Bu iş için ellerini kaldırdılar “Çalışmak hem Birlik” (PAS) partiyasından hem “Evdä demokratiya” (PPDA) partiyasından deputatlar hem “Alternativa” blokundan deputat İon KİKU.

Bu karara ellerini karşı kaldırdılar “Bizim partiya” partiyasından deputatlar hem “Alternativa” blokundan üç deputat. Bundan kaarä Alternativa” blokundan üç deputat oylarını kullanmadılar.

Kolaj: logos-pres.md

Nicä açıklêêr Moldovanın dışişleri hem Evropaya integraţiya ministerliin basın serviçi, bu ikili görüşmedä Moldova-Türkiye ilişkilerinin derinneştirilmesi hem işbirlii mehanizma konuları uurunda dialog er aldı.

Bundan kaarä premyer-ministru yardımcısı Mihai POPȘOY hem Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, iki devlet arasındaki ilişkilerin kaavileştirilmesindä pek önemni olan kultura hem üüredicilik uurunda soruşları da inceledi. Bu işlän ilgili olarak, Türkiye Kişinev Büükelçisi urguladı, ani Türkiye Respublikası bu sektorlarda yardıma büük önem verer.

Halklararası Krım Platforması kanadı altında III-cü Kara deniz bölgesindä güvennik Konferențiyasında pay aldılar 30-dan zeedä devletin temsilcileri.

Türkiye Respublikasından bu Konferențiyaya katıldı Türkiye Respublikasının dışişleri Bakan yardımcısı Levent GÜMRÜKÇÜ. Canabisi, Konferențiyanın açılış panelindä nasaat edip, açıkladı Türkiyenin bölgedä güvenniklän ilgili bakışlarını hem bu uurda attıı adımnarlan paylaştı.

“Kara deniz bölgesindä güvennik Konferențiya”ları Rusiya Federațiyasının tarafından Ukraynaya üüşmesinnän ilgili sebeplerinnän olarak yaplêrlar hem onnarın I-si 2023-cü yılda Bukureştä, II-si dä 2024-cü yılda Sofiyada düzennedilär.

Bu karara görä, energetika uurunda Üstolan Durumu kurmanın sebebi – Rusiya Federațiyanın Ukraynanun infrastrukturasına atakalarıymış.

Bildiriler, ani Üstolan Durumu vereceymiş kolayını enrgetika sferasında duruma görä ilgili kuruluşlar arasında koordinațiyaylan hem hızlılıklan devletin energetika güvennii hem vatandaşların korunmasında lääzımnı işleri yapmaa.

Açıklanêr, ani Üstolan Durumu zamanında Moldova Pravitelstvosu tarafından kabledilän kararlar mutlak geçirli hepsi merkez hem bölgä kuvetlerin öndercilerinä, devlet kuruluşlarına, vatandaşlara hem Moldova Respublikasında bulunan yabancı vatandaşlar deyni.

Eridir urgulamaa, ani Üstolan Durumu zamanında bücettän paralar Moldova Pravitelstvosu tarafından hiç birinä sormadaan kolaylıklan harcanêr hem bunda kimsey ona esap sorulmaz.

Apeläțiya Palatasının Baba Marta ayın 19-da oturuşunda tarafların kapanış sözlerini başardılar hem kabaatlı sanık insannar daavacıların önündä onlain yolunnan son açıklamalarını yaptılar.

Gagauziya Başkankası Evgeniya GUȚUL son açıklamasında urguladı: bän kendimi kabaalı bulmêêrım hem bu işi kabletmeerim, çünkü zakonnara karşı bän bişey yapmadım hem onnarın çerçevesindän çıkmadım”.

2025-ci yılın Harman ayın (avgust) 5-dä Kişinev Boyukan sudun daavacıykası Anna KUÇERESKU, aldı karar Gagauziya Başkankasına Evgeniya GUȚULa 7 yıl kapan vermää da açıkladı, ani “Evgeniya GUȚULa 7 yıl kapan veriler o üzerä, ki 2021-2022 yıllarda, şindi Moldovada zapa altına koyulan, “ŞOR” partiyasında işleyeräk, bu partiyayı hem seçimnär konkurentını zakonsuz finans etmesindä o ortaklık yapmış”. Bundan kaarä Canabisini kabaatlı bulêrlar 2022 yılın Canavar-Kasım aylarında “ŞOR” partiyasının kimi rayon bölümnerin işlerindä koordinațiya yapmasında.

Gagauziya Başkankası Evgeniya GUȚUL bu işi kabletmeer hem Boyukan sudunun kendisinä 7 yıl kapan verilmesinin sebepi, ona görä, var nicä politikalı temelli olsun.

Moldova pravitelstvosunun kanțeläriya bürosunun başı Sergey ÇERNEV açıklamasında söledi, ani “GHT Kararında seçim yapan kuruluşun adı “Gagauziyanın Merkez seçim komisiyası” olarak gösterili, ama Moldovanın eni kabledilän Seçim kodeksına görä, o lääzım olsun “Gagauziyanın Merkez seçim soveti”.

Bir yıl geeri, 2025-ci yılın Küçük ayın (fevral) 20-dä, Valkaneş primariyasında Moldova premyer-ministrusunnan olan toplantıda zakonsuzluk yapıp Gagauziya bayraanı salondan dışarı atan (bak: https://anasozu.com/gagauziya-bayraana-saygisizlik-kavgasi/) hem 2025-ci yılın Kasım ayın 12-dä “Büün Gagauziya – bu Moldovanın baamsızlıına hem güvenniinä yaanan bir separatist bölgesi” deyän Sergey ÇERNEV 2026-cı yılın Baba Marta ayın 16-da urguladı, ani “Devlet kanțeläriyanın uuru – Gagauziya topraklarında zakona uymak”.

Ama esaba alarak, ani Kişinev, maamilä surat seçimnär lääzımmış olsunnar Moldovanın eni kabledilän Seçim kodeksına görä, Gagauziya Halk Topluşuna seçimneri uurunda her türlü köstek koyêr.

Taa 2022-ci yılda, bu Seçim kodeksı kablediinän, GHT deputatları urguladılar, ani onun kabledilmesi Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyasının yok edilmesinä de-yüre yolunu açtı. Bir dä Seçim kodeksın 51 oylan kabledilmesi Konstituțiyalı “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu” Zakonuna karşı diiştirmeklär yapmak için 61 oy lääzım (MR Konstituțiyasının 111-ci statyasının 7-ci punktu).

Ozamannar, bu işlän ilgili olarak yardım için, GHT deputatları 02.12.2026 günündä danıştılar Moldova Prezidentına, OBSEya, Evropa Sovetinä hem Moldovada bulunan halklararası hem diplomatiya misiyalarına açık danışma yaptılar. Ama hepsi bu erlär yaptılar kendilerini sansın “ne suan imişlär, ne dä suana kokêrlar” gibi da bir cuvap vermedilär.

GHT deputatları, İspolkom azaları, sıradan insannar hem cümne kuruluşlar açıktan urgulêêrlar, ani büünkü gündä Moldovanın merkez kuvetleri Gagauziyaya karşı benzerisi olmayan bir baskı uyguladılar hem, Gagauziya avtonom-teretorial bölgesinin özel hak statusunu yok etmä deyni, ellerindän gelän herbir işi yapêrlar. GHT deputatları yardım için genä halklararası kuruluşlara – OBSEya hem Evropa Birliinä – ofițial yazılarlan danıştılar. Şindilik genä bir cuvap yok.

Gagauziya sa sade bir iş isteer: Gagauziyada Halk Topluşuna seçimneri Moldova konstituțiyasına hem “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu” Zakonuna uygun olarak, Gagauziya kurallarına görä, açıktan, dooru hem zakonnu bir uurda yapmılsınnar hem dä onnara Moldova merkez kuvetleri türlü uydurma baskılarlan karışmasınnar. Başka türlü 2026-cı yılın Kirez ayın 21-dä Gagauziyada Halk Topluşuna seçimnerin olması büük bir şüpä altında.

2026-cı yılın Baba Marta ayın 10-da OBSE Baş sekretari Feridun Hadi SİNİRLİOĞLUnun adına yollanan ofițial danışmada Gagauziya Halk Topluşu Baş yardımcısı Georgiy LEYÇU açıklêêr Gagauziya Halk Topluşun erini hem bakışını Gagauziyada hem Moldovada Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyası dolayında kurulan cümne-politika durumuna hem çaarêr Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyası dolayında kurulan cümne-politika durumun konularını halklararası uurunda konstruktiv dialoglan incelemää hem dooru çözmää.

Taa ileri hep bu türlü danışmalar ayırı-ayırı yolanıldı OBSEnın azınnıklar işlerinnän ilgili Üst komisarı Kristof KAMP (Christoph Kamp) hem Evropa Birliin Baş sekretari Alain BERSET adına.

Danışmanın PDFları burada:
OBSEya_Danişma

Nicä açıklandı ““111” Platforması”nın baş neeti – Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusun, onun kuvetlerinin hem konstituțiyalı haklarının korunması.

““111” Platforması” cümne kuruluşun adı doorudan dayanêr Moldova Konstituțiyasının 111-ci statyasına – “Gagauziya Avtonom-Teretorial Bölgesi”, angısına görä Moldovada temelleştirilidi hem korunêr “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu”.

Konstituțiyanın 111-ci statyasının 1-ci bölümündä doorudan yazılı: “(1) Găgăuzia este o unitate teritorială autonomă cu un statut special care, fiind o formă de autodeterminare a găgăuzilor, este parte integrantă şi inalienabilă a Republicii Moldova şi soluţionează de sine stătător, în limitele competenţei sale, potrivit prevederilor Constituţiei Republicii Moldova, în interesul întregii populaţii, problemele cu caracter politic, economic şi cultural” [«(1) Гагаузия — это автономно-территориальное образование с особым статусом как форма самоопределения гагаузов, являющееся составной и неотъемлемой частью Республики Молдова, которое самостоятельно, в пределах своей компетенции, в соответствии с положениями Конституции Республики Молдова, решает вопросы политического, экономического и культурного характера в интересах всего населения»; “(1) Gagauziya – bu özel hak statusuna saabi olan bir avtonom-teretorial bölgesi, gagauzların kendibaşınalık bir biçimi, angısı Moldova Respublikasının bölünmäz bir parçasıdır, ani ona verilän kompetențiyada, Moldova Konstituțiyası temellerinä görä, bütün insannar için kendi başına çözer politika, ekonomika hem kultura uurunda soruşları”].

Pek meraklı Konstituțiyanın 111-ci statyasının 7-ci bölümü dä: “(7) Legea organică care reglementează statutul special al unităţii teritoriale autonome Găgăuzia poate fi modificată cu votul a trei cincimi din numărul deputaţilor aleşi în Parlament” [«(7) Изменения в органический закон, регламентирующий особый статус автономно-территориального образования Гагаузия, принимаются тремя пятыми голосов избранных депутатов Парламента»; “(7) Gagauziya avtonom-teretorial bölgesinin özel hak statusunu düzenneyän sıradan Zakonuna diiştirmeklär Parlamenta seçilmiş deputatların 3/5 oylarınnan kablediler”].

Bu statyaları burada maasuz yazdık, çünkü iş gider ona, ani pek yakın zamanda onnar ya diiştirilecek, ya da nesteyä atılacek. Pek önemni 3/5 oylarınnan, ani 61 seslän. Bu țifraları pek islää  tutunuz aklınızda.

Geçennerdä yapılan toplantıda ““111” Platforması” cümne kuruluşun azaları açıkladılar, ani onnarın en yakın daavası – Gagauziyada Halk Topluşuna seçimneri açıktan, dooru hem, Gagauziya kurallarına görä, zakonnu yapmaa, Gagauziyayı baamsız hem dä tarafsız Moldova içindä korumaa. Çünkü, nicä açıklandı toplantıda “Moldovanın merkez kuvetleri, Gagauziyaya ortadan kaldırmak için, Gagauziyaya karşı büünkü günädän benzerisi olmayan bir baskı uyguladılar”. Bu durumda ““111” Platforması” ortaya bu sloganı attı: “Gagauziyayı birliktä koruyalım!”

Açıklamaya görä belli oldu, ani bu grupada 11 kişi var. Dooru, onnarın 6-sı “Çalışmak hem Birlik” (PAS) partiyasının adamnarı, kalan 5 eri dä Parlamentın, ölä denilän, opozițiya frakțiyalarından birär kişi doldurdu. Grupanın ortak predesedateli “Çalışmak hem Birlik” (PAS) partiyasından deputat Larisa VOLOH koyuldu.

Bildiriler, ani bu grupa Moldova Parlamentı hem Gagauıziya Halk Topluşu arasında bir dialog meydanın kurulması kalubu sayılêr hem onun baş uuru: Gagauziyaylan ilgili zakonnarın Moldova Konstituțiyasına uygun olmasını incelemää.

Bu türlü kalup 2015-ci yıldan beeri kurulu, ama ondan Gagauziyaya hiç bir fayda olmadı hem, şindiyä kadar, ortaya salt kara yımırtalar yımırtlandı.

Söz gelişi, “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için” Zakonunu diiştirmäk hem onun Konstituțiya statusunu düşürmäk için “Çalışmak hem Birlik” (PAS) partiyasında Moldova Parlamentında 67 oy olmadıı için, onnar Moldova yustițiya ministerliin yolunnan, Moldova Konstituțiya Suduna Gagauziyaylan ilgili danışmak yaptılar BURADA BAK.

Hiç bir şüpeniz dä olmasın, ani Konstituțiya Sudu onnara yan olmayacek da konstituțiyala zakonu diil 61 oylan, ama 51 oylan kablettirecek.

Hepsi biler, ani “Bir işi yok etmää istärsän – komisiya kur!” Bizim durumda da bölä, çünkü dill bir kerä gördük, nicä artık on yıldan zeedä bu türlü grupaları kurup, merkez kuvetleri Gagauziyayı otladêr.

Patret: parlament.md saytından