Anmak programası “Gagauzlar” dernää başı İrina ÜSÜMBEYLİnin sözündän başladı. O açıkladı, ani artık bu yaslı gün Gagauziyada ofițial uurda bakılacek.  Canavar ayın (oktäbri) 15-dä bölä bir karar kabletti Gagauziya Halk Topluşu deputatları.

Sora hepsimiz dua ettik aaçlık yıllarında ölän analarımız hem bobalarımız, kardaşlarımız hem kızkardaşlarımız için hem hepsi geçinmiş senselelerimiz için. Dernek azalarımız litiya için maasuz koliva hazırladı. Litiyayı yaptı dernek azamız popaz Viktor KOPUŞÇU.

Kısa bilgi paylaşımından sora toplantıya katılannara aaçlık için iki video gösterildi.

Toplantaya katılan anılmış yazıcı, jurnalist hem aaraştırıcı Todur ZANET yaşlı insannardan aldıı intervyular için bilgi verdi, onnardan işittiklerini annattı hem kendisinin yazdıı “Rekviem” poemasından bir parça okudu.

Allah versin da bölä kara sayfalar başka yaşanmasın. İnsan canı hiç bir ideyaya hem ideologiyaya başka kurban getirilmesin.

İrina ÜSÜMBEYLİ, Ankara “Gagauzlar” dernää başı

Bu önemni gündä kabaatsız ölenneri anmaa deyni, küüyün popazının Ay-Boba Konstantinın teklifinä görä, Avdarmanın mezarlıına beşüzdän zeedä insan geldi.

Çasovnänin ayozlanmasını hem raametli olannarı anmak slujbasını yaptılar arhimandrit Andrey (“Marfa hem Mariya” manastırın bakımcısı), Kiriyet küüyün popazı Ay-Boba Nikolay hem Ay-Boba Konstantinın.

Çasovnänın açılmasında söz tuttular küüyün insannarı. Götüdü sırayı Avdarma küüyündän Halk Topluşun deputatı Elena KARAMİT.

Çasovnänın merkez taşında yazılı:

“Bu çasovnä ayozlandı Panaiyanın “Mayıllık” ikonasının hatırına hem kuruldu büük zeetlär içindä ölän avdarmalıların anmasına:
– 1941-1945 yıllarında tiftan ölän 575 kişiyä;
– 1946-1947 yılında aaçlıktan ölän 583 kişiyä.
(Onnar çoyu bu erdä topluca gömülü).
Hepsinin adları “ACI KÖŞESİ” memorial kompleksında granit taşlarında oymaylan yazılı.
ALLAA HEPSİNİ RAAMET ETSİN…
19.10.2019”

Slujba hem Çasovnänın açılmak sırası bittiynän hepsi insannara bir pomana masası kuruldu.

Fotolar: avdarma1563.md

İlkin, soruşlan ilgili olarak, doklad tuttular deputat Elena KARAMİT hem GHT reglament komisiyası başı yardımcısı Mihail JELEZOGLU. Onnara kendi açıklamalarını ekledilär deputat Ekaterina JEKOVA hem bilim adamı Dr. Konstantin TAUŞANCI.

Canabileri taa laflarını bitirmedään, sansın öncä hazırlanan sțenariya görä, Soțialistlär partiyasının deputatları Pötr ÇAVDAR (Svetloe), Grigoriy DÜLGER (Beşalma), Pötr FAZLI (Valkaneş),  Grigoriy UZUN (Valkaneş) hem onnardan yanı olan, maamilä surat “baamsız” deputat İlya UZUN (Rus Köselisi) durmamayca baarıp, azarlayıp hem hepsinin aazlarını kapadıp, savaştılar, ani bu Karar kabledilmesin. Onnar, “Rusiyayı koruyarak” hem bu proektta saklı pirä aarayarak, hep baarardılar, ani bu proekt “Rusiyaya saklı urmak”mış.

Pek istedim bu eriflerä cuvap vermää hem bunun için GHT Başı Vladimir KISSAya birkaç kerä söz için danıştım, ama Canabisi, neçin sa korktu bana o sözü vermää.

Cuvabım sa bu olaceydı: açan anılmış bilim adamımız Stepan KUROGLU Sovet vakıdında çıkardıydı gagauzlar için bir etnografiya kiyadı, başka bir gagauz “bilim adamı”, ani üüredärdi “Nauçnıy komunizma”yı, yazmıştı “Üüsek erlerä”, ani “S. Kuroglu kendi kiyadında faşizma kruçalarına propaganda yapêr”. Bu “bilim adamı” bulmuştu üz yıllık gagauz karı fistannarın eteklerindä dikili kruçalar, ani benzärmişlär nemțelerin eraplannarında hem tanklarında resimni kruçalara.

Seslärkana proekta karşı gidenneri hep benzedärdim onnarı o “bilim adamına”.

Doorusunu lääzım sölemää, ani GHT deputatlarının arasında vardı Nikolay İVANÇUK (Çadır), Georgiy LEYÇU (Çadır), Dimitriy MANASTIRLI (Kıpçak), Grigoriy KADIN (Çadır), Vldimir KISSA (Komrat), Nikolay RAYA (Dizginca), Aleksandr TARNAVSKİY (Komrat) gibi pek akıllı hem delikat deputatlar, ani can sıcaklıınnan, incä hem akıllı danıştılar bu soruşun incelemesinä, gösterip, ani onnar halizdän gagauz halkın, ama diil partiyaların, deputatları.

Halk Topluşun bu toplantısında vardı Gagauziya Başkanı İrina VLAH ta. Açan soruş incelenmää başlandı, Canabisi kendi işleri için zaldan çıktı da salt soruşun oylamasına döndü, ama, Gagauziyada “Aaçlık kurbannarını Anmak Günü”nü kurmak yada kurmamak için hiç yarım da laf sölämeyip, sansın o aaçlık kurbannarı hiç yokmuş gibi, hep sustu.

Nicä da olsa, son sonunda, GHT deputatları, adları görünmesin deyni, saklı oylan (korkuya bakın!!!) zar-zor kablettilär Kararı, ani Gagauziyada Canavar ayın (oktäbri) 19-zu “Aaçlık kurbannarını Anmak Günü” olsun, içinä ekleyip onu da, ani bu Gündä anılsın aaçlıklardan ölän hepsi gagauz insannarı. Ko anılsınnar hem analım da!

Sanêrım, ani bu anmaklan Aaçlık Kurbannarın cannarı artık raatlanacek! Topracıkları ilin olsun!

Unutmayın, 1946 yılın güzü – 1947 yılın kışı hem ilkyazı yapılan aaçlıkta gagauzların yaklaşık 60 bin insanı aaçlıktan öldülär da kardaş mezarlara gömüldülär. Küülerin hem kasabaların 40-60% (küüdän-küüyä sayı diişer) insanını zorlan mezarlara sokturdular. 70 yıldan sora da Balboka, Beşalma, Tomay gibi küülerimiz 1946-cı yılın insan sayısına etişämedi.

Akademik hem poet Todur ZANET, Gagauz Millli Gimnanın avtoru

Anmak memorialını kurmaa deyni ön teklif küüyün sovetniindän Pötr BALABANdan geldi. Hepsi tomaylılar bu fikirdän yan oldular. Katlanıp ta para topladılar. Biraz yardım geldi sponsorlardan da. Memorial 80 bin ley tuttu.

Anmak taşın açılmasında hem yaslı mitingta pay aldılar küülülär, Tomayın primarı Födor TOPÇU, küü sovetnikleri hem küü Sovetinin başı İvan NEDOV, Moldova Parlamentın deputatı İrina VLAH, Odesin dolay Sovetının deputatı Yuriy DİMÇOGLU, GHT deputatı Sergey ÇİMPOEŞ, Çadır rayonun başı Sergey BUZACI.

Memorialın açılmasında Tomay küüyün popazı bir slujba yaptı. Nedän sora da pomana sofrası koyuldu.

Primariyanın kararınnan anmak taşı regionun istoriya hem tarafı aaraştırmak muzeyin önündä erleşecek.