Mutluluk ta gitti, kalmadı…
Sevgiylän buluşacan
Da uşaklıından kopacan.
Bulursan – kaybedersin,
Neyi, neyi taa bekleersin?

İlerdä ne sa bekleer,
Orada sana da var er,
Dan aarmasına bak, gör,
Ondan canına kısmet ör.

İnanannar yalan söleer,
Doorusu sonunda duyulêr:
Gelecek ömürdän gelän ok
Aydınnık, sıcak ta pek çok.

Ko o ok annına ursun,
Orayı nur, kısmetlär konsun.
Yaşamak paaları nedir?
Mutluluk gidip, eridimidir?

Herbir iş kolay örüyer –
Çeliin da paası belinmeer.
Sıradakı günnär alêr ömürü –
Te taa bir günü gömüldü.

Bu akıntı yolunda,
Neetin kimin fikirindä.
Aar akılı kimdän bekleersin?
Eşiktän çevirmää becerersin.

Tenini suuk yapan nedir?
Bizi suuklan kalın yapan nedir?
Kısmet neymiş, annamadım,
Mutluluk ta gitti, kalamadı…

Sän
Hepsi, ne deersin – aslı, pak.
Hepsi, neyi yapêrsın – ak-pak.
Benim beendiim – hepsi sendä var,
Dayma aaradıım da – sendä var.

Kolay diil annamaa yarım laftan,
Ya da bir kaş oynatmadan.
Taa da zor uymaa lafına,
Aklımnan da – akılına.

Senin beklediin – aydınnık bir şafk,
Bän varım mı onun içindä, ya bak –
Bu bir soruş… Ayın raatlıı gibi –
Senin o susmanın ilinnii.

Geçteki yıllarına baalar
Var benim içimdä, bu hiç diil zarar.
Sansın bireri toplu Zamannar
Sana baalı… senin aracılıınnan baalı onar.

Hepsi, ne deersin – aslı, pak
Hepsi, neyi yapêrsın – ak-pak.
Ama canın  hiç diil bir Tanrı,
O da yanıldıynan yanılêr… yanıldı.

Gagauz dilinä çevirdi Todur ZANET

SESSİZ GEMİ
Artık demir almak* günü gelmişsä zamandan,
Temreyä* gidän bir gemi kalkar bu limandan.
Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizçä alır yol;
Sallanmaz o kalkışta ne mendil*, ne da bir kol.
Portlarımda kalannar bu gezidän gücenni,
Günnärcä kara uzaa bakar gözleri nemli.
Zavalı üreklär! Ne gidän son gemidir bu!
Göç olmak ömürün ne da son yaslı kalanı bu!
Dünnädä sevilmiş hem sevän boşuna bekleer;
Bilmäz ki gidän sevgililär dönmeyeceklär.
Bir çok gidenin her biri kanaat ki erindän,
Bir çok yıllar geçti; dönän yok seferindän.
Gagauzçaya aktardı Todur ZANET
_______________
demir almak – поднять якорь;
mendil – basma;
sefer – поход, экспедиция.

Suskun
Şindi derindän susma zamanı
Atar yıldız[1] susmalı
Bütün seslär
Gök kubeydä cınnadıktan sora
Sıra geldi susmaya

Sevdaya lafedän dil yoktur
Ona yan ne varsa sestän yoksundur
Bütün seslär suskunnaa karar alınca
Dilä gelän can da, artık bir suskundur.
21 Mart 2018

MİNEya[2]
Büük davaların Üst insannarı olur
Davalar düşüncä insannar küçülür
Büük poetlar, büük sevdalar içindir
Ama büük sevdalar madaralık evlerindä[3] etişir.   

Saraydakı Firuzan’ı sevmäk kolaydır
Madaralık evlerindeki Mine’ye aşık olmak olaydır.
Büük poetlar Firuzan’ın gözündä büüktür
Mine ne poeta aldırış eder, ne tahtına bakar
Ama en güzäl poetlar onunnan aşık atar.

Büük davalar, küçük idealları yok eder
Firuzan’ı sarayına kapan eder
Saray yıkıklaa döner
Mine’nin nikotin kokan elleri
Şarap kokan soluu
Hem koca bir ürää
Vardır

Bir devrim, kendi vakıdının evlatlarını iyarsa.
Dört kurşunnan urulan bir can topraa düşärsa
Baamsızlaa kauşma zamanı yakındır
Madaralık evlerindän bir peet üüseleräk doorulur
Zeetlenän aşıklar eni kahramannar duururur.
2018, Küçük ay

GÜZ AKIP DÖKÜLER AUÇLARMA

-I-

Güz akıp dökülür auçlarıma,
Kalendarin savurulan yapraklarından.

Güneş kuvedini çoktan kaybetti,
Solan ateş gibi çırpınıyor tan.

Yısınmaz, poyraza çalınan canım,
Vulkan yutsam bilä heptän kaynayan.

Bahçama dalan güz, paasını istiyor;
Boşçasında ar sancı hem güz lüzgärdän.

İinä acısına razıydım, osa
Az diyni çuvaldız idim ardından!

-II-
Düşlerimi çaldın, sakladın ömür,
Arayıp bulmaya vermedin zaman!

Yavaşla, bir soluk alımı dur da,
Baari giderayak su ver, tulumdan.

Gözümü açınca ellerimdäydin,
Kapadım, bän oldum genä kaypolan!

Dudaama kordan şerbeti sundun,
Donuk gülümsemäm tatlıykan baldan.

Güz akıp dökülür auçlarıma,
Kalendarin savurulan yapraklarından.
29. 04. 2010

TOPRAK KOKULU DÜŞLÄR
Şiire dönüştüremädiim beklemäm
Gök üzünä kanatlandıından beeri
Gecenin ellerindän
yıldız kaymasından korkuyorum
Onun içindir ki,
çoktandır
bulutların gök üzünü
kapatmasını diliyorum için için.
Olur ya, kayan yıldızı bulutlar köstekleer da
Pam-pak düşümü sürdüräbilirim deyni…
Poyraz çıkıyor beklenmedik bir anda
Ne kadar bulut varsa önünä katarak
Karşı yamaçtakı el dermeninin
Kırık kanatlarında üüterr hepsini da…
Bän yarım aaz sevincimnän
Ateş böceenin karannıcak ışıı eşliindä
Parsellenmiş düş tarafından
Kırıntılarını hatırladıım
Uşaklık düşlerini enidän kuruyorum.
Az ileridä gülümseyincä evlatlıım,
Gam kasavet namına ne varsa silineer akılımda
Uslanêêrım.
Anam gündelikçi olurkan
Beni tarlaya götürmäseydi
Kim bilir böle toprak kokan, memleket kokan
Düşlerim olmayacaktı.
Gagauzçaya aktardı Todur ZANET

Arhiv dokumentleri gösterer, ani ozamannar, bakmadaan ne dinä, ne milletlää, cengi ensemää deyni omuz-omuza kalktırlar Türkiyenin bütün insannarı: türklär, çerkezlär, kurtlar, lazlar, arablar, armennar, gagauzlar, slavlar, hepsi, kimin canı hem ruhu yanardı kendi vatanı için. O yanmak ta ensemää kuvet verdi.

Herliim Gagauziya Bütündünnä gagauzların Kongreslerindä hepsi gagauzların istoriyasını yazmaa karar aldısaydı, Çanakkale cengindä enseyiş için kan dökän gagauzları da anmamız lääzım.

Çanakkale cengi için film burada: http://xn--anakkaleninevlatlar-4xb78m.com/#!/

Büün tiparlêêrız Türkiyenin Diyarbekir  kasabasından poetın Abdulkadir Nur GÖRDÜKün o uzak günnär için dastanın. Tiparlêêrız Türkiye türkçesindä, kimsey bir laf deyämesin deyni.

ÇANAKKALE KARDEŞLİK DESTANI

Kim bilir nerden gelmiş, burda tüfek çatıyor.
Bazen yıldız misali, güneş gibi batıyor.
Geçilmez oldu çünkü, destan Çanakkale’ de,
Diyarbekir’den Şeyhmus, Muş’tan Hasan yatıyor.

Sülüsü Erzurum’dan almış, arslan dadaşım.
Aydın’dan efe gelmiş, Eleziz’den gardaşım.
Okullar tabur olmuş, sınıflar ise bölük,
Yol vermemiş düşmana, bu yüzden diktir başım.

İstanbul’dan, Bingöl’den, Sivas’tan, Sakarya’dan.
Kosova’dan, Bağdat’tan, Hatay’dan, Trakya’dan.
Kopup gelen evlatlar yan yana sonsuza dek,
Malatya’dan. Yozgat’tan, Samsun’dan, Kütahya’dan.

Elliyedinci alay, üçüncü taburdaydım,
Onbirinci bölükten Mehmetcik’tir ön adım.
Temel, Şamil, Haydar’ım, gidip geri dönmeyen,
Baran’ım, Ertuğrul’um, meçhul asker soyadım.

Seyit onbaşı biziz, Yahya çavuş özümüz.
Harcımız birdir bizim, tevhittir ön sözümüz.
Türküm, Kürdüm, Arabım, Lazım, Çerkezim sence?
Nedir paylaşılmayan, neden kördür gözümüz.

Nerede gönül dostu görürsen sor, ben oyum.
Selahaddin Eyyubi, Veys-ül Karan’dan soyum.
Hacı Bayram Veli’den, Yunus’ tan kültürümüz,
Pir Sultan’lar şahımız, Mevlana’dandır huyum.

Şafak vakti duruldu namaza hep beraber,
Yerle gök kucaklaştı, bayram gibiydi her yer.
Geri dönmek yok dedi gür sesiyle kumandan,
Mabud’a son yakarış dillendi, illa zafer.

Hücum ettik beraber, Allah Allah diyerek.
Çok zaman oruç tuttuk, boş iftar bekleyerek.
Ne mümkün karavana, kim bulmuş ki çorbayı,
Bazı gün kuru ekmek, çoğu gün şükrederek.

Erat, son tekmilini Rabbine verdi elden.
Cennet kokusuydu bu, gelen sabah yelinden.
Nuri paşa seslendi, hakkın helal et asker.
Melekler cevapladı, her birinin dilinden.

Toz, dumanla çökerken, Kanlıdere’ye gece.
Buradan sağ çıkmanın adı çok zor bilmece.
Başka başka olsa da türkümüz, ağıdımız.
Kelimeyi şahadet değil mi en son hece?

Mermi ve top sesleri, ninni gibiydi sana,
Gaziler selam durdu, şu kefensiz yatana.
Dursun gelmiş Rize’den, Halil ise Urfa’lı.
Kime yetmez bu toprak, kim sığmaz bu vatana.

Doktor Dimitri son kez seslendi kınalıya,
Ali çavuş, benim’çin dua edin Tanrı’ya.
Bana gavur demeyin, mezarım sizle olsun,
Sinenizde kalayım, gömün Gelibolu’ya.

Şahlandı Anadolu’m, koştu mahşer yerine.
Minnettarız, kahraman neferin her birine.
Eller kalksın duaya, hepsine rahmet olsun.
Kadından erkeğine, komutandan, erine.

Bir daha yaşanmasın böyle zorlu savaşlar.
Ne acılar çekilsin ne de dökülsün yaşlar.
Mecbur olsak o başka, geliriz aynı ruhla,
Korkuyu korkutmuşuz, şahittir dağlar, taşlar.

Aynı bahçenin gülü, aynı renktir kanımız.
Tek başına biz dersek, eksik kalır yanımız.
Mühürdür Çanakkale, kardeşlik tesciline.
Ortaktır kaderimiz, ortaktır vatanımız.
Abdulkadir Nur GÖRDÜK,
Türkiye, Diyarbekir  

HİÇ SORMAYIN BİR POETA SİZ VAKIDI
Hiç sormayın bir poeta siz vakıdı,
Saada görä yaşamêêrlar onnar.
Hem diil lääzım sormaa bu esabı,
Deyni bakışları aşaa indirsinnär.

Poet – o göklerdä uçêr, bir kanatsız,
Hiç bilmedään yaşamayı yaşêêr yalnız.
Poet o vakıdı ölümsüzlää alêr:
Ani sizlär hep boşuna harcadınız.

Ne yaşamak? Gecä-gündüz düünmää,
Son kıpımadan yangını hep sündürmää.
Hiç sormayın bir poeta siz vakıdı,
Onun o vakıdı – bir sonsuzluk.
                                     Bu sekretı lääzım bilmää.

YABANIYI KORUMAK İÇİN SÖZ
                     “İnsan insana – yabanı”
                             Tomass GOBBS
Bän yabanı gibi gezerim daalarda,
Ruhlarlan sözleşip tepelerdä.
Yabanılar zarar hiç yapmêêr dostuna,
Salt Homo Sapiens bizi urêr erdä.

Bekleeriz kötülük dönsün ko isleeyä,
İnsan bekleer, hep seslenip o nesteyä.
Benim da beklemäm, kızın bir umudu:
Ha şindi bir kısmet te gelecek evä.

“Sän bil, yabanılar bizä duşman!” –
Dedi bana bir sabahta bilgiç adam.
Bilerim, insannar yabanıdan beter,
Zerä bir yabanı – o insanndan insan.

Çok miskinnik gördüm bu ömürdä…
Dostu da, yakını da, afettim erdä.
Küçüklüümdän taa üüretti Allaa,
İilik yapıym, ne var benim kuvedimdä.

Bizä hep deerlär: “Ur, öldür yabanıyı!”
Yaban gibi o insannar kapladılar daayı.
O yabanı insannardan ne duacek
Yaban gibi salt yaşayıp yaşacek…

TAŞTAN İDOLUN TÜRKÜSÜ
Geldim dünneyä –
Gittim dünneydän.
Yaşamamda nelär yarattım?
Göklerdä yıldıza hep baktım,
Bulanık suları, süzüp, akıttım.

Ömürä te geldim,
Sora döndüm.
Dannarın şafkını hep gördüm,
Duvamda çaardım Allahı,
Bakınıp prost etsin günahı.

Akıllı insan da gördüm,
Ahmacaa arkamı da döndüm
Sora gözümü da yumdum.
Şindi bän – sessiz bir taş,
Annadamaycam bir taş!

Gagauzçaya çevirdi Todur ZANET

BENİ YAAMURA ÇAAR, UNUTMA
Gözüme mıh çakarcasına durma ölä
Yol var
Yolculuk var
Ansızdan iş çıkar
Bişey olur
Beni yaamura çaar, unutma
İki gözüm yaşamak
Varım inadına
Eşilindä
Alında
Moorunda
Düşündä
Ayında
Kavganda
Braayıp gidersin olur ye
Beni yaamura çaar unutma
Esabı brak
Kantarı brak
Yol kısa yol uzak
İnsana insan lääzım
Ye bildiincä aktıkça dereciklär
Su utu* tuttukça gerçeklär
Uyuyup uyanmadıkça zaman
Beni yaamura çaar unutma
Büüdükçä tuzak hoburluu gözlerdä
Skvoznäk aldıkça dört duvar arası
Silinincä güneşä giden iz
Beni yaamura çaar unutma
Harman sonu
Ya da bir baa bozumu
Gelin ökçeleri şıraya kokunca
Yakılınca bir yanık gurbet türküsü
Beni yaamura çaar unutma
İlkyazı yazı
Güzü kışı
Taşı topraa hem ateşi
Hem da dostu duşmanı
Aklından çıkarmadıkça
Beni yaamura çaar unutma
_______________
Su utu* – su otundan suda olan adacıklar

TÜRKÇEM HEP OKOPUM OLDU AMA
Hep yıkıntılarda duudum eni baştan
Bir bozkır düşü incelii bilä
Gırtlııma bıçak oldu
Yazda güzü

Güzdä kışı yaşadım

Sevgi hep okoplarım oldu ama
Kuşkuyu tuzaa
Gülü kalbimä gömdüm
Eskimedi direngen özüm benim
Yaarına yaşım oldu
Hoşgörü hep okoplarım oldu ama
Ne kula boyun iildim
Ne bukaya kolayından geldim
Düzdä yamaç tırmandım
Köstektä kol gezdim varlandım
Türkçem hep okoplarım oldu ama
Prizren, Çiçek ayı (aprel) 1991

Gagauzçaya çevirdi Todur Zanet

BİR BAYRAK VAR LÜZGÄR BEKLEER!
Şehitler tepesi boş diil,
Biri var – bekleer.
Hem bir güüs, soluk almak için,
Lüzgär bekleer.
Mezarı yakışmış bu kutlu tepeyä;
Yattıı toprak belli,
Tuttuu bayrak belli:
Kim demiş bilinmeyän bu askerä?

Dastanını yapmış, Ódasına kanmış.
Bir el ki – o dünneyä uzanmış,
Saygıylan gelip birär birär öpsün deyni ölümnülär!
Öpelim, temiz sä dudaklarmız,
Ama basmasın topraa temiz diil sä ayaklarmız.
Lüzgerini kesmesin güüdelär
Sesindän üüsek çıkmasın söleyişlär hem Ódalar.

Geeri gitsin pálmalar ötmesi,
Geeri gitsin ellerin yapma çiçekleri!
Ona oollardan, analardan dileklär eter,
Yazın sarı, kışın biyaz çiçeklär eter!
Söledi söleyennär temin,
Gel süngülü iitlerä pálma düülsün,
Şindi sän sölä, söz senin.

Şehitler tepesi boş diil,
Topraanı kahramannar bekleer!
Hem bir bayrak dalgalanmak için,
Lüzgär bekleer.
Dastanı üüsüz, susması derin bilinmeyän askerin;
Mezarı yakışmış bu kutlu tepeyä
Yattıı toprak belli,
Tuttuu bayrak belli:
Kim demiş bilinmeyän bu askerä?

(Gagauz türkçesinä aktardı Todur ZANET)

BİR TATAR POETIN SÖZLERİ
Peet söleerim, durduum erim daar olsa da
Korkmêêrım, süüvän halkım tatar olsa da
Açık güüslän karşı durup, bana millet
Pek keskin ateş hem ok atar olsa da.

Saaya, sola sapmam, ileri giderim
Yolda köstek görsäm, onu geçerim
Kalem eldä, durup yazan bir genç poet
Korkmak, ürkmäk haram – bunu bilerim.

Hiç ürkmeeriz duşmannarın gücündän biz
Bu gün Aliylän Rustamnan denk olduk biz
Ömüründä Poet çok aar acı çeker
Hiç durmayıp dalgalanêr geniş deniz.

Gözelliklär görüp, bal gibi olêrım
O işi metedip, lafa bayılêrım
Bir kötülük görsäm, süüverim, dayanmam
O durumda pek çetinim, af etmeerim!

Kötülüklär heptän beni paralêêrlar,
Sansın sopaylan beni çirkin düüverlär
“Nedän bölä?”, “Olamaz” hep söleerim
“Tfu, çortlar! Ahmaklar!” salt rükürterlär.

ANA DİLİ
Ey ana dil, gözäl bir dil,
Boba hem ana dili!
Dünnädan çok iş bildim –
Sän, ana dil, yardımcıydın!

Ey ana dil, her vakıtta
Yardımın geldi senin,
Küçüktän annaşılan,
Sevgim, kahırım benim.

Ey ana dil, sendä olmuş
En ilk okuduum duam,
Koru deyeräk kendimi,
Koru ana-boba erini.

Gagauzçaya çevirdi Todur ZANET

BİR DÜŞ GÖRDÜM
Dal, aaç, sanki devä saçları gibi,
Sabaha dooru uyumuşum Tuura-Suu’da.
Bir düş gördüm,  sansın ecel gibi,
Atatürk – Türk atası hakkında.

Kuş kaşlı, uzun boylu, kartal gözlü,
Elli yaşında gibi, taştan lafı.
Geniş omuzlu, elleri da kaaviymiş,
Nasaat etti, sanki benim düşündüüm gibi:

- Aslısını aslı demedään hiç kaşmamalı,
Biz o zaman halkı millet yapmak istemiştik.
Büük şair olduunu sora bildim,
O Sizin ustadınız Nazim Hikmet.

Şairdä şiir, Devlette kuvet üüsek oldu,
Devletin nacaa keskin, şairin şiiri havalı.
Biz o zaman halkı millet yapmak istemiştik,
Bilmedään nicä kader hemen kırıldı.

Padişahlar pek zengin geçti ömürdän,
Ne elli kuruş ne da mal yıvdım.
Her zaman Milleti düşündüm, hastalandım,
Te onun için Atatürk, Türk atasıyım.

Nicä şairlär geçti milletlerdän,
Baaşladı ruhunu insannnara.
Şairlerdän Nazım Hikmet şiir atası,
İnsannıın atası, bütün Türkün.

Te bölä sanki prost ediim istedi gibi,
Çırak deyni bana canını vermiş gibi.
Cuvabımı beklediini sandım,
Yokladı ellerinnän çenesini.

- Şükür Türk atası demäk istedim,
Düşündüm ellerini sıkmaa.
Ayırılarkan uyandım uykudan,
Deputat Medetbekov yanımdaymış.
(türkiye türkçesindän gagauzçaya aktarıldı)

YORGUNNUUN ETMİŞ BEŞİNCİ TÜRKÜSÜ
(“Yorgunnun üzüncü türküsü” kiyadından)

YORGUNNUKTA
(serbest peet)

Bölä fikirlär
yuurêr beni
yorgunukta…
Eer eroplannar
eri sürsä –
traktorlar
göktä
uçacıydılar mı?
Eer parovozlar
gezsä denizlerdä –
gemilär
demir yolda
üzeciydilär mi?
Eşää er
argamak* desän –
o argamak
olup bir gün
köşacek mı?
Eer halturşçikä
talantlı poet desän –
talantlıya
ozaman nicä deyecän?
Bu fasıl fikirlär
yuurêr beni
yorgunukta…
______________
*argamak – ölä bir at

 ONUN O YOLUNU GEÇMEYECÄN SÄN BİR ZAMAN
…Nedir poet? Poet – ömür gençlii,
İlk sevdaya düşän dilber canı.
Peetin özü, paası hem maanası
Poet hem da dilber – bir kısmetin kanı.

Nedir poet? Poet – halkın gençlii,
Bilgiçleri akıllan şaştıran,
Salt Allahtan korkan, diil aalemdän,
Bir padişah gibi tahtasında kalan.

Nedir poet? Dayma yanan ateş,
Ayoz nışan verän hem durmayan hiç raat,
Onun o yolunu geçämeycän sän bir zaman
Poet – köstek aşan hem da uçan bir at.

Gagauzçaya çevirdi Todur ZANET