“Sergey FİLİOGLU adına I-ci fortopiano hem kamera muzıkasında Respublika festivali” adandı raametli anılmış muzıkacı, pianist, konțertmeyster hem pedagog Sergey Vasilyeviç FİLİOGLOnun (07.04.1976 – 05.11.2025) duuma günün 50-ci yıldönümünä hem onda pay aldılar universitetların, konservatoriyanın, muzıka şkolaların üüredicileri hem studentları.

Festivalin şannı musaafirleri oldular Kişinev A.Stırça adına İncäzanaat şkolasının direktoru, “Maestru în Artă” İ. V. BOGATAYA hem Respublikadakı S. Rahmaninov adına lițeyin pedagogu Dr. V. İ. STOYANOVA.

“Sergey FİLİOGLU adına I-ci fortopiano hem kamera muzıkasında Respublika festivali” sırasında oldu “Muzıka, teatru hem resimcilik incäzanaatları Akademiyası”nın fortopiano kafedrasının başının, Moldovanın halk artistın, “Maestru în Artă” Prof. Anatoliya LAPİKUSun master-klası, neredä Canabisi festifalä katılannarlan paylaştı kamera muzukasında kendisinin üstolan ustalıınnan.

2023 yılın Kırım ayın (dekabri) 22-dä, Gagauziyanın kultura Upravleniyasının çalışmasınnan yapılan I-ci “ENİ TÜRKÜ” yarışmasında “Analar” (laflar Todur ZANET, muzıka – İlya FİLEV) türküsünnän Grand-Pri ödülünü kazandı anılmış türkücüykamız Yulya ARANAUT (bak: https://anasozu.com/i-ci-eni-turku-yarismasinin-grand-pri-odulu-yulya-aranautta/).

Ondan sora Gagauziyanın kultura Upravleniyasının Başı Marina SEMÖNOVA adadı bu türküyä bir videoklip yaptırmaa. Da te sindi “Analar” türküsünün videoklipını başarıldı hem dünneyä yayınnadı – https://www.youtube.com/watch?v=WDx0EHrx6w4&list=PPSV&t=11s.

“Analar” trüküsü – bu bütün dünneyin analarına baaşlı hem o analara sevgiylän dolu bir türkü.

“Gagauziyada Marțişor” muzıka festivali – bu büük bir kulturalı yortu, neredä filizlendikçä açılêr Gagauzların hem Gagauziyanın milli kultura varlıı hem dostluk birlii.

Bu yıl “Gagauziyada Marțişor – 2025”: İLKYAZIN HEM MUZIKANIN TRİUMFU” muzıka festivalin Komrat Kultura evindä yapılan açılış sırasında Maestro Tatyana ŞÇEGOLEVAnın “İlkyaz hem muzıka” yaratmak avşamı da bu festivalä ayırı bir dad verdi.

Maestro Tatyana ŞÇEGOLEVA kultura dünnääsının anılmış insanı, üüredici, muzıkacı, dirijör, “Maestro în arta” (“İncäzanaatta Maestro”), “Gagauziyanın kıymetli kultura zaametçisi” hem Moldova Respublikasının kıymetli adını taşıyan Semön POMETKO adına “Düz Ava” örnekli türkü hem oyun halk ansamblisinin öndercisi, angısı bütün ömürünü baaşladı gagauz muzıka kulturasının korunmasına hem ilerlemesinä. Canabisinin yorulmak bilmeyän zaametinnän gagauzların kulturasını, türkülerini hem halk oyunnarını tanıdılar bütün dünnääda.

“Gagauziyada Marțişor – 2025” muzıka festivalinä gelän Gagauziya Başkankası Evgeniya GUȚUL, “İlkyaz hem muzıka” yaratmak avşamı sırasında, Maestro Tatyana ŞÇEGOLEVAnın milli kultura varlıın korunmasında hem geliştirmesindä üstün olan izmetleri, sonsuz çalışması hem ana kulturasına sevgisi için, Canabisini  “Mihail Çakir” ordenınnan ödülledi.

Kutluca olsun, Maestro Tatyana ŞÇEGOLEVA!

İnsannar raametli kompozitorlan prost olsunnar hem son yoluna geçirsinnär deyni, Gagauziya kultura Upravleniyası üstünä aldı hepsi zaametleri hem çalışmaları, da yakınnarı İlya İlyiç FİLEVın ölüsünü Kasım ayın 21-dä saat 10:00-da Komrat Kulruta Evin sțenasına erleştirdi. Burada, 3 saatlık bir yaslı sırada, biri-birleri ardına Maetronun havalarını hem sıraya uygun havaları çaldılar “Düz Ava” örnekli türkü hem oyun halk ansamblisi, angısında Canabisi 3 yıl çalıştı, hem da “Elegiya” kemençecilär ansamblisi. Sandıın önündä diziliydilär Maestonun ödülleri: “Mihail Çakir” ordenı, “Gagauziyanın kıymetli kultura zaametçisi” hem “İncäzanaatta Maestro” Belgileri, türlü Diplomnar hem Gramotalar.

Sțenanın iki tarafında kurulan ekrannarda dayma gösterildi İlya İlyiçin yaratmak ömürünü kısadan annadan bir vidio.

İlya İlyiç FİLEVlan prost oldular üzlärcä insan: onun yakınnarı hem dostları, muzıkantlar hem artistlär, kultura zaametçileri hem yazıcılar, Gagauziya İspolkom azaları hem Gagauziya Halk Topluşun deputatları hem da taa çok-çok insannar, ani Moldovanın çeştli erlerindän hem başka memleketlerdän gelmiştilär. Maestroya son borcunu vereräk, maasuz taa Moskvadan geldi bizim anılmış türkücüykamız Lüdmila TUKAN.

Maestroya venoklar hem çiçeklär, candan gelän göz yaşları hem aylesinä acızgannık sözleri durmamayca akardı bu sțenada. Cannarını açıklamaa deyni, bir teklifsiz mikrofona yaklaşardılar insannar da İlya İlyiç FİLEV için kendi fikirlerini hem duygularını sölärdilär. Bunnar: “Düz Ava” ansamblnin öndercisi Tatyana ŞÇEGOLEVA, Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMÖNOVA, muzıkant hem kompozitor İvan LÜLENOV, akademik hem poet Todur ZANET, Komrat muzeyin direktoru Vladislav MARİNOV, “Gagauzskiye korobeyniki” ansamblisinin öndercisi Boris NOVAK, Komrat primarı Sergey ANASTASOV hem başkaları.

Tatyana ŞÇEGOLEVA urguladı “İlya İlyiç FİLEV – bu bir epohadır!”

Marina SEMÖNOVAnın “Maestro, biz seni özleyecez hem aarayacez” lafları hepsiciini yaş içinä attı.

Todur ZANET sa, okuyup kendi “KALARSAYDI – KALÊR ADIN” dörtlüünü “Dündän, büünä hem yaarına, / Geçeriz biz adım-adım. / Ömür dolêr damna-damna, / Kalarsaydı – kalêr adın.”, dedi: “Bratan, Senin adın kaldı!” da, danışıp Gagauziyanın büüklerinä, ekledi “teklif ederim İlya İlyiç FİLEVın adını temelleştirmää da onu byustunu Gagauziyanın “Şan Aleyası”nda koymaa, zerä İlya FİLEV artık bizim klasiimiz. Bundan kaarä bir şkoyaa hem bir sokaa maestronun adını vermää”.

Sıra geldiynän İlya İlyiç FİLEVın ölüsünü kaldırmaa hepsi insannar şamar düümesinnän geçirdilär onu taa yas avtobusuna koyunca hem Komradın eni mezarlıına yollanınca.

Maestro İlya İlyiç FİLEVın ölüsü Komrat mezarlıın klisesindä okundu hem bu mezarlıkta topraa verildi.

Canabisinin ölüsü kendi evindän Komrat Kulruta evinädän hem taa sora da mezarlaadan Gagauziya Başkanın duhovoy orkestrasınnan yola geçirildi.

Moldova Parlamentın deputatları da, Parlamentın Kasım 21-dä olan toplantısında, ayakta bir minut susmak duruşunnan Maestro İlya İlyiç FİLEVa saygı gösterdilär.

Gagauziya Radio hem Televideniye Cümne kompaniyası da bu yaslı sıra için kendi haberlerindä durmamayca annattı. Kolverimin birisi burada: https://grt.md/gagauziya-gun-gundan-67-yasinda-ma%c8%87stro-gecindi/

İlya İlyiç FİLEVın aylesinä hem yakınnarına, dostlarına hem yaratmak kafadarlarına, bütün gagauz halkına Canabisinin sonsuzlaa vakıtsız varması sebepinnän kendi can sancımızı hem acızgannıımızı bildireriz!

Topracıın ilin olsun, Bratan!

İlya İlyiç FİLEVın aylesinä hem yakınnarına, dostlarına hem yaratmak kafadarlarına, bütün gagauz halkına Canabisinin sonsuzlaa vakıtsız varması sebepinnän kendi can sancımı hem acızgannıımı bildirerim!

Topracıın ilin olsun, Bratan!

Todur ZANET

Komrat kultura Evindä geçti I-ci “ENİ TÜRKÜ” yarışması, neredä pay aldı 16 yarışmacı 18 türküylän.

Şindi Gagauziyanın kultura Upravleniyası bildirdi, ani 2024-cü yılda ikincisi yapılan gagauz dilindä “ENİ TÜRKÜ” Regional yarışmasına yol veriler. Yarışmada pay almaa isteyennär danışmalarını Kasım ayın 25-dän gagauzcultura@gmail.com adresinä yollasınnar:

Yarışma bu yıl da 3 nominațiyada yapılêr:

1. En islää muzıka hem aranjirovka;

2. En islää peet;

3. En islää türkücü.

Yarışma için taa derindän bu telefonda 0298 2-49-35 hem burada: https://drive.google.com/…/15JLTLQyoMUW4EcJrnwu…/view…

https://docs.google.com/…/1kz…/edit…

“ENİ TÜRKÜ” yarışmasında vardı nicä katılsınnar gagauz dilindä türkülärlän 14 yaş yukarı olan kişilär (solistlar, duetlar, triolar hem ansamblilär) hem onda pay aldılar: İlyä hem Evdokiya KÖSÄlär (“Gagauziyam” türküsünnän), Yuliya ARNAUT  (“Analar” türküsünnän), “Serin-su” vokal ansamblisinin solistleri İrina GERASİMOVA hem Valeriy ARNAUT (“İnanmêêrım” türküsünnän), Andrey PALİK (“Воваmа” hem “Gelsän” türkülerinnän), Tatyana UZUN (“Sevgili küüyüm Kıpçak” türküsünnän), Mihayil PAÇİ (“Hederlez” türküsünnän), Viktoriya ARNAUT (“Sendän sora” türküsünnän), İlyä KALAK (“Kasım yortusu” türküsünnän), Tatyana KARASENİ (“Küçük bir vatanım” türküsünnän), “TOZİ” grupası (“Kırbaalı küyüm” türküsünnän), Andrey İVANOV (“Aalemin” türküsünnän), Evdokiya PETKOVİÇ (“Aylä türküsü”nnän), Sergey ARABADCI (“Yaz geçti” türküsünnän), Marina TOPAL (“İnan” türküsünnän), Vasiliy VARBAN (“Kurtulmak yolu” hem “Gelmäz geeri” türkülerinnän),  “ANA TARAFIM” vokal-instrumental ansamblisi (“Vatanım” türküsünnän).

Yarışmanın jürisi oldular Gagauziyanın hem Moldovanın anılmış insannarı: Marina RADİȘ –opera zannatçısı, “Maestru ın Arta”; Tatyana ŞÖGOLEVA – “Düz-Ava” gagauz türkü hem oyun ansamblisinin artistik öndericisi, “Maestru ın Arta”; Mariya TARANENKO – “Kadınca” türkü hem oyun ansamblisinin artistik öndericisi, “Gagauziyanın kıymetli kultura zaametçisi”; Pötr PETKOVİÇ – anılmış türkücü, muzıkacı, “Maestru ın Arta”; Mihayil REZUNEȚ – aktör, dramaturg, rejisör, “Gagauziyanın kıymetli kultura zaametçisi”; Elena MOKANU – gagauz dili üüredicisi, peetçi, “Gagauz yazıcılar birlii” azası.

“ENİ TÜRKÜ” yarışmasının siiredicileri arasında vardılar Gagauziya Başkankası Evgeniyä GUȚUL hem İspolkom azaları da.

Yarışma başında hepsi insannara selemnemä hem nasaat sözünnän danıştı Gagauziya kultura Upravleniyasının başı Marina SEMÖNOVA.

Jürinin kararına gärä “ENİ TÜRKÜ” yarışmasının ödülleri bölä payedildi:

I-ci “ENİ TÜRKÜ” yarışmasının Grand-Pri ödülünü kazandı Yulya ARANAUT – türkü “Analar” (laflar Todur ZANET, muzıka – İlya FİLEV).

Kalan nominațiyalarda:

“En islää muzıka hem aranjirovka”: 1-ci er – kompozitor, “Maestru ın Arta” İlya FİLEV (türkü “Analar”); 2-ci er – Viktoriya ARNAUT; 3-cü er – “ANA TARAFIM” vokal-instrumental ansamblisi.

“En islää türkü lafları”: 1-ci er – poet Todur ZANET (türkü “Analar”); 2-ci er – Tatyana GAYDARCI; 3-cü er – Andrey PALİK.

“En islää türkücü”: 1-ci er – Andrey İVANOV (türkü “Aalemin”); 2-ci er – İlyä hem Evdokiya KÖSÄlär; 3-cü er – Evdokiya PETKOVİÇ.

“Siiredicilerin maasuz ödülü”: Tatyana UZUN.

Çoktan beklenän bu kiyat verer kolayını muzıka şkolaların üürencilerinä raat üürenmää gagauz kompozitorlarının yaratmalarını hem uyêr şindiki kurikulum istediklerinä.

Kiyadı hazırlayn avtorlar işleerär Komrat muzıka şkolasında, da pek islää bilerlär ne zorluklarlan üürencilär hem üüredicilär karşı gelerär. Onuştan da L. KORNEVA, Y. KOVATAR hem İ. LÜLENOV karar almışlar bir kap altında toplamaa anılmış gagauz kompozitorları Mihail KOLSA, Nikolay KÖSÄ, İlya FİLEV, Dionis TANASOGLU, Dimitriy GAGAUZ hem taa başkaları için materialları.

«Гагаузская музыкальная литература» (“Gagauz muzıka literaturası”) kiyadı verecek kolayı taa bir işä – üürencilerä hem üüredicilerä milli, folklor, akademik muzıkalarına saygı hem sevgi haşlamaa.

Kiyadın redaktoru – incäzanaat aaraştırmasında habilitat doktoru E. S. MİRONENKO.

Kiyat tiparlandı Gagauziya kultura upraavleniyasının para yardımınnan. Tirajı – 200 taanä.

İvan LÜLENOV, “A. Valkov” adına Komrat muzıka şkolasının üüredicisi

Mihail KOLSA duudu 1938-ci yılda Kasımın 7-dä Komratta. 1949-cu yılda onun aylesini Sibirä, Kurgan bölgesinä kaldırdılar. 1956-cı yılda orada, Sibirdä, Çaşa küüyündä başardı şkolayı hem hep o yılın KOLSA aylesi Moldovaya döndü.

Armatasını yaptıktan sora Mihail KOLSA girer üürenmää Kişinev muzıka uçilişçesinä da 1968-ci yılda başarêr onun teoretika bölümünü. 1971-ci yılda o başardı Kişinev konservatoriyasını. 1983-cü yıladan Kişinevun “St.Neaga” muzıka uçilişçesindä muzıkayı üüreeti.

1982-ci yılda Mihail KOLSA SSRB hem Moldova kompozitorlar Birliin azası oldu. 1991-ci yılda Moldova Filarmoniyasında “Kadınca” ansamblisindä işlemää başladı. 1993-1996 yıllarda ansamblinin başı oldu.

1997-ci yıldan beeri 2010-cu yıladan Türkiyedä, Ankarada Gazi Universitetında muzıka bölünüdä çalıştı.

Mihail KOLSA çok yıllar gagauz muzıka folklorunu topladı. 1980-ci yılda, Moskvadakı «Мелодия» firmasında o çıkardı bir plastinka «Музыка гагаузов». 2002-ci yılda o genä çıkardı bu yaratmaları, ama artık CD disklarda.

Kompozitor olarak, Mihail KOLSA pek çok muzıka yarattı, siyutalar hem hor için türkülär, gagauz poetların peetlerinä türkü yazdı.

Hazırladı hem çıkardı “Türkülär” (1989) hem “Türkülär. Korolar” (1995) kiyatlarını. Çok muzıka araştırma yazıları yazdı hem tiparladı.

Mihail KOLSA çok yıllar gagauz avtonomiyası için çalıştı. Taa Sovet vakıdında avtonomiyanın lääzımnıı işin annadardı genç gagauz yazıcılarına. Bu üzerä da KGB tarafından baskı altında bulundu.

1990-cı yılda, Gagauz Respublikasının kurulma günnerindä, gagauz poetı Todur ZANETlän baraba Gagauz Milli Gimnasının muzıkasını yazdı. 1990-cı yılda, Orak ayın (iyül) 22-dä Gimn gagauz halkın Üstolan kongresindä kabledildi.

“Ömürünü gagauz muzıkasına baaşladı” kiyadını yazdı hem hazırladı Semön POMETKOnun kakusu – Praskovya KUNÇEVA (Pometko). Kiyat iki dildä (gagauzça hem rusça) olduu için, onun ikinci adı da var: «Жизнь, отданная гагаузской музыке».

Kiyadın avtoru Praskovya KUNÇEVA (Pometko) kendi yaratmasında derindän annadêr Semön POMETKO için, başladıp uşaklık zamanından taa son gününädän. Kiyat zengin donaklı fotolarlan, notalarlan, afişalarlan hem türlü dokumentlarlan.

“Ömürünü gagauz muzıkasına baaşladı” kiyadın baş redaktoru Akademik Todur ZANET, rusça redaktor Anastasiya ZALTOVÇENA, resimci – Mihail ARABACI, kiyadın kabı – Mihail ARABACI hem Anatoliy KOJOKAR.

Kiyat çıkarıldı avtorun parasınnan. Tirajı – 300 taanä.