1131-ci yılın Kırım ayın 4-dä öldü dünneyin geniylerindän birisi, pers poetı, filosofu, matimatikacı hem astronom Ömer HAYYAM (aslı adı Gıyaseddin Ebu’l-Feth Ömer ibni İbrahim el-Hayyam Nişaburi) (15.05.1048 – 04.12.1131). Büünkü gündä Ömer HAYYAM taa çok kendi Rubailerinnän tanınêr (Rubai – bu, gagauz maanileri gibi, filosofiyalı bir kısa peet dörtlüü, angılarının birinci, ikinci hem dördüncü sıraların rifmaların örülmesi AABA olarak diziler).
ÖMER HAYYAM. “RUBAİLÄR”
* * *
Dünnä üç-beş bilgisizin elindä,
Sanêrlar, bütün bilgilär kendilerindä.
Raat ol, eşek eşää beener,
Bir hayır var kötü demelerindä.
* * *
“Derelerdän şaraplar akacek”, – deersin.
Cennet acaba kırçma mı?
“Herbir inancıya iki guriya”, – deersin.
Cennet acaba madaralık mı?
* * *
Beni yalpak zaametlän yaradan kim? Sän!
Ne yapacaamı da yazmışın öncedän.
Demäk günaa işledän dä Sänsin bana –
Ozaman nedir o cennetlän cendem acaba?
* * *
Kim Senin yasaanı[1] çiinämedi ki? Sölä!
Günahsız ömürün ne dadı kalır? Sölä!
Yaptıım kötülüü kötülüklän ödedirsän eer,
Seninnän benim aramda ne ayırıntı kalır ki, sölä?
* * *
Tanrı[2] bizi çamurdan yarattıında
Bilärdi bu dünnedä ne işimiz olacek.
İşlediim günahlar hep Onun emirleri –
Bu üzerä beni cendemdä neçin yakacek?
***
Bakma, ani kimsa sayılêr üüsek akılına,
Ama bak saabi mi o kendi lafına.
Laflını o atmarsaydı havaya:
Sän annêêrsın – yok bir paa bölä adama.
(Gagauzçaya çevirdi Todur Zanet)
