımcı oldular Gagauziyanın Kultura upravleniyasının zaametçiykaları Marina KROYTOR hem Lübov İOUVÇU.

“Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyadın prezentațiyasında pay aldılar hem kırgız literaturasının direklerinin birisi olan kırgız yazıcısı, Kırgız Respubilikasının Şannı kultura zaametçisi Aydarbek SARMANBETOV hem eni tiparlanan kiyat için kendi bakışlarını hem candan sözlerini söledilär: TÜRKSOY Genel sekretari, Kırgız Respubilikasının Halk yazıcısı Sultan RAEV, Kırgız Respubilikasının yazıcılar Birlii başın yardımcıları Atantay AKBAROV hem Kerimbek KADIRAKUNOV, yazıcılar Sulayman RISBAEV, Baktıbek MAKSUTOV, Abibilla PAZILOV, Burulkan SARIGULOV h.t.b.

Yazıcı Aydarbek SARMANBETOV sözündä annattı nasıl kuruldu bu literatura hem insannık dostluu kiyadı hazırlayan gagauz yazıcısı Todur ZANETin hem kendisinin arasında. Şükür etti kiyadın avtoruna bu prezentațiyaya Kırgız Respublikasına taa Gagauziyadan maasuz gelmesi, çevirici zaametleri, kiyadın hazırlaması hem tiparlaması için. Canabisi umut etti, ani kırgız hem gagauz halkların arasında kurulan bu literatura dostluu köprüsü hiç bir zaman yıkılmaz.

Kendi tarafından, “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyadını hazırlayan hem dünneyä getirän gagauz yazıcısı hem Akademii Todur ZANET, annattı o paralellär için, ani açıklanêr iki halkın literaturasında. Onnarın birisi – bu kiyatta annadılan Sovet rejimının tarafından zorlan uygulanan aaçlık soy kırımı.

Todur ZANET söledi, ani ileri dooru da lääzım kaavileştirmää hem ilerletmää Gagauz-Kırgız, hem diil salt gagauz-kırgız, ama başka türk halkları arasında da, literatura dostluunu hem kardaşlık duygularını.

Hep bu prezentațiya zamanı, burayı gelän insannarın kolaylıı oldu tanışmaa Aydarbek SARMANBETOVun kazah dilinä taazä çıkan uşaklar için “Адам Болам!” (gag. “Adam olacam!”) kiyatçıınnan, angısını kazah dilinä çevirmiş hem çıkarmış genç yazıcıyka Gülcäz KARIBEK.

Not. 2026-cı yılın Kirez ayında tipardan çıkan “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyatta annadılêr gagauzları hem gagauz literaturasını kırgız halkına açan büük kırgız yazıcısı Aydarbek SARMANBETOV için hem tiparlı onun gagauz dilinä çevirili kısa annatmaları hem “Kıraan” adlı uzun yaratması. Bundan kaarä kiyatta verili Todur ZANETin Aydarbek SARMANBETOV tarafından kırgızçaya çevirili “Zaman kanatları” hem “Tayfun” annatmaları, gagauzların istoriyası için “Gagauzlar – Gök Oguzlar!” publițistika yazısı.  Bundan kaarä verili “Aaçlık kurbannarı” pyesası, angısını kırgız.aya çevirmi Abdıcapar ÊGEMBERDİEV. Kiyadın özellii o, ani iki avtorun yaratmaları da, paralel olarak, çift dildä verili – gagauz hem kırgız dillerindä, publițistika yazısı sa kırgızça hem rusça tiparlı.

“Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyat – bu bir uzun yıllar sürtän Dostluk hem Kardaşlık  için bir yaratmadır.

Kiyatta taa çok annadılêr gagauzları hem gagauz literaturasını kırgız halkına açan büük kırgız yazıcısı Aydarbek SARMANBETOV hem verili Canabisinin gagauz dilinä çevirili kısa annatmaları hem “Kıraan” adlı uzun yaratması.

Bundan kaarä kiyatta tiparlı Todur ZANETin Aydarbek SARMANBETOV tarafından kırgızçaya çevirili “Zaman kanatları” hem “Tayfun” annatmaları, “Aaçlık kurbannarı” pyesası hem gagauzların istoriyası için “Gagauzlar – Gök Oguzlar!” publițistika yazısı.

Kiyadın özellii o, ani iki avtorun yaratmaları, paralel olarak, çift dildä verili – gagauz hem kırgız dillerindä, publițistika yazısı sa kırgızça hem rusça tiparlı.

Hem açılêr “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyat Canabisinä adanmış bu peetlärlän:

Aydarbek SARMANBETOVa
Aydarbek, sän haliz bir kırgız,
Seversin eti, içersin kımız,
Açtın kırgıza gagauzu,
Aramızda erittin o buzu,
Ani rejim yarattıydı bizä:
Sizlerä, bizlerä – hepsimizä!
Sän, Aydarbek, –
Dünneyä bir direk,
Várdın, oldun hem kaldın!
Milletinä da – haliz bir altın.
Saygılarımnan, Todur ZANET.
16.09.2018

Айдарбеку Сарманбетову
Айдарбек, ты настоящий кыргыз,
Любишь мясо, выпиваешь кумыз,
Гагаузов кыргызам открыл
Между нами лёд растопил,
Что создал режим против нас:
Для вас, для нас – для всех из нас!
Ты, Айдарбек, творец без оков,
Опора земли во веки веков,
Ты его плоть и Планеты всей сын
А своему народу – алтын.
С уважением, Тодур Занет.
16.09.2018

Yımışak hem cana yakın bir insan olan Miron DERMENCİ duudu Ukraynanın Kubey küüyündä hem bütün yaşamasını gagauz literaturasına adadı. Canabisi iki kiyadın hem gagauz yazıcılarının yaratmalarının incelenmesinnän ilgili çok literatura yazıların avtoru.

Canabisini bu yıldönümnän kutlêêrız hem dileriz ona saalık hem uzun ömür.

Dr. Ali ŞAMİLin “QAQAUZLAR: yol qeydləri, məqalələr və sənədlər” (gag.: “GAGAUZLAR: gezi notları, statyalar hem dokumentlar”) kiyadı derin fikirli hem gagauzlar hem türk dünnäsı için pek önemni hem paası olmayan bir yaratmadır.

Canabisi 352 sayfalık kiyadını 55 bölümä payedip, yaratmasında gagauzların istoriyasını, kulturasını, literaturasını hem baamsızlık için çalışmalarını annadêr. Belii ki, gagauzların hem Azerbaycanın ilişkilerinä, gagauzların dünnäda erinä hem onnarın literaturaylan bilim sferasında pay almalarına taa derindän aarlık vereräk.

Kendimin hem gagauzların adından avtora saa olsun deerim hem Canabisinin türk dünnäsı halkların hem gagauzları uurunda çalışmalarının önündä başımı iilderim. Şükür sizä, Dr. Ali ŞAMİL!

Akademik Todur ZANET

Kiyadın PDFı burada: 2. Əli Şamil. Qaqauzlar yol qeydləri, məqalələr, sənədlər

“Ana dilimiz” yortusu halizdän lääzım bakılsın Orak ayın 30-da, çünkü o gündä 1957-ci yılda Moldaviya SSRın Üüsek Soveti Prezidiumun kabletti gagauz yazıcısının hem profesorunun Dionis TANASOGLUnun kirilița temelindä hazırladıı alfavitä görä gagauz yazısısını.

“Ana Dilim” yortusuna karşı, Gagauziya üüredicilik Upravleniyası açıkladı bu gün için Çiçek ayın 1-30 günneri arası işlerin kurduu planını, angısına görä gagauz dilindä yapılacek türlü sıralar hem onun korunmasına adanmış türlü üüredicilik hem kultura akțiayaları, çeşitli konkursları hem festivalleri.

Belli ki, planın temel hem öz kutlamaları adanceklar gagauzların dünnää uurunda büük aydınnadıcısına, gagauzların apostolununa, Protoierey Ay-Boba Mihail ÇAKİRä, onun yaşamasına hem yaradıcılık ömürünä.

Bu planda büük er veriler gagauzların hem dünneyin büük bilim adamının, türkologun Mihail Petroviç GUBOGLUnun duuma günün 115-ci yıldönümü kutlamasına da.

Bundan kaarä kimi sıralar ilgili olaceklar 2026-cı yılda kendi yıldönümnerini kutlayan gagauz yazıcıykaların hem poetesaların Mariya MERCANKAnın (75), Pelageya FİLİOFLUnun (75) hem Aleksandra KRİSTOVAnın (65) yaratmalarınnan.

Başarılacek bu sıralar Hederlez ayın 7-dä “Ana Dilim – Gagauz dili” festivalinnän, neredä bütün sıraların esapları kapanacek hem onnarda enseyennerä ödüllär hem diplomnar verilecek.

ömürünü Türk dünnäsı kultura birlii idealına adamış Avrasya Yazarlar Birliin (AYB) kurucusunun hem Genel Başkanın raametli Dr. Yakup ÖMEROĞLUnun duumasının 60-cı yılına.

Anma sıranın programası başladı duaylan hem Yakup ÖMEROĞLUyu annadan TRT Avaz tarafından yapılan dokumental filmın siiretmesinnän.

Sıranın baş teması “Dostlarının Gönlünde Yakup Ömeroğlu” olduu için, Avrasya Yazarlar Birliin (AYB) kurucusunu hem Genel Başkanını raametli Dr. Yakup ÖMEROĞLUyu anmakta pay aldılar AYBnın kurucusunun arkadaşları, sevenneri, poetlar hem yazıcılar, onun aylesi hem dostları, angıları o avşam paylaştılar Yakup beyi anmalarınnan hem can duygularınnan annattılar Canabisi için.

Anma sıranın başında “Türk Ocakları Ankara Şubesi” başkanı Uğurcan KÜÇÜKAĞAOĞLU raametli Yakup ÖMEROĞLUnun ölüsünä adanmış Prof. Dr. Cemal KURNAZın “Yakup’un Ağıtı” adlı peetini okudu. Ardından da muzıkaya koyulmuş hep o peeti Türk dünnäsı muzıka incäzanaatçısı İrfan GÜRDALın tarafında türkü biçimindä seslendirilmesini sesledik.

“Türk Ocakları Ankara Şubesi”ndä o gün toplanan insannarın önündä Yakup bey için, onun yaşaması hem onunnan işlemelerini annattılar Prof. Dr. Orhan KAVUNCU, Prof. Dr. Mehmet ŞAHİNGÖZ hem AYB başkan yardımcısı yazıcı Osman ÇEVİKSOY.

Sora da kendi anmaklarınnan paylaştılar AYBnın büünkü başkanı Ufuk TUZMAN, Makedoniyadan Balkan Yazarlar Birlii Başkanı Mürteza SULOOCA, Türk dünnäsı muzıka incäzanaatçısı İrfan GÜRDAL, Gagauziyadan “Ana Sözü” gazetasının baş redaktoru Akademik Todur ZANET, AYB azaları olan çok sayıda yazıcılar hem poetlar.

Anmak sıranın sonunda söz aldılar Yakup beyin kızı Özge ÖMEROĞLU hem eşi Havva ÖMEROĞLU, angıları annatılar raametli Yakup ÖMEROĞLU için hem şükür ettilär hepsinä kim katıldı bu anma sırasına hem kim unutmadı Yakup beyi.

Bundan sora Havva hanuma “Türk Ocakları Ankara Şubesi” adından günün anması için ÖMEROĞLU aylesinä plaket verildi.

Toplantının sonunda “Türk Ocakları Ankara Şubesi” başkanı okudu poet hem yazıcı Fatih Sultan YILMAZın Yakup beyä yazdıı “Bir Çınar” adlı peetini.