GAGAUZLARIN İSTORİYASI BOLUMU

Aya_Mariya_Prezent (1)
Kasım ayıın (noyabri) 19-da Avdarma küüyün istoriya muzeyindä oldu prezentațiya Todur ZANETın “Aya Mariya” adlı pek meraklı hem önemni kiyadına, angısının ideyası duudu bu muzeyin zallarında hem, angısının temelindä yatêr Avdarma küüyündä halizdän olan bir iş – avdarmalıyka Mariya KAPSAMUNun tarafından Avdarma küüyün Klisesini hem klisenin anaktarlarını, küün arhivının 41 yıl korunması hem gelecä var olmasının baaşlaması (https://fb.watch/gUAr4G7P-i/). Prezentațiyayı açtı Avdarma küüyün istoriya muzeyin direktoru Elena KARAMİT, angısı urguladı, ani bu prezntațiya yapılêr pek önemni günnerdä – Avdarma küüyün Ay Mihail klisesinin kurbanına hem Avdarma küüyün istoriya muzeyin kurulmasının 11-ciTAA DERINDÄN
zanet_Kongreste_1
Büün, 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-da Gagauz Halkın Üstolan Kongresindä kurulan hem 1994-cü yılda başta bulunan eriflerin tarafından satılan baamsız Gagauz Respublikasının 32-ci yıldänümü bakılêr. Lääzım urgulamaa, ani gagauzlar baamsız Gagauz Respublikasını kurdular halklararası zakonnara görä ozaman, açan Moldova Respublikasının kendi baamsızlıını kazanmasına taa bir yıl vardı. Ozaman, 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 19-da Gagauz Halkın Üstolan Kongresinä ayırılan 450 deputat bir korkusuz bu baamsız Gagauz Respublikasını kurulmaa karar aldılar da Gagauz Respublikasının kurulmasını dünneyä bildirildilär. O Kongresinä ayırılan deputatlar ilktän 1990-cı yılın Orak ayın (iyül) 22-dä 411 oylanTAA DERINDÄN
avdarma_aaclik
(Bu yıl gagauzlara karşı yapılan Aaçlık genoțidın bitmesinin 75-ci yılı)  Bin dokuzüz kırk edi. Uuldêêr lüzgär tikenni. Ölüm toplêêr insannarı, Brakıp açık kapuları. Nedän bu aman geldi, Gagauz halkına ansızdan? Süpürdü herbir köşeyi, İşidilärdi seslär mezardan… Unutma sän, hiç bir zaman, Ne bela getirdi kırk edi. Uşaana da sölä herzaman, Korusun elindä ekmeeni. Mariya Kapsamun   Bin dokuzüz kırk  altı  unudulmaz hiç bir zaman, uydurulmaz hiç bir dä  cenklän. Bu yıl cenktän dä taa çirkin, kömürdän  dä taa kara, pelindän dä taa acı. İşidip bu yılın sayısını, ihtärların gözlerindä toluTAA DERINDÄN
avdarma_muzey_10_yil (1)
2011-ci yılın Kasım ayın 21-dä, taman Avdarma küüyün Kurbanında, açıldı “Avdarma küüyün istoriyası muzeyi”, angısının ilk tombarlak yıldönümünü kutlamaa deyni, bu yl Kasımın 20-dä muzeyä bir alay insan geldi: muzeycilär, kultura adamnarı, yazıcılar, din, cümne hem politika insannarı. Hepsi bu insannarı eşiklerdä hem muzeyin odalarında karşladılar muzeyin direktoru Elena KARAMİT, muzeyin kurucusu İgnat KAZMALI hem muzeyin aametçileri İvanka TANASOVİÇlän Olga TRANDAFİLOVA. Muzeyi derindän tanıştırmaa deyni, muzeycilär hazırlamıştılar pek gözäl, derin bilgili hem dört-dörtlük yapılı bir videoprezentațiya, angısına görä onnar, kimär kerä duygulanarak hem göz yaşlarını bastırmadan yutkunarak, pek geniş açıklamalarlanTAA DERINDÄN
kasim_cadir
Kalendarın oynamasına görä, bu yıl Gagauziyada kuvettä bulunannar istär-istemäz gagauyzların en büük milli yortularından birisini Kasım yortusunu, nicä düşer, halizdän Kasım ayın 7-dä baktılar. Bu yortuylan ilgili olarak, Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyası üüredicilik kuruluşları arasında “Gagauzlarda Kasım” videorolikleri yarışmasını açıkladı. Konkurs için teklif edildi “Benim ana kasabamda, küüyümdä, aylemdä yada üüredicilik kuruluşumda Kasım milli yortusunun kutlamanın özellikleri” hem “Geçmiştä Kasım milli yortusunun kutlamanın özellikleri” uurlarda hem istediklerinä görä mini teatru oyunnarı videorolikleri yapmaa. Konkursa yollandı 35 vidiorolik (33 – üüredicilik kuruluşlarından; 2 – erken üüredicilik kuruluşlarından). Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyası bildirdi, aniTAA DERINDÄN
avdarma_210_yıl (1)
Kirez ayın 5-dä, 1563-cü yılda kurulan Gagauziyanın Avdarma küüyü, burada 1811-ci yılda ilk erleşän 19 gagauz aylesinin zamanının 210-cu yıldönümünü kutladı. Kutlamalar başladılar Avdarmada ilk gagauzların erleşmesinin 210-cu yıldönümünä baaşlanan Yortulu sırardan, neredä gösterildi bir kino, ani annadıldı Avdarma küüyün kurulması, istoriyası hem önemni erleri. Bu sırada pay aldılar hem avdarmalıları bu gözäl günnän kutladılar Avdarma küüyün Primarı Marina Kapsamun, Türkiye Kişinev Büükelçisi Gürol SÖKMENSÜER, Türkiye Respublikasının Gagauziya Komrat Başkonsulunnan Hasan AKDOĞAN, Türkiye Büükelçiliin 3-cü sekretari Özlem OKUYUCU, Avdarma küüyündän Gagauziya Halk Topluşu deputatı Elena KARAMİT, GHT deputatları Ekaterina JEKOVA,TAA DERINDÄN
komrat_kalkinti
2021-ci yılın Büük ayın 19-da (eskiycä Büük ayın (yanvar) 6-da) tamamnandı 115 yıl, nicä Komratta, ozamankı ţar kuvedinä karşı çiftçilerin kalkıntısı başladı. Ozaman, 1906-cı yılda, kalkıntıcılar kasabada kuvedi kendi ellerinä aldılar, Çiftçilär komitetı kurdular. O Çiftçilär komitetı dört gündän sora, Büük ayın 23-dä (eskiycä Büük ayın 10-da) Komrat bölgesinin respublikasının kurulması için Karar kablettlär, borçluk kiyatlarını yaktılar, vergileri kaldırdılar. Çiftçilär komitetı boyarlardan toprakların almasını hem çiftçilär arasında dooru payedilmesi için karar almış. Bundan kaare Komrat bölgesindän zapaslarda bulunnarın askerä mobilizaţiyasını durgutmuşlar. Lääzım urgulamaa, ani gagauzların kendi devletlii için düüşmesindä KomratTAA DERINDÄN
aaclik_demirel_gimnaziyası (3)
1946-1947 yıllar. Gagauz halkın istoriya sayfasında – kara yıllar. Aaçlık. Çok insan bir kabaatsız kaybeldi, geçindi. Biz, büünkü evlad boyları, lääzım üürenelim, aaraştıralım istoriyayı, deyni Canavar ayın (oktäbri) 19-zu – Aaçlık vakıdın anmak günü – unudulmasın, zerä Aaçlık – gagauzların bitişmäz yarası! Komrat kasabasının Süleyman DEMİREL adına gimnaziya-uşak başçasında Canavar ayın (oktäbri) 16-19 günnerindä geçti Aaçlık kurbannarını anmak sıraları. Gimnaziyanın Parlamentindän 6-9 klaslardan üürenicilär Canavar ayın (oktäbri) 16-da gittilär Avdarma küüyünä, neredä çiçek koydular aaçlık kurbannarın anmak memorialana. Bulunup bu acılı erdä, onnar sansın duydular, kendi gözlerinnän gördülär o zeetTAA DERINDÄN
kiyat_baboglu
(80 yıl oldu nicä gagauzça şkolalar kurulduydu) 1957-ci yılın Orak ayın 16-da Moldova SSRın Ministerlik Soveti  kabletti pek paalı hem önemni №454  Kararı: “Gagauz milletin uşakların üüredilmesini iileştirmää deyni önnemnär için” («О мерах по улучшению обучения детей гагаузской национальности»). Bu Karara görä kabledildi anılmış gagauz yazıcısının hem bilim adamının Dionis TANASOGLUnun hazırladıı gagauz alfavitı hem orfografiyası. Hazırlandı hem tiparlandı üüretmäk kiyatları, angılarına avtor oldular Nikolay TANASOGLU, Dionis TANASOGLU, Nikolay BABOGLU hem başkaları. Bundan kaarä Kaul pedagogika uçilişçesindä hazırlandı gagauz dilindä üüredicilär. Gagauzça şkolaları açmaa deyni yapıldı başka hazırlanmak işleri da.TAA DERINDÄN
AS_DARMADAAN
(“Ana Sözü” 30 yıldönümünä Gagauziyanın Mariya MARUNEVÇ adına bilim-aaraştırma Merkezindä “Ana Sözü” gazetasının  baş redaktorunun, akademik Todur ZANETin sözü hem kimi eni açıklamaları) 2018-ci yılın Harman ayın 14-dä oldu 30 yıl, nicä çıktı “Ana Sözü” gazetasının ilk nomerı. Ama “Ana Sözü” kurulmadı 1988-ci yılın Harman ayın 14-dä. O kuruldu bu gündän birkaç ay ileri. Yanılamrsam, 1988-ci yılın Baba Marta ayında Moskvada ozamankı Sovetlär Birliin Komunist Partiyasının (SBKP) Merkez Komitetı (MK) aldı karar bölä bir gazeta, “Sovetskaya Moldaviya” gazetasının eki olarak, çıksın. Hep orada bulgarlara da bölä dir gazeta kuruldu. LääzımTAA DERINDÄN