Kutlêêrız Moldovanın hepsi vatandaşlarını bu önemni yortuylan. Hepsimizä saalık, uzun ömür hem bereketlän selemet. Memleketimizä da barış, ilerlemäk hem baamsız olarak gelişlemäk.

Moldova Respublikasının baamsızlık Günün yortulu kutlama sırasında var Büük Ştefanın pamätniinä çiçek koyulması. Kişinevun baş meydanında öndercilerin yortulu nasaatları, asker paradı hem yortulu konțert programası.

Moldovanın Seçim Kodeksına koyulan bu diiştirmeklerä görä, Gagauziyada seçimnär artık Moldova Kurallarına, ama diil “Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için” Zakonununa görä yapılaceklar.

Bu uurda sadä bir pomana yapıldı: önümüzdeki Gagauziya Halk Topluşuna seçimnär bitki kerä olaceklar Majoritar sistemasına görä (herbir seçim bölümündän bir deputat seçilecek). Kalan seçimnär sä, herliim Gagauziya ayakta kalarsa hem o seçimnerä sıra gelärsä – onnar Proporțional sistemasına görä (politika partiyaların listelerinä görä) yapılacek.

Bakmadaan, ani Moldova Prezidentı Maya SANDU hem Moldova parlamentın spikerı İgor GROSU, göz boyamaa deyni, Gagauziyada Halk Topluşuna serbest hem dooru seçimnerin yapılmasınnan ilgili bundan ileri GHT deputatlarınnan, Gagauiyadan primarlarlan hem cümne insannarlan, “hamuru yuurmaa deyni”, birkaç buluşma düzennedilär, sonuna bildiklerini kendiycesinä yaptılar.

Spiker İgor GROSU bildirdi, ani bu diiştirmekleri Parlamentta 3-cü okumakta kabletmää deyni, Moldova bekleyecek Venețiya komisiyasının bu uurda bakışını. Ama sade göz boyadı, çünkü Harman ayın 25-dä Moldova Parlamentı 3-cü okumakta Moldovanın Seçim Kodeksına bu diiştirmekleri kabletti.

Vizit zamanı AK Partiyasının Genel Başkan Yardımcısı Kürşad ZORLU, Komrat Türkiye Respublikasının Başkonsulluunda görüştü Gagauziya İspolkomu Predsedatelin hem Gagauziya Başkanı yardımcısı İlya UZUNnan hem Gagauziya Başkanın işlerinä bakan bölümün başı İvan KOLİOGLUylan, Gagauziya Halk Topluşu Başı Valentin GAYDARCI hem Gagauziyanın kimi primarlarınnan.

Bundan kaarä Canabisi Türkiye tarafından Gagauziyada yapılan industriya kolecın ana binasınnan tanıştı. Bu bina, Komratta 2015-ci yılda TİKA tarafından başladılan hem Gagauziyada gagauz dilini genişlettirmäk hem üüredicilik uurunda üüsek izmetlär vermäk için kurulan “Türkiye Prezidentı Recep Tayyip ERDOĞAN üüredicilik kompleksı”n, ani taa sora Moldova tarafında industriya kolecına çevirildi, ana binasıdır.

Gagauziyaylan tanışarak, AK Partiyasının Genel Başkan Yardımcısı hem Türk Devletlerinän İlişkilär Başkanı Kürşad ZORLU Avdarma küüyün istoriya muzeyinnän tanıştı, neredä Canabisini tuz-ekmeklän hem çiçeklärlän karşladılar. Muzeylän tanıştıktan sora, paalı musaafir muzeyin tefterindä yazı braktı.

Gagauziyaya vizit zamanında Kürşad ZORLUya lääzımnı açıklamaları yaptılar hem Canabisinin yanında bulundular Türkiye Respublikasının Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, Türkiye Gagauziya Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ hem TİKA Kişinev programaları ofisin Moldova Koordinatoru Murat ZELAN.

Nicä açıkladı Türkiyenin Anadolu habercilik Agenstvosu Türkiye Respublikasının AK Partiyasının Genel Başkan Yardımcısı hem Türk Devletlerinän İlişkilär Başkanı Kürşad ZORLU Moldovaya vizit için statyasında, bu vizit zamanı yapılan herbir görüşmedä iki devlet arasında politika, ekonomika, strategiyalı ortaklık hem Gagauziyaylan konular önä sürüldü.

Moldova Prezidentı Maya SANDUylan buluşmada Kürşad ZORLU urgulayarak, ani “iki devlet arasında ilişkilär gün-gündän ilerleer”, söledi ki “Tükiye Gagauziyada olan işlerin gelişmelerini hem onnarın ortalaaa yansımasını yakından gözleder”. Canabisinin açıklamasına görä, “Türkiye ileri dooru da Gagauziyanın ekonomika hem soțial kalkınmasına, kultura varlıın korunmasına hem Moldovaylan baalarını güçlendirmesinä ön vereräk, çalışmalarda bulunacek”.

Anadolu habercilik Agenstvosun açıklamasına görä Maya SANDU urgulamış, ani “Gagauziyanın konstituțiya hakları hem onun avtonomiya statusu hiç bir türlü ezilmeyeceklär”, hem “Türkiyeylän bu konuda en üüsek uurda işbirlinä hazır olduklarına urgu yapmış”.

Moldova Prezidentı Maya SANDUnun Kürşad ZORLUylan buluşması için prezidentura tarafından yapılan press-relizda “Gagauziyanın konstituțiya hakları hem onun avtonomiya statusu”n korunması için hiçbir laf ta yazılı yok. Orada sade açıklanêr, ani buluşmada “regionun ilerlemesi” lääzımnıı hem sölener “avtonomiyada dooru hem serbest seçimnär yapılması, ani kuvedä getireceklär o liderleri, angıları işleyeceklär gagauz cümnesinin faydasına – regionun ekonomika kalkınmasına hem gagauz dilinnän kulturasının korunmasına”.

Görüşmä zamanında Maya SANDU urgulamış, ani “Türkiye tarafından yapılan industriya kolecın Prezident Recep Tayyip ERDOĞANnan birliktä açmayı sabursuzluklan bekleer”.

Burada söz gider Komratta 2015-ci yılda TİKA tarafından başladılan hem Gagauziyada gagauz dilini genişlettirmäk hem uşaklarımıza üüredicilik uurunda üüsek izmetlär vermäk için kurulan  “Türkiye Prezidentı Recep Tayyip ERDOĞAN üüredicilik kompleksı” için, ani taa sora Moldova tarafında industriya kolecına çevirildi hem angısının ana binası taa 2022-ci yılda başarıldı hem dä studentları kabletmää hazır, ama artık dört yıl boş durêr.

Moldova Parlamentı spikerı İgor GROSUylan buluşmada Kürşad ZORLU Türkiyenin dünnä politikasında adımnarını hem erini açıklamış, urgulayarak Türkiyenin barışı kurmakta aracılık rolünu. Burada Ukraynada olan işlär için söleyeräk, Canabisi urguladı, ani “Rusiyaylan olan ilişkilerimizin adımnarı, Ukraynada cengi durdurmaa çalışan hem Ukraynanın toprak bütünnüünü kabletmäk. Bu uurda, şüpesiz, Moldovanın toprak bütünnüü bizim için çok önemnidir” demiş.

İgor GROSUylan buluşmada “Gagauziyadakı gelişmelär hem işbirlii çalışmaları da” incelenmiş.

Bu uurda Moldova Parlamentın spikerı urgulamış, ani “Kişinev Gagauziya avtonomiyası regionun özel hak statusunu sayêr hem isteer, ki Moldova Respublikasının yaşamasına o bütünnä integrațiyalı olsun bir ilerleyän, dilini, kulturasını hem özelliini koruyan avtonomiya gibi”.

Anadolu habercilik Agenstvosu yazêr, ani Moldova premyer-ministusu Vasile TOFANnan buluşmada Kürşad ZORLU “Moldova vizitımızmızın ana gündelik punktu Gagauziya olduunu altını çizeräk, eni dönemdä Gagauziyada dil hem kultura çalışmaların yanında, ekonomika alanında da invistițiyaların yapılmasını belertti”.

Kendi tarafından Vasile TOFAN açıkladı, ani Moldovada Türkiyeylän işbirliinä büük maana veriler.

Moldovanın dışişleri hem Evropaya integrațiya ministerliin devlet sekretari Carolina PEREBİNOSlan görüşmedä Kürşad ZORLU “Türkiye-Moldova arasında büük progres olduunu diplomatiya ilişkilerin kurulmasınnan hem Strategiyalı Ortaklık Belgesinin imzalnmasınnan urguladı”.

Buluşmada Kürşad ZORLU genä urguladı, ani “Belli ki, bizim burada bulunduumuzun baş sebepi – Gagauziyaya vizitımız hem buradakı kardaşlarımızlan Moldova arasındakı ilişkileri güçlendimäk”. Gagauzların dilinin Türkiye Türkçesinä dünnädakı en yakın dil grupası olduunu nışannayarak, Canabisi dedi: “Bu annamda Gagauziyadakı barış, raatlık hem ilerlemäk yok nicä ayırı düşünülsün Moldovanın bütün baş raatlıından ayırı”.

Carolina PEREBİNOS ta kendi tarafından urguladı, ani “Gagauziya avtonomiyası Türkiye hem Moldova arasında bir köprü işini yapmaktadır”.

Hep o günü AK Partiyasının Genel Başkan Yardımcısı hem Türk Devletlerinän İlişkilär Başkanı Kürşad ZORLU Türkiye Kişinev Büükelçilinä hem TİKA Kişinev programaları ofisinä dä vizit yaptı.

Türkiye Kişinev Büükelçilindä Kürşad ZORLU Büükelçi Uygar Mustafa SERTELlän konsultațiyalarda bulundu.

TİKA Kişinev programaları ofisindä dä Moldova Koordinatoru Murat ZELANnan görüştü hem ömürä geçirilän proektlarlan ilgili bilgilär aldı.

Hepsi bu buluşmaklarda Kürşad ZORLUnun yanında vardılar Türkiye Respublikasının Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, AK Partiyasının Türk Devletlerinän İlişkilär Başkan Yardımcısı, Elazığ Milletvekili Mahmut Rıdvan NAZIRLI hem AK Partiyasının Türk Devletlerinän İlişkilär Başkan Yardımcısı, MKYK Azası Naim MAKAS, bildirer Türkiyenin Anadolu habercilik Agenstvosu.

Harman ayın 20-dä AK Partiyasının Genel Başkan Yardımcısı hem Türk Devletlerinän İlişkilär Başkanı Kürşad ZORLU Gagauziyada vizitlan bulunêr.

Gagauz Respublikasının kurulmasının aslı istoriyayısını göstermä hem annatmaa deyni sözleeriz, ani Gagauz Respublikasını kurdula Gagauziyada yaşayan hepsi milletlerdän insannarın delegatları, angıları toplandılar Gagauz Halkın Üstolan Kongresinä da 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-da, halklararası zakonnara görä, bütün dünneyä bildirdilär, ani gagauzlar kurdular baamsız Gagauz Respublikasını ozaman, açan Moldova Respublikası kendi baamsızlıını taa kazanmadıydı. Moldova bunu yapabildi sade bir yıdan sora, açan SSRB daaldı.

Gagauz Respublikasının kurulma kararını aldı Gagauz Halkın Üstolan Kongresinä ayırılan 450 deputatı, ama taa ileri, o Kongresinä ayırılan deputatlar ilktän 1990-cı yılın Orak ayın (iyül) 22-dä 411 oylan Gagauz Milli Gimnasını (laflar – Todur ZANET, muzıka – Mihail KOLSA), Gagauz Milli Bayraanı hem Gerbı kablettilär.

Yurisprudențiya tarafından bu acaba neyä geler? Bu GHT toplantısında gördük halizdän neyä geler, nezaman sa, kimin sä tarafından sölenmiş bir şaka: “Neredä iki yurist var, orada üç bakış var!” Çünkü GHT toplantısında bir soruş için yuristlarda iki ters bakış vardı, zerä yuristlar zakon normalarını başka-başka türlü açıkladılar.

Toplantının başında Gagauziya İspolkomun temsilcisi Vitaliy DEREVÄNKO urgulayıp, ani büün “Gagauziya Başkanın erini boş saymaa” soruşunu incelemäk – bu zakonsuzluk bir iştir,

açıkladı, ki daavanın kararını ömürä Probațiya organı uygunnêêr, ama o taa danışmadı GHTya Başkanın erini boş saymaa deyni. Vitaliy DEREVÄNKO dedi: “Konuylan ilgili Üüsek daavacılık Palatasının kararı ortada taa yok, bu üzerä dä daava kararı I-ci daavacılık instanțiyasına yoktu nicä geeri yollansın, da onnar onu Probațiya organına yollasınnar. Bu kıpımda bizdä yok ne daavanın ne dä Probațiya organın Halk Topluşa danışması Başkanın erini boş saymaa deyni. Buna görä her angı bir karar alınması ya da bu soruşun Halk Topluşu gündeliinä koymak zakonsuzluk bir iştir”.

Kendi tarafından Gagauziya Halk Topluşun yuristı İgor KENDİGELÄN urguladı, ki “zakona görä, Apeläțiya Palatasının kararı kesindir, bakmadaan ona, ani Üüsek daavacılık Palatası tarafından enidän incelenäbilinir. Bu üzerä karar kuvedä geçti da GHTnın hakı var Başkanın erini boş saymaa”.

GHT deputatı Demyan KARASENİ teklif etti bu soruşu incelämemää hem onu gündelik işindän çıkarmaa: “Siz nereyi alatlêêrsınız, sizä deyni sade Başkanın eri boş sayılsın mı?”

Bundan sora deputatlar “Gagauziya Başkanın erini boş saymaa” soruşunu gündelik işindän çıkarmasını oylamaya koydular. Ama soruş geçmedi. Bu üzerä GHT toplantısında bulunan Gagauziyanın İspolkomu azaları, protest ederäk, zaldan çıktılar.

Evgeniya GUȚULun Gagauziya Başkankası kuvedindän ayırıldılması sebepinnän “Gagauziya Başkanın erini boş saymaa” soruş için GHT toplantısında bulunan 20 deputattan 11-ri oyunu kullandı:

Soțialistlar frakțiyası: İvan DİMİTROGLU (Komrat № 4 s.b.), Elena YURÇENKO (Çadır № 7 s.b.), Aleksandr TOPORAŞ (Valkaneş № 8 s.b.), Mihail SAVASTİN (Valkaneş № 9 s.b.), Pötr FAZLI (Valkaneş № 10 s.b.), Leonid KÖSÄ (Çeşmä küüyü № 16 s.b.) hem Mihail POPOV (Ütülü küüyü № 20 s.b.).

Baamsız deputatlar: Georgiya LEYÇU (Çadır № 6 s.b.), Vladimir KISSA (Bucak № 15 s.b.), Valentin GAYDARCI (Karbalı № 23 s.b.) hem Nikolay ORMANCI (Kırlannar (Kotovskoe) № 32 s.b.).

Gagauziya Başkanın seçmä günü soruşu Gagauziya Halk Topluşunda geçmedi dä bu iş GHTnın ayırı bir toplantısında gündelik işinä koyulacek.

Bu günkü dayanışmadan sora gözüker, ani Gagauziya Halk Topluşun “Gagauziya Başkanın erini boş saymaa” 11 deputatlık kararı, belliki, daavacılaa taşınacek.

Eridir urgulamaa, ani 2026-cı yılın Hederlez ayın 28-dä Gagauziya Başkankasının Evgeniya GUȚULun advokatları Canabisinin hakında I-ci daavacılık kararını diiştirilmedik brakmakta Kararını, temizlemäk için, Moldovanın Üüsek daavacılık Palatasına danıştılar.

Akademik hem poet Todur ZANET, Gagauz Millli Gimnanın avtoru

Düşünün, Gagauziyanın can eri hem zakonculuk yuvası olan Gagauziya Halk Topluşuna bizdän olmayan hem Gagauziyamıza hiç bir zaman izmet etmeyän bir erifi getirmää deyni, bezbelli, Valentin GAYDARCIda büük sebeplär var. O sebeplerin birisi dä, bekim, Gagauziyayı erindä tutan sincirin en kaavi ekini – yurusprudențiyayı – yufkaltmaa hem o ekin kopmasını kolaylaştırmaa.

Gagauziyanın kurucularından birisi olan hem Gagauziyaylan gagauz halkına ömürünü baaşlayan İvan BURGUCUyu, köpek gibi iştän atıp, onun erinä Kişinevdan bir polițiyacıyı diiştirmää Valentin GAYDARCInın ne insannık ne dä moral hakı yolktur. Bunu kimä yaltıklanak hem neyä görä yaptı, acaba? Bu işin cuvabını, şindilik, sade bir Allaa biler, ama sora herkezi üürenecek.

Gagauziyayı koruyan hem zakonnarı bilän İvan BURGUCU gibi bir büük yuristı bilmäm kimä diiştirmesinnän ortaya kesin çıktı, ani bu diil bir yannışlık, ama Gagauziyayı yok etmedä merkez kuvetkerä deyni MAASUZ yapılan bir POLİTİKALI adım. Eridir demää: Ey, Göktä Boba, saklı hem bilinmeyän yolların senin! Osaydı taa doorusu olacek bunun erinä bölä mi baarmaa: Ey, uzun kuyruklu, mındar, titsi hem kirli yolların senin!

Şindi bakın Gagauziyanın can erinä hem zakonculuk yuvasına kimi getirdilär: Liviu BAZÜK 2016-cı yıladan Moldovanın Milli İnspektoriat Polițiyasının (MİP) patrul brigadasının komandiriydi. Sora, 2016-cı yıldan beeri, ozamankı Moldova içişleri ministrusu Aleksandru JİZDANın emirinä görä, MİP Başı oldu. 2019-cu yılda Liviu BAZÜK bu iştän çıkarıldı da Genel İnspektoriat Polițiyasının audit bölümün başına geçirildi. Üç taraflı (Moldova, Pridnestrovye hem Rusiya) kurulan Birleşik kontrol Komisiyasında Moldova Respublikasının delegațiyasında ekspert işledi. İi uurda çalışmaları için Moldovanın III-cü gradta “Credinţă Patriei” ordenınnan ödüllendi.

Akademik hem poet Todur ZANET, Gagauz Millli Gimnanın avtoru

Bakmadaan, ani Gagauziya Başkankasının Evgeniya GUȚULun ceza kararı kuvedä geçmedi, çünkü Canabilerin advokatları 2026-cı yılın Orak ayın 27-dä danıştılar Moldovanın Üüsek daavacılık Palatasına, ki Kişinev Apeläțiya Palatasının 2026-cı yılın Hederlez ayın 28-dä Evgeniya GUȚULun hem Svetlana POPANın hakında I-ci daavacılık kararını diiştirilmedik brakmakta Kararını temizlemäk için. Da büünkü günädän Moldovanın Üüsek daavacılık Palatası bu konuda olumnu ya da olumsuz bir karar açıklamadı. Bu üzerä dä bu insannarın “cezalarını çekmäk için” kapana atılması da taa kuvedä geçmedi.

Nicä dä olsa, bir yıldan zeedä kapanda kapalı duran iki küçük uşak anası olan Gagauziya Başkankasının Evgeniya GUȚUL “Ruska” adlı № 7 karılar kapanına kapadıldı. Oradan gelän haberlerä görä Canabisi tek kişilik bir kamerada bulunêr.

İki duygusuz cümlä.

Siz vardır mı gördünüz ayın-açık havada yıldırımnarı? Belliki yoktur. Ama ayın-açık havada gürlemeyi pek çoyu vardır işittii. Ölä bir gürlemä oldu Gagauziyada Harman ayın 10-da üülendän sora, açan kimseyä sormadaan (osaydı kimä sä sorarak mı?) Gagauziya Halk Topluşu Başı Valentin GAYDARCI imzaladı kararı, angısınnan iştän attı GHT Başı danışmanını İvan BURGUCUyu.

Dooru mu yaptı Valentin GAYDARCI, osa dooru yapmadı mı – buna insannar kendileri kantarlama yapsınnar. Ama bir iş kesindir bu adamı, İvan BURGUCUyu, köpää gibi sokaa atmaa hiç birisinin hakı yoktu. Eni seçilän GHT Başı Valentin GAYDARCInın da insannık hakı yolktu.

İvan BURGUCU Gagauziya hem gagauz halkı için kendi ömürünü baaşlayan bir adam. O bütün yaşamasını hem saalıını koydu ona, ani gagauz devletlii kurulsun hem yaşasın. Bunnarı Valentin GAYDARCI, bekim, bilmeer, zerä Canabisi 4 yaşındaykana, İvan BURGUCUnun da çalışmalarınnan, gagauz halkı artık ilk avtonomiyasını kurdu. Sora da, sıravardı, Gagauz Respublikasını hem büünkü avtornomiya kadar, angısını şindi sökmää savaşêrlar, çalıştı.

Girgin hem kaavi ruhlu bir adam olan İvan BURGUCU devletliimiz için türlü zorluklardan geçti, avtomatlara hem tüfeklerä karşı açık güüslän durdu, kapana da da atıldı, ama kırılmadı hem kendi halkını satmadı.

Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyasının en büük patriotu olarak, gagauz devletiini ayakta tutan en kaavi direklerdän birisi var olan İvan BURGUCU hepsi bu baskıların hem Moldovada kuvettä bulunannarın önündä başını iiltmedi, belini bükmedi, bükülmedi hem insan kalmaa becerdi. Bu üzerä, bana görä, İvan BURGUCUnun Gagauziya Halk Topluşu Başı danışmanıı işindän çıkarılması bu MAASUZ yapılan bir POLİTİKALI yannışlık.

Esaba alarak, ani Moldovada kuvettä bulunannar İvan BURGUCUnun Gagauziyanın haliz koruyucu olduundan azetmärdilär, GHT Başının bu kararını var nicä kabletmää ölä, ani GHTnın eni öndercisi Kişinev önündä büküldü hem Gagauziyayı yabancı ellerä baaşlamaa hazır. Çünkü İvan BURGUCUnun danışmannık işindän çıkarılması Gagauziyanın son direeni bir kör nacaklan kesmeyä benzeer, da şindi Gagauziya, temelsiz kalıp, herbir kıpımda, sade bir kıtili parmaklan itirildiynän, yıkılabilir.

İvan BURGUCUyu var nicä sevmää, var nicä sevmemää, ondan var nicä azetmemää, ama onun BÜÜK YURİST olmasını, ZAKONNARI BİLÄN insan olmasını hem bu zakonnarı korumasında izmetlerini ret etmää yok nicä. Bir dä, kuvetlär tarafından yapılan baskıların önündä bükülmemesini hem kamburunu çıkarmamasını da kabletmää lääzım. İvan BURGUCU kayadan yapılı bir dev adamı. Onun erini kimsey doldurmaz.

Şindi Gagauziya Halk Topluşu bildirdi, ani aftaya İvan BURGUCUnun erinä koyulan GHT Başının eni danışmanı Gagauziya Halk Topluşu kolektivın hem aparadın önündä tanıdılacek.

Bakalım, İvan BURGUCU gibi kayadan yapılı bir dev adamı erinä hep ölä bir dev adamı mı, osa bir cücä mı gelecek?

Akademik hem poet Todur ZANET, Gagauz Millli Gimnanın avtoru

Nicä bildirer Moldova Premyer-ministrusu presa izmeti, görüşmedä Türkiye-Moldova arasında strategiyalı ortaklıın genişlenmesi, iki devlet arasında türlü alannarda ilişkilär hem vatandaşların faydasına işleyän ortak proektların ömürä geçirilmesi soruşlar önä sürüldü.

Ayrıca Gagauziyaylan ilgili konular da görüşüldü. Bu uurda gagauz dilinin hem kulturasının korunmasında işbirliin genişlenmesi soruşlara da dokunuldu.