Gagauziyanın, Gagauzların hem gagauz literaturasınnan hem kulturasınnan ilgili bu önemni sırada kiyadın prezentațiyasına katılmaa deyni, o günü Kongaz Todur Zanet adına teoretik lițeyinä buyur edildilär hem buyurdular Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyasının başı Natalya KRİSTEVA hem bu upravleniyanın baş zaametçileri, Gagauziyadan gagauzçada, rusçada, romıncada, angliycada hem istoriyada üüredicilär, bibliotekacılar, üüredicilik kuruluşların direktorları, Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMENOVA hem başka kultura insannarı. Prezentațiyanın paalı hem şannı musaafiri oldu Türkiye Respublikasının Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ.

““Aya Mariya”: anıları koruyan istoriya” sırası başladı bir minutluk ayakta durmaktan hem 1946-1947 yıllarda gagauzlara karşı yapılan Aaçlıın kurbannarını sessiz anmaktan.

Sora, “Aya Mariya” (“Святая Мария» / “Sfânta Maria” / “Saint Mary”) yaratmanın özünä hem gagauzluk ruhuna uyan donaklı sțenada başladı yaşamaa kiyadın kahramannarı. Lițeyin üüredicileri dört dildä okudular kiyattan parçaları: gagauzça (Matrona Nikolevna BARGAN), rusça (Olimpiada Grigoiyevna STATOVA), romınca (Anastasiya İlyiniçna TOMAYLI) hem angliyca (Svetlana Dimitriyevna DUŞKOVA). Bir parçayı da gagauzça okudu üürenciyka Viktoriya KURDOGLU.

Üürencilär Dimitriy YASIBAŞ (Todi) hem Kseniya PANAİTOVA (Mariya) gösterdilär yaratmada annadılan Mariya tarafından klisä kiyatlarının kurtarması için sțenkayı. Zalda bulunan insannarın gözleri heptän yaşlan doldu, açan üürencilär Födor DUŞKOV (avtorun adından) hem Zinayıda MADJAR (Mariyanın adından) okudular Aya Mariyanın Panayıyaya dua danışmasını.

Hepsi bu literatura okumaklarından hem teatrulu sțenalardan sora, bu sırayı götürän üürencilär Grigoriy GREKU hem Zinayıda MADJAR söz verdilär kiyadın avtoruna Todur ZENETä. Canabisi, şükür etti hepsinä, kim hazırladı bu gözäl sırayı hem hepsinä, kim katıldı bu, cannarı koparan, kiyadın tanıtımına.

Avtor annattı nicä hem neçin yazıldı “Aya Mariya” kiyadı hem söledi, ani onun temelindä yatêr bir avdarmalıyka Mariyanın yaşaması, ruh kaavilii, saburluu, gagauz halkına hem Kliseyä yapan izmetleri, dininä, insannaa saygısı, ani ana südünnän onun kanına girmiş. Bu kiyat diil salt aaçlık hem aaçlıı geçirän bir karı için, diil sade Kliseyä karşı yapılan zulumnuklar için, ama bu kiyat  – gagauz halkının dinini hem inanını koruması, sessiz direnci hem ruh zenginniinnän can saalıını koruması için. Canabisi urguladı, ani kiyatta gösterilän vakıtların ruhunu, kiyadın baş kahramanın insannıını hem obrazını açıklamaa deyni, o kullandı kendi malisinin Ekaterina İvanovnanın harakterını hem anasının İvanna Dimitriyevnanın kliseciliini, onnarın zengin hem pak gagauz dilini. Bu üzerä dä kiyat adalı onun malisinä – Ekaterina İvanovna ZANETä.

Todur ZENET ayırı şükür etti Gagauziya üüredicilik Upravleniyasına hem onun başına Natalya KRİSTEVAya, ani kayıl oldular bu kiyadı tiparlamaa hem kolaylık verdilär Gagauziya üüredicileri hem üürencileri kulansınnar “Aya Mariya” yaratmasını eni peydalanan çok dilli üüredicilik sistemasında.

Kiyadın tanıtımında söz alan Türkiye Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ, urgulayarak kiyadın prezentațiyasının aaçlık kurbannarını anmak günündä önemni olduunu, dedi: “Büün, gagauz halkının istoriyasında acı bir dönemi andıımız bu annamnı gündä, sizlärlän bir arada olmaktan kanaatlık duyêrım. Önceliklän, gagauz halkının akılında derin izlär brakan aaçlık kıyametindä ömürünü kaybedenneri saygı hem raametlän anêrım. Bu gün tanıtımı yapılan “Aya Mariya”, bizlerä yalnızça geçmiştä yaşanan acıları diil, en zor koşullarda bilä inancına, paalılıklarına hem insannık onuruna sayıp çıkan insannarın istoriyasını annadêr”.

Gagauziya üüredicilik Upravleniyasına başı Natalya KRİSTEVAnın esabına görä “tanıdılan kiyat diil salt literatura yaratması, ama üüredicilerin hem üürencilerin arasında insannık paalılıkları, istoriya akılı hem gelän evlatbouların önündä cuvapçılık için açık hem büük maanalı dialog kurmakta bir sebeptir. Bu kiyat – herbir okuycuya yakın olan kiyatlardan bir kiyattır. O verer kolayının aklına getirmää kendi aylenin istoriyasını, düşünmää o iş için, nesoy varlık bizä brakıldı hem angı paaya o korundu. Pek isteerim, ani kiyat üüredicilär hem üürencilär arasında açık candan bir lafetmeyä sebep olsun, ona, nicä en zor hem aar vakıtlarda insan kalmaa, yardım aarayannara arka olmaa, inanını korumaa hem onurunu kaybetmemää. Lafetmää o iş için, ne yaşamakta halizdän en önemni hem en paalı: insanın ömürü, cömertlik, acızgannık, dedeleri aklında tutmak hem gelän evlatboyları önündä sorumnuluk”.

Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMENOVA urguladı, ani ayllerin toplu akılı, arhiv dokumentleri hem literatura yaratmakları vererlär kolayını korumaa hem eniletmää boyların arasında baalantıları, taa derindän annamaa dedelerin ecelini, derindän meraklanmaa ana tarafın istoriyasınnan hem geçmişinnän. Canabisi kendi aaraştırmalarınnan da paylaştı: “Bir edi-sekiz yıl geeri, çekettim aaraştırmaa kendi aylemin istoriyasını. Biz 1812-ci yıladan hepsicii ayleleri bulduk. Biz bulduk klisenin arhivlarından, ani benim dädumun aylesindä varmış 13 kişi. 13 kişidän kalmış sade bir o yalnız. Da bän ne düşündüm, okuyarkana bu kiyadı: bezbelli, o arhivları da, kim biler, ozamannar zorluktan, bekim korudu Todur Zanetin kiyadından te ölä bir Aya Mariya da büün bizim var kolaylıımız bilmää kendi istoriyamızı, bilmää kendi köklerimizi”.

Prezentațiyada söz alan Kongaz Nikolay Çebanov adına gimnaziyanın üürediciykası Svetlana Dimitriyevna KIRBIYIK hem Kongaz Varvara Topal adına gimnaziyanın üürediciykası Anna Georgiyevna STOYANOVA urguladılar, ani “Aya Mariya” kiyadı açêr büük kolaylıklar hem sıradan üürediciliktä, hem da çok dilli üüredicilik uurunda. Canabileri çizgeledilär, ani bu kiyadı var nicä raat kullanmaa hem klaslar dışı hem disțiplinalar arası uroklarda, angıları birleştirerlär literatura, istoriya hem dil üürenmesi uroklarını. Onnar söledilär, ani bu kiyadın yardımınnan üürencilerä gösterilecek ne o insannık hem ne o can kaavilii.

Anna Georgiyevna STOYANOVA: “Benim bakışıma görä bu kiyat “Aya Mariya” diil salt bir insanın yaşaması için. O olmayacek sade bir literatura yaratması da. Bu kiyat verecek kolaylık ortak olalım başka dillerin üüredicilerinnän, verecek kolaylık çalışmaa taa geniştän. Üürencilär dä, okuyarak dört dildä, kendi bilgilerini taa derinnedeceklär”.

Svetlana Dimitriyevna KIRBIYIK: “Bizim borcumuz, nicä üüredicilerin, lääzım annatmaa uşaklara, ani lääzım becersinnär korumaa kendi kulturasını, büüklerä hatır gütmää, ana tarafın istoriyasını saymaa. Bu nicä bir teklif bizim uşaklara deyni, aaraştırmaa kendi küüyünü, kendi aylelerini, kendi Klisesini”.

“Aya Mariya” kiyadın romıncasını önä alarak, bu kiyat hem onun avtoru için pek pak hem gözäl bir romın dilindä tanıtım zamanında nasaat mesajın söledi Gagauziya üüredicilik Upravleniyasının baş zametçiykası Mariya Stepanovna UZUN.

Kongaz Todur Zanet adına teoretik lițeyin direktoru Marina İvanovna ÇEBANOVA, danışarak kiyadın avtoruna, dedi: “Pek önemni, ani büünkü sıra geçer bizdä, zerä bizim lițeyimiz taşıyêr Sizin adınızı. Biz hodullanêrız hem sevineriz herkerä, nezaman Siz bizä gelersiniz. Sevineriz sizin yaptıklarınıza. Büün tanıştık bölä bir derin yaratmaklan “Aya Mariya”. İsteerim sölemää, ani o büük örnek bizim uşaklara da, annasınnar, ani büünkü vakıtlarda onnar pek islää yaşêêrlar. Bän şükür ederim Sizä, saygılı Födor İvanoviç, Sizin işiniz için, ani Siz yapêrsınız korumaa deyni gagauz halkın istoriyasını, kulturasını hem ruh varlıını. Dileerim Sizä tükenmäz bir yaradıcılık ihlamı, fikir birlikli insannardan arka hem yardım, eni yaratmaklar yaratmasında eni kuvet”.

Prezentațiyanın sonunda, kongazlıyka Praskovya Konstantinovna ESİR, “Aya Mariya” kiyadına hem aaçlık kurbannarına bir anma simvolu olarak, baaşladı sıranın paalı musaafirlerinä kendi elinnän samandan yapılı hem kara şiritlän baalı “Altın başak” yaratmalarını, angıların ardında bu laflar yazılıydı: “(1946-1947) Gagauziyada aaçlıık kurbannarın anmasına: Bu başak – anmak onnarı, kim ekmää bir adım kaldıynan öldü. Kara şirit – bizim sonsuz acımız. Samanın altını sa – bir simvol ona, ani halkımız, bütün zorlukalara karşı, ayakta kaldı. Ko bu nışan hatırlatsın büünkü tok yaşamamızın paasını”.

““Aya Mariya”: anıları koruyan istoriya” sırası bittiktän hem toplu patretlerdän sora, lițeyin zalında taa uzun vakıt diskusiyalar gitti hem kiyadın avtoru, hepsinä isteyennerä, aftograflarını braktı.

“Aya Mariya” kiyadın avtorundan: Candan-ürektän şükür ederim Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyasının başı Natalya KRİSTEVAya, ani yaptı hepsini, ki bu dört dildä hazırlanan önemni kiyat tiparlansın hem okuycusuna etişsin. Şükür ederim Kongaz Todur Zanet adına teoretik lițeyin direktoruna hem administrațiyasına, sıranın hazırlanmasında pay alan hepsi üüredicilerä hem üürencilerä, açık candan izmetleri için. Şükür ederim hepsi insannara, kim saymadı zaametini da hem küüdän hem dä aşırıdan geldi “Aya Mariya” kiyadın tanıtımına da can sıcaklıını verdi Gagauzların ruh zenginniinnän can saalıını korumasını annadan bu kiyadın prezentațiyasının gözäl geçirilmesinä. Saa olun! Aaçlık kurbannarın topracıkları ilin olsun, Alaa onnarı raamet etsin hem hep saa tarafında tutsun.

Mila KURUDİMOVAnın “Perşembä yaratmaları: peetlär hem annatmalar” tiparlandı kiyadın redaktoru yazıcı, poet, Akademik Todur ZANETin hem Gagauziya kultura Upravleniyasının zaametlerinnän, “Gagauz dilinin kullanmak sferasının genişledilmesi için” Zakonunu ömürä geçirilmesi çerçevesindä.

Lääzım urgulamaa, ani kiyadın tanıdılması eri maasuz ayırıldı, çünkü orada üürendi kiyadın avtoru hem lițey büük sevinmeliklän hodullanêr kendi talantlı üürenciykasınnan.

Bu yortulu tanıdılmak sırasında pay aldılar avtorun üüredicileri hem dostları, Gagauziya kultura Upravleniyasının zaametçileri, bibliotekacılar hem üürencilär, kiyadın redaktoru hem jurnalistlär.

Büünkü tehnologiyalar verdi kolayı, büün Moskvada yaşayan, Mila KURUDİMOVA onlayn katılsın sıraya hem annatsın kiyadın hazırlanması hem dünneyä gelmesi için, şükür etsin kendisinin gagauz dilindä hem literaturasında üürediciykasına Tatyana RAZUMOVAya hem kiyadın redaktoruna Todur ZANETä bu büük iştä yardımnarı için.

Mila KURUDİMOVA ayırıca şükür etti Gagauziya kultura Upravleniyasına, bu kiyadı tiparladıkları için hem verdi cuvap o soruşlara, ani ona sordular sıraya katılan üürencilär hem musaafirlär.

“Perşembä yaratmaları: peetlär hem annatmalar” kiyadı hem kiyadın avtoru Mila KURUDİMOVA için candan sözleri hem kutlamakları o günü söledilär: Çadır kasabasının Mihail Çakir adına teoretik lițeyin direktoru Valentina ÇEBOTAR, lițeyin gagauz dilindä hem literaturasında üürediciykasına Tatyana RAZUMOVA, Gagauziya kultura Upravleniyasının zaametçiykası Anna RUSSU hem kiyadın redaktoru Todur ZANET.

Kutlama sözlerinnän kiyadın avtoruna danıştılar prezentațiyaya gelän insannar da.

Bitkidä bu yortulu sıraya katılannarın hepsinä baaşlandı taazä, taa tipografiya boyasına kokan, Mila KURUDİMOVAnın “Perşembä yaratmaları: peetlär hem annatmalar” kiyadı.

***
Yazıcı hem poet Mila KURUDIMOVA duudu 1989-cu yılın Orak ayın (iyül) 3-dä Gagauziyanın Çadır kasabasında (Moldova Respublikası).

Çadır kasabasının 1-ci liţeyini (büün Valentin Moşkov adına teoretik liţeyi) başarıp, 2008-ci yılda girdi üürenmää Rusiya Federaţiyasının Astrahan Devlet Universitetına. 2013-cü yılda bu universitetın angliyca-italyanca çevirici fakultetını başardı. Büünkü gündä lingvistika-çevirici bölümdä işleer.

İlk yaratması tiparlandı Çadır kasabanın “Znamä” gazetasında 2013-cü yılda, neredä dädusunun duuma gününä “Armut aacı” peetini baaşladı. Ama halizdän Mila KURUDIMOVAyı gagauz okuyucuları tanıdılar 2015-ci yılın Orak ayında, açan “Ana Sözü” gazetasında tiparlandı onun “Bän gelcäm, salt kimsä orada beklesin!” adı altında peetleri.

Çevirici poet olarak, pay aldı “Gagauzların kayıp olan dilinin hem kultura adetlerinin Moldovada korunması” bilim kiyatlarının hazırlanmasında, çevirip gagauz dilindän angliycaya gagauz masallarını, türkülerini hem balladalarını.

2017-ci yılın Orak ayında tipardan çıktı onun ilk peet toplumu “Sabur çöşmesi”. Katıldı “Avrasya yazarlar birliin” buluşmasına, ani geçti İstambul kasabada Harman (avgust) ayında 2017-ci yılda. Tiparlandı “Kardeş kalemler” türk literatura dergisindä, tatar “Әдәбият” gazetasında, “Бельские рассказы” başkir hem rus toplumunda.

2018-ci yılda olan V-ci Halklararası Kaşgarlı MAHMUT proza yarışmasında annatmaylan “Agafya” Gagauziyada 1-ci oldu.

Milanın peetleri hem annatmaları çevirildi türk, azerbaycan, başkir, tatar, rus hem başka dillerä.

Bu prezentațiya maasuz razgetirildi o günü bu bibliotekata bütün Gagauziyanın cümne bibliotekacıların “Bibliotekaların paa biçimneri soruşları: birliktä kantarlêêrız” seminarına. Bu seminarın ikinci payı adandı bu kultura sırasına, angısını barabar hazırladılar Gagauziyanın Merkez bibliotekası hem Gagauziyanın Kultura upravleniyası.

Prezentațiya başladı Merkez bibliotekasının direktoru Marina NEDÄLKOVAnın avtorlan tanıştırma bilgisinnän, nedän sora da söz verildi yazıcıya kendisinä.

Todur ZANET annattı “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyadın dünneyä gelmesini, onun içindekilerini hem iki türk kökenni halkın hem da literaturasının arasında dostluk köprüsün kurulmasında bu kiyadın önemni olmasını, bu kiyadın Kırgız Respubilikasının “Alıkul Osmonov” adına Milli bibliotekasının “Çingiz Aytmatov” Kırgız-Türk kultura merkezi hem okumak zalı”nda prezentațiyası için da.

Sözünün sonunda avtor şükür etti Gagauziyanın bibliotekacılarına onnarın zaametleri hem kiyatlar sevgileri için, urgulayıp, ani Canabileri okuycunun hem yazıcının arasında can baalantılarını kuran insannar hem da onnarsız kiyatlar taa da siirek etişecydilär okuycuya.

Bundan sora yazıcı nasaatlan danıştı seminara hem prezentațiyaya gelän gençlerä, ani bibliotekacılık zanaatına üürenerlär.

Peydalanan soruşlara cuvap ettiktän sora, Todur ZANET baaşladı herbir bibliotakacıya eni kiyadını, kendisinin Ekslibris damgasınnan.

Eridir urgulamaa, ani Ekslibris damgalarını kiyatlara urmaa deyni teklif geldi prezentațiyayı hazırlayannarın tarafından hem damgaları urmakta yardımcı oldular Gagauziyanın Kultura upravleniyasının zaametçiykaları Marina KROYTOR hem Lübov İOUVÇU.

“Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyadın prezentațiyasında pay aldılar hem kırgız literaturasının direklerinin birisi olan kırgız yazıcısı, Kırgız Respubilikasının Şannı kultura zaametçisi Aydarbek SARMANBETOV hem eni tiparlanan kiyat için kendi bakışlarını hem candan sözlerini söledilär: TÜRKSOY Genel sekretari, Kırgız Respubilikasının Halk yazıcısı Sultan RAEV, Kırgız Respubilikasının yazıcılar Birlii başın yardımcıları Atantay AKBAROV hem Kerimbek KADIRAKUNOV, yazıcılar Sulayman RISBAEV, Baktıbek MAKSUTOV, Abibilla PAZILOV, Burulkan SARIGULOV h.t.b.

Yazıcı Aydarbek SARMANBETOV sözündä annattı nasıl kuruldu bu literatura hem insannık dostluu kiyadı hazırlayan gagauz yazıcısı Todur ZANETin hem kendisinin arasında. Şükür etti kiyadın avtoruna bu prezentațiyaya Kırgız Respublikasına taa Gagauziyadan maasuz gelmesi, çevirici zaametleri, kiyadın hazırlaması hem tiparlaması için. Canabisi umut etti, ani kırgız hem gagauz halkların arasında kurulan bu literatura dostluu köprüsü hiç bir zaman yıkılmaz.

Kendi tarafından, “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyadını hazırlayan hem dünneyä getirän gagauz yazıcısı hem Akademii Todur ZANET, annattı o paralellär için, ani açıklanêr iki halkın literaturasında. Onnarın birisi – bu kiyatta annadılan Sovet rejimının tarafından zorlan uygulanan aaçlık soy kırımı.

Todur ZANET söledi, ani ileri dooru da lääzım kaavileştirmää hem ilerletmää Gagauz-Kırgız, hem diil salt gagauz-kırgız, ama başka türk halkları arasında da, literatura dostluunu hem kardaşlık duygularını.

Hep bu prezentațiya zamanı, burayı gelän insannarın kolaylıı oldu tanışmaa Aydarbek SARMANBETOVun kazah dilinä taazä çıkan uşaklar için “Адам Болам!” (gag. “Adam olacam!”) kiyatçıınnan, angısını kazah dilinä çevirmiş hem çıkarmış genç yazıcıyka Gülcäz KARIBEK.

Not. 2026-cı yılın Kirez ayında tipardan çıkan “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyatta annadılêr gagauzları hem gagauz literaturasını kırgız halkına açan büük kırgız yazıcısı Aydarbek SARMANBETOV için hem tiparlı onun gagauz dilinä çevirili kısa annatmaları hem “Kıraan” adlı uzun yaratması. Bundan kaarä kiyatta verili Todur ZANETin Aydarbek SARMANBETOV tarafından kırgızçaya çevirili “Zaman kanatları” hem “Tayfun” annatmaları, gagauzların istoriyası için “Gagauzlar – Gök Oguzlar!” publițistika yazısı.  Bundan kaarä verili “Aaçlık kurbannarı” pyesası, angısını kırgız.aya çevirmi Abdıcapar ÊGEMBERDİEV. Kiyadın özellii o, ani iki avtorun yaratmaları da, paralel olarak, çift dildä verili – gagauz hem kırgız dillerindä, publițistika yazısı sa kırgızça hem rusça tiparlı.

“Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyat – bu bir uzun yıllar sürtän Dostluk hem Kardaşlık  için bir yaratmadır.

Kiyatta taa çok annadılêr gagauzları hem gagauz literaturasını kırgız halkına açan büük kırgız yazıcısı Aydarbek SARMANBETOV hem verili Canabisinin gagauz dilinä çevirili kısa annatmaları hem “Kıraan” adlı uzun yaratması.

Bundan kaarä kiyatta tiparlı Todur ZANETin Aydarbek SARMANBETOV tarafından kırgızçaya çevirili “Zaman kanatları” hem “Tayfun” annatmaları, “Aaçlık kurbannarı” pyesası hem gagauzların istoriyası için “Gagauzlar – Gök Oguzlar!” publițistika yazısı.

Kiyadın özellii o, ani iki avtorun yaratmaları, paralel olarak, çift dildä verili – gagauz hem kırgız dillerindä, publițistika yazısı sa kırgızça hem rusça tiparlı.

Hem açılêr “Aydarbek SARMANBETOV: gagauzları kırgızlara açan adam” kiyat Canabisinä adanmış bu peetlärlän:

Aydarbek SARMANBETOVa
Aydarbek, sän haliz bir kırgız,
Seversin eti, içersin kımız,
Açtın kırgıza gagauzu,
Aramızda erittin o buzu,
Ani rejim yarattıydı bizä:
Sizlerä, bizlerä – hepsimizä!
Sän, Aydarbek, –
Dünneyä bir direk,
Várdın, oldun hem kaldın!
Milletinä da – haliz bir altın.
Saygılarımnan, Todur ZANET.
16.09.2018

Айдарбеку Сарманбетову
Айдарбек, ты настоящий кыргыз,
Любишь мясо, выпиваешь кумыз,
Гагаузов кыргызам открыл
Между нами лёд растопил,
Что создал режим против нас:
Для вас, для нас – для всех из нас!
Ты, Айдарбек, творец без оков,
Опора земли во веки веков,
Ты его плоть и Планеты всей сын
А своему народу – алтын.
С уважением, Тодур Занет.
16.09.2018

Yımışak hem cana yakın bir insan olan Miron DERMENCİ duudu Ukraynanın Kubey küüyündä hem bütün yaşamasını gagauz literaturasına adadı. Canabisi iki kiyadın hem gagauz yazıcılarının yaratmalarının incelenmesinnän ilgili çok literatura yazıların avtoru.

Canabisini bu yıldönümnän kutlêêrız hem dileriz ona saalık hem uzun ömür.

VIII. Halklararası Kaşgarlı MAHMUT proza yarışmasının KALENDARİ:

Konu: “Serbest”

Annatmaların son verilecek günü: 01 Ceviz ay (avgust) 2026 y.

Şort listeyä girennerin açıklanması: 20 Canavar ay (oktäbri) 2026 y.

Halklararası Ödül Töreni: 06 Kırım ay (dekabri) 2026 y.

Haklarası ödüllär:

Birinciyä: 45000 TL;

İkinciyä: 25000 TL;

Üçüncüyä: 15 000 TL;

İsteklendirmäk: 10.000 TL.

Yarışma kertikleri:

1. Yarışmaya katılacek yaratmalar kmahmut2026@gmail.com e-poşta yolunnan verilecek.

2. Yarışmaya katılacek yaratmalar taa öncä hiçbir yarışmada ödül almamış hem hiç bir erdä yayınnanmamış olaceklar.

3. Annatma konusu serbesttir.

4. Her yazıcı, yarışmaya en çok iki ayırı annatmaylan katılabilir. Yollanılacek annatmaların her birinin en az 1.000 (bir bin) en çok 7.500 (edi bin beşüz) laflan yazılı olacek.

5. Yarışmaya e-poşta yolunnan yollanılacek annatmaların üzerindä sade parol yazılı olacek; paroldan kaarä  yarışmacının adını belertän bir nışan bulunursa annatma yarışma dışı bırakılacek. Annatma dosyalarınızda Parol hem Annatmanın adı er almalıdır.

6. Yarışmacı, bületen kopiyasını, açık adresini, parolünü, katıldıı memleket adını, 1 taane dicital patredini hem biyografiyasınnan birliktä bir Word dosyası halında hep o mailın 2. eki olarak e-poştaylan yollayacktır.

7. Annatmalar kompyutorda 12 punto olarak yazılacêk.

8. Yarışmaya katılan annatmaların yazıları kesinniklän geeri verilmeyecek hem yazıların saabisi bu konuda hiçbir hak ortaya koyamayacek.

9. Annatma original olacektır. Original olmayan annatmalar (Örnek: YA – yapma akıl üzerindän yazılı olannar) yarışmaya alınmayaceklar.

Annatmaların yollanma adersi:

kmahmut2026@gmail.com adresinä e-poşta yolunnan yollanacek.

Anton Pavloviç ÇEHOV dünnä literaturasının klasii. İmparatorluk Bilimnär Akademiyasının İncä literatura kategoriyasında Şannı Akademii (1900-1902). Dünneyin en anılmış dramaturglarından birisi. Onun yaratmaları 100-dän zeedä dünnä dillerinä çevirildi. Onun en anılmış pyesaları “Çayka” (“Balıkçı kuşu”), “Tri sestrı” (“Üç kızkardaş”) hem “Vişnövıy sad” (“Kirez başçası”) artık 100 yıldan zeedä dünneyin teatrularında sțenaya koyulêrlar.

En zakonnu evlilii yapma uurunda kaavi hem istemeyä saabi olarak hem hep aklımda tutarak, ani hiç bir evlilik karı kuluusuz olmêêr, onurluum, mutluluum hem keyfim olarak, saygıylan teklif ederim dul karılara hem delikannı kızlara kendilerinin ii neetli bakışlarında bunnarı esaba alsınnar:

Bän bir adamım – bu hepsindän öncä. Bu, elbetki, kukonalara deyni pek önemni. Boyum 2 arşın 8 karış. Gençim. Yaşlılaa kadar, bir balta kuşun Petrov gününä kadar, uzakım. Soyluyum. Yakışıklı diilim, ama çirkin dä diilim, hem okadar yakışıklıyım, ani karannıkta çok kerä yakışıklı bir adam olarak tanındım. Mor gözlüyüm. Yanaklarımda (ne yaparsın ki!) çukurcuk yok. Aurt dişlerimim ikisi biraz bozuk. İncä delikatlıımnan yok nicä üüneyim, ama kaslarımın gücündän kimseyin şüpelenmesinä izin vermäm. 7¾ nomerli eldiven giyerim. Fıkaara, ama efendili ana-bobamdän kaarä, bişeyciim yok. Ancak, parlak bir gelecääm var. Gözäl karılara hem, özelliklän, izmetçiykalara büük bir düşkünnüüm var. Herbir işi inanêrım. Literaturaylan zanaatlanêrım hem okadar başarılıyım, ani “Strekoza”nın (“Popaz beygiri”) poşta kutusu üstündä siirek yaş dökerim.

Neetimdä var gelecektä bir roman yazmaa, angısının baş kahramankası (gözäl hem günahker) olacek benim eşim. Gündä 12 saat uyuyêêrım. Barbarca çok iyerim. Rakıyı sadece kumpaniyada buyurêrım. İslää tanıdıklarım var. “Russkaya gazeta” (“Rus gazetası”) sayfalarında insannıı akıla koyan iki literatorlan, bir peetçi hem iki cabacıylan tanışêrım. En sevdiim poetlar Puşkarev hem, kimär kerä, bän kendim. Tez urulêrım hem kıskanç diilim. Sade bana hem benim kreditorlarıma bilinän sebeplerä görä evlenmää isteerim. Te bän buyum! Te nesoy da lääzım olsun benim gelinim:

30 yaşından büük hem 15 yaşından küçük olmayan bir dul ya da genç kız (onun istediinä görä). Diil katoliçka, taa doorusu bilän, ani bu dünnedä yanılmaz insan yok, hem diil bir çıfıtka. Çıfıtka herkerä soracek: “Bir sıracıı kaç paraya yazêrsın? Neçin sän bobacııma gitmedin, o paranı toplamaa seni üüredeceydi?”, bu işi bän beenmeerim. Maavi gözlü hem (yakışarsa da) kara kaşlı bir kula insan. Soluk tenni diil, kırmızı yanaklı diil, zabun diil, tuyan diil, uzun boylu diil, kısa boylu diil, gözäl diil, şeytannarın tutulmuş diil, kısa saçlı diil, yayık aazlı diil hem sokaa az çıkan.

O lääzım:

Gözäl bir el yazısına saabi olmalı, çünkü yazılarımı enidän yazmasına bir insan zorum var. Enidän yazma işi az.

Benim işbirliindä bulunduum jurnalları sevsin, yaşamasında da onnarın uuruna uysun.

“Razvleçeniya” (“Şennenmä”), “Ejenedelnoe Novoe vremä” (“Aftalık Eni zaman”), “Nana” okumamalı, “Moskovskiye vedomosti” baş statyalarından duygulanmasın hem “Berega”da (“Kenarlar”) bu türlü yazılardan da bayılmasın.

Becersin: türkü çalmaa, oynamaa, okumaa, yazmaa, imäk yapmaa, kaurmaa, kaurtmaa, yalpaklanmaa, pişirmää (ama azarlamamaa), kocasına ödünç para vermää, kendi parasınnan delikat giinmää (NB) hem mutlak seslemäklän yaşamaa.

Bilmesin: bızıldamaa, sıslamaa, gıcırdamaa, çılgın baarmaa, ısırmaa, diş göstermää, çanak-çölmek kırmamaa hem evin dostlarına göz-kaş oynatmaa.

Aklında tutsun, ani buynuzlar bir kişiyi donaklamêêr hem, ani onnar nekadar kısa, okadar taa islää hem taa güvenni o kişi için, kimä büük havezlän buynuzlar için ödenecek.

Adları Matröna, Akulina, Avdotya hem bunnara benzeyän kaba adları olmasın, ama adları nesoysa efendilikçä (örnek olarak, Oli, Lenoçka, Maruska, kati, Lipa h.t.b.) olsun.

Kendi anasını, ani derin saygı duyduum kaynanamı, kendisindän dokuz daa aşırı tutsun (başka türlü kendimdän emin diilim) hem

En az 200.000 gümüş rubliyä saabi olsun.

Ama, kreditorlarım uygun görürsä, son punktu var nicä diiştirmää.

Gagauzçaya çevirdi Todur ZANET

2020-ci yıldan beeri yazêr gagauz dilindä peet hem bilmecä. Taa sora başladı kendisini prozada da denemää: yazdı bir masal “Bulutçuk hem laalä” hem kısa annatma “Dimu”.

İlk yaratmaları tiparlandı ilkyazın 2023-cü yılda uşaklara deyni “Güneşçik” jurnalında.

 Kış

Dışarda kaarcaaz yayêr,

Elektän sansın geçer,

Yavaş-yavaş düşer,

Herersi biyaz olêr.

Fidannar donaklı durêr,

Gelinnerä onnar benzeer,

Ayaz kuvedini gösterer,

Pençerdä resim brakêr.

Kaar kırları kaplamış,

Biyaz yorgannan örtmüş,

Doz-dolay biz bakêrız,

Sansın masalda bulunêrız.

Uzakta ses işidiler,

Uşaklar kızaklan kayêr,

Uçak gibi uçêrlar,

Kışı çoktan bekleerlär.

Ayläm

Ayläm içeri toplandı,

Herkez iştän tutundu.

Anam pala dokuyêr,

Bobam iplik hazırlêêr,

Mali yapaa işleer,

Dädu yumak sarêr,

Kaku diker kırnak,

Kardaşım oynêêr kıvrak,

Bän mancayı pişirerim,

İçersini kırnaklêêrım.

Gagauzça lafederiz,

Adetleri koruyêrız.

Gagauzsun, lafet gagauzça

Gagauzsun, lafet gagauzça,

Hiç utanma kendi dilindän,

Ana dilindän sän atılma,

Koru onu hertaraftan.

Gagauzsun, lafet gagauzça,

Kaybelmesin ana dilimiz,

İlerlesin bizim Gagauziya,

Kaybelmesin bizim halkımız.

Gagauzsun, lafet gagauzça,

Unudulmasın ana topraamız,

Okulda, ayledä, sokakata,

İşidilsin gagauz dilimiz!

Seni severim

Seni severim, bän severim,

Durêrsın sän hep aklımda,

Sarmaşmaa sana isteerim,

İstämeerim hiç salvermää.

Sän uzaktaykan, bän bekleerim,

Darsıyêr canım heptän,

Uzak yola bän geçirerim,

Hiç çıkmêêrsın sän aklımdan.

Seni severim, çok özleerim,

Sevinerim bän gülüşünä,

Dudaklarını öpmää isteerim,

Şükür, ani varsın sän bendä.

İsteerim yaşamaa

İsteerim yaşamaa, ani sevmää,

Her gün sevdamı sevindirmää,

Kızçaazımı beladan korumaa,

Aylemä dayak olmaa.

Bän pek isteerim yaşamaa,

Anamı hem bobamı saymaa,

Onnar yaşamak bana baaşladılar,

Beni zorluklardan korudular.

İsteerim yaşamaa hem işlemää,

Uşakları sevmää hem üüretmää,

Nasaat her gün vermää,

Dooru hem uz yola koymaa.

İsteerim yaşamaa, faydalı olmaa,

İnsana sevinmelik getirmää,

Yazmaa kendi peetlerimi,

Okumaa kendi annatmalarımı.

Bän pek isteerim yaşamaa,

Bän danışêrım Allaha,

Prost et beni! – bän yalvarêrım,

Bakıp gökä, dua ederim.

Dostluk

Küçüktän dostluk ederiz,

Dost kendimizä ayırêrız,

Lafımız uysun isteeriz,

Vakıdı şen geçireriz.

Hepsi gözäl lafeder,

Aazından bal akêr,

Açan yardıma çarêrsın,

Bitkidä yalnız kalêrsın.

Çok dost var bizdä,

Haliz dost zor bulmaa,

Kim duracek yanında,

Yardım edecek zorlukta.

Elini herkerä uzaldacek,

Para lääzım sa verecek,

Kötü laf sölämeyecek,

Arkasını sana dönmeyecek.

Sän aalarkan, aalayacek,

Sän gülärkän, gülecek,

Bil, kısmet senin tarafında,

Ölä dost varsaydı sendä.

ŞKOLA TERTİPLERİ

BİLMECELERİ

***

Elimizä alıp, yazêrız,

Bukvacıkları kıvradêrız,

Bukvalar dizildilär,

Lafı düzdülär. (Yazal)

***

Yannışlık yaptın alatlan,

Kahıra hiç düşmä sän,

Var bendä yardımcı,

Yannışlıkları silecek hızlı. (Silgiç)

***

Sayfacıkları aktarêrız,

Okuyêrız, üüreneriz,

Bilgileri kablederiz,

Çok akıllı olêrız. (Kiyat)

***

Üürenici urokta kullanêr,

Klastakı işi yazêr.

Üüredici toplêêr,

Yannışlıkları doorudêr,

Notaları koyêr. (Tefter)

***

Albomu elimä aldım,

Resimnemää çekettim,

Türlü renkleri kullandım,

Kendimä mayıl oldum. (Renkli karandaşlar, boyalar)

***

Kiyadı kopardım,

Yapıştırmaa savaştım,

Parmaam da yapıştı,

Gücülä ayırıldı. (Yapışkan, tutkal)

***

Orada biz resimneeriz,

Türlü boyaları kullanêrız,

Resimciklär käämil olêrlar,

Bizä dooru gülümseerlär. (Albom)

***

Elimdä onu yımışattım,

Masada tukurladım,

Tavşancık ondan yaptım.

Tavşancık bana baktı,

Gözünü bana kıptı. (Plastilin)

***

Var kulaklarım, ama işitmeerim,

Var aazım, ama lafetmeerim.

Bän fayda çok getirerim,

Hem kırkêrım, hem keserim. (Makaz)

Dimu

(annatma)

Kasım ayın bitkisiydi. Hava diişildi, başladı suuk olmaa. Sabaalen kraa düşmüştü, suuk lüzgär haşlardı suratını, belliydi, ani yaklaşêr kış.

Dimu yaklaşardı şkolaya, dördüncü klasa gidärdi. Genä geç kalardı ilk uraa. Bitki vakıt o gelärdi şkolaya yorgun, neçin deyni kalkardı erken da yardım edärdi anasına-bobasına kuşları, hayvannarı doyurmaa. Onnar ayledä altı uşakmışlar. Dimu ilk uşakmış, en büükmüş, onuştan işleri sıra gelärmiş ona yapmaa.

Dimu urmuş kapuya da girmiş klasa:

– Sabaa hayır olsun, Elena İvanovna!

– Sabaa hayır olsun, Dimu! Sän neçin geç kalêrsın ilk uroklara? Annayamêêrım ne olêr seninnän? – üfkeli sordu üürediciyka.

Dimu indirdi kafasını, kızardı, utanmaktan kayıldı er altına girmää, ama bişey sölämedi, istämärdi anasını-bobasını kabaatlı brakmaa. Dimunun dostu, Vani, kalktı da dedi:

– O geç kalêr ilk uroklara, neçin deyni savaşêr yardım etmää anasına-bobasına.

Elena İvanovna açan işitti bu lafları pek istedi onnarlan buluşmaa da çözmää bu problemayı.

– Dimu, büün uroklardan sora gidecam sizä, isteerim lafetmää anannan hem bobannan. Şindi geç da otur.

Uroklar bittinän, Elena İvanovna Dimulan bilä geldilär onnara evä. Todilän Tudorka kapunun önündä papşoy falardılar. Gördüünän üürediciykayı ikisi dä birdän sordular:

– Ne oldu?

– İsteerim sizinnän lafetmää, – dedi Elena İvanovna.

– Geçin içeri, – buyur etti Tudorka.

İçeri girdiynän onnar çekettilär lafetmää.

– Siz bilersiniz mi, ani sizin oolunuz çeketti geç kalmaa ilk uroklara.

– Ölä mi, bilmärdik, seftä işideriz. Dimu bizä bişey sölämedi, – dedi Todi.

– Uşaklar söledilär, ani o sabaalen erken kalkarmış da yardım edärmiş sizä ev işlerini yapmaa. Bitki vakıt başladı dinik gelmää şkolaya, yufka nota başladı kabletmää, vardır uyukladıı urokta. Annêêrım, ani sizä dä lääzım yardım, ama savaşın kaldırmamaa onu ölä erken. Çocuk lääzım dinnenilmiş kafaylan gelsin şkolaya, ozaman ona kolay olacek üürenmää.

– İslää, Elena İvanovna, biz sizi işittik, – söledi Todi.

– Sevindim, ani kayıl oldunuz benimnän, işittiniz benim laflarımı, – güleräk dedi Elena İvanovna.

Bu lafetmektän sora, Todi hem Tudorka başlamışlar brakmaa çocuunu dinnensin. Dimu yardım edärmiş onnara uroklardan sora. Avşam üstü üürenärmiş, okuyarmış, yazarmış evdeki işini. Başlamış genä üüsek notaları kabletmää, pay alarmış meropriyatiyalarda, olimpiadalarda.

Geçmiş vakıt, üürenmäk yılı başarılmış. Dimu kabletmiş iki metinnik. Bir metinnik, ani üüsek notalarlan bitirmiş üürenmäk yılını. İkinci metinnii kabletmiş, neçin ki sık pay alarmış meropriyatiyalarda.

Todiylän Tudorka pek sevinärmışlär hem hodulanarmışlar kendi çocuunnan. Umutlanarmışlar, ani Dimu olacek akıllı, anılmış, cana yakın, ii ürekli bir insan.

Prezentațiyaya uygun donaklı aktovıy zalında kiyadın avtorunu tuz-ekmeklän karşılamaktan sora, islää hazırlanmış sıra pek gözäl geçti. Yazıcının kısa biografiyasını açıklamaktan, patretlerini akıntılı göstermektän hem onun birkaç peetini okumaktan sora, “Can pazarında can pazarlıı” kiyadın hazırlanması hem kendi kiyat için annatması için, yazıcıya söz verildi.

Belliki, Canabisinin annatması zalda bulunan insannarın arasında büük meraklık yarattı. Üürencilär, pedagoglar, musaafirlär durmamayca soruş verdilär avtora, angılarına Todur ZANET saygıylan cuvap etti.

Bundan sora “Altın çöşmä” örnekli uşak oyun ansablisindän lițeyin üürencileri gösterdilär “Üç ayak oyununu”. Gagauz dilindä hem literaturasında üürediciyakası Matrona Nikolaevna BARGANın tarafından aaraştırma yapılan açıklamalara görä, üürencilär “Sincircik”, “Rop-rop”, “Karış üstü atlamak”, “Uzun eşek” gagauz halk oyunnarını gösterdilär.

Prezentațiyanın sonunda lițeyin direktoru Mariya Dimitrievna ÇEBANOVA şükür etti yazıcıya bu sıraya gelmää deyni vakıt ayırmasına hem bulmasına. Kendi tarafından avtor baaşladı imzalanmış “Can pazarında can pazarlıı” kiyadını lițeyin bibliotekasına.

Anmak için kalsın deyni, sıraya katılannarlan ortak bir patret ta yapıldı.