Çiçek ayın 29-da Kişinöv İon Kränga adına Devlet Pedagogika Universitetın “Clasa Viitorului” konferenţiya salonunda geçti “Moldova Respublikasının çokdilli ortamında gagauz dilini korumak, ilerletmäk hem geliştirmäk” Halklararası Konferenţiya, angısını ortak hazırladılar Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerlii, CMI – Martti Ahtisaari Barış Fondu, “Gagauzia Dialogue” cümne Platforması, Moldovada Şveţiya Büükelçilii, Gagauziyanın Mariya MARUNEVİÇ adına bilim-aaraştırma Merkezi, Gagauziya üüredicilik Upravleniyası, Gagauziya kultura Upravleniyası hem Komrat Devlet Universitetı.
“Moldova Respublikasının çokdilli ortamında gagauz dilini korumak, ilerletmäk hem geliştirmäk” Halklararası Konferențiyanın açılışından öncä, ona katılan hem onda pay alan musaafirlär, bilim hem cümne insannarı, ekspertlär, üüredicilär, aaraştırmacılar, devlet hem halklararası kuruluşların temsilcileri, diplomatalar, dil hem kultura zenginniin ilerlemesindä çalışan insannar, halklararası ekspertlär tanıştılar burada kurulan hem gagauz aydınnacılarını annadan sergiylän hem siirettilär gagauzlar hem gagauzluk için bir kino.
Vakıt geldiinän, açtı hem götürdü Halklararası Konferenţiyasının ofițial açılışını Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin zaametçisi İvan DUMİNİKA. Ofițial açılış başladı anılmış türkücüykamızın Olga PAÇİnin Gagauziya için türküsünnän hem bir gagauz halk oyununnan, angısını oynadılar körpä gagauz artistleri.
Ofițial açılışta selemnemä laflarınnan insannara danıştılar: Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin ministrusu Dan PERÇUN, Moldova Respublikasının Prezidentı Maya SANDU, Moldova Respublikasında Türkiye Kişinöv Bütün etkili Büükelçisi Uygar Mustafa SERTEL, Moldova Respublikasında Şveţiyanın Bütün etkili Büükelçisi Petra LÄRKE, Kişinövda Evropa Soveti ofisinin Bașı Falk LANGE, OBSEnin Milli azınnıklar işlerindä Baş komisarı Kristofe KAMP (onlain katıldı), Moldova Respublikasının UNESCO işlerindä Milli komisiyanın Baş sekretari Serciu MUSTEAŢȆ, CMI – Martti Ahtisaari Barış Fondun menecerı Nataliya CANCGAVA hem Komrat Devlet Universitetın rektoru Sergey ZAHARİYA.
Konferenţiya ilerledi “Gagauziyada gagauz dilinin durumu için soruşturmak çıkışların tanıtımı” açıklamasınnan, angısını yaptı Gagauziya Mariya Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezin direktoru İrina KONSTANTİNOVA.
Bu Halklararası Konferenţiyada iki dartışma paneli da yapıldı.
Bakmadaan ona, ani gagauzlar azınnık diil, birinci dartışma panelindä, angısının moderatoru oldu İrina KONSTANTİNOVA, azınnıkların dilleri için lafedildi. Bu konuylan ilgili olan “Üürdiciliktä azınnıkların dilini ilerletmäk hem kullanmak” dartışma panelindä pay aldılar hem dokladlarını okudular:
Korina LUNGU, Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin Genel üüredicilik bölümün Başı: “Gagauz dili hem literaturası disţiplinasına kurikulum: adetlär hem eniliklär”;
Nadejda KOÇANCI, Aydar küüyün Födor Angeli adına gimnaziya Cümne Kuruluşun direktoru, üüsek didaktika uurunda gagauz dilindä hem literaturasında üürediciyka: “Gagauz dilindä üüredicilik: politikalar, zorluklar, perspektivalar”;
Sergey ZAHARİYA, Komrat Devlet Universitetın rektoru: “Üüredicilerin profesional uurda hazırlanılması – gagauz dilinin gelişmesinin temelidir”;
Matias ŞTUFLESSER, İtaliyanın Üülen Tirol Avtonomiya bölgesinin Ladin üüredicilik hem kultura departamentının direktoru: “Üç dildä hem yabancı dilerdä üüredicilik sistemasının kurulması: üçdilli ladin üüredicilik sistemasını ilerletmäk görgüsü”;
Şavket UMAROV, Uygur şkolalar asoţiaţiyanın başı, Kazahstan halkın asambleyası azası, Almatı, Kazahstan Respublikası: “Kazahstan Respublikasında uygur dilinä yardım sistemasının payı olan çokdilli üüredicilik modeli” (onlain katıldı);
Bu panelin soruşlar hem dartışmalar payında pay aldı hem selemnamaylan nasaat etti Akademik Todur ZANET.
İkinci dartışma panelin “Dil hem kultura kimniin korunması – en ii praktikalar hem zorluklar” moderatoru oldu Moldova üüredicilik hem aaraştırma ministerliin gagauz dili uurunda zametçiykası Yuliya BELANCİUC hem o paneldä pay aldılar hem dä dokladlarını okudular:
Anna POMETKO, Gagauziyanın Kultura upravleniyasının İncäzanaata hem halk yaratmalarında yardımcılık bölümün Başı: “Dil hem kultura kimniinin korunmasında ana gagauz dilin rolü”;
İrina KONSTANTİNOVA, Gagauziya Mariya Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezin direktoru: “Țifralı hem innovația tehnologiyaların zamanında gagauz dilinin korunması, dirilmesi hem geliştirilmesi”;
Měto NOWAK, aaraştırmacı, Cottbus/Chóśebuz Sorblar institutu, Germaniya: “Dil plannamasının sinergiyası: Aşaakı luțiya dilinin korunmasında (Brandenburg, Germaniya) devlet hem cümne ortaklıı”.
Taa bir dokladı “Azınnıklar dillerin yardımnamasında halklararası standartlar hem devletlär praktikası” lääzımdı yapsın CMI – Martti Ahtisaari Barış Fondun juridikada baş nasaatçıykası Zdenka MACHNYIKOVA, ama Canabisi hastalandıı için bu Konferențiyaya katılamadı.
Bütün konferențiyanın baş uurunu var nicä açıklamaa Gagauziyanın Kultura upravleniyasının İncäzanaata hem halk yaratmalarında yardımcılık bölümün Başı Anna POMETKOnun bir fikirinnän: “Halkımızın dili – gagauz dili. Bu dil – bizim ana dilimiz. O bizä en paalı, çünkü bu dildä dädularımız, malilerimiz, analarımız hem bobalarımız, kardaşlarımız hem kakularımız lafederlär. Bizim borcumuz – onu korumaa, ona yardım etmää, onu ilerletmää, kaldırmaa taa üüsek uura. Bir halkın gözellii çekiler onun istoriyasından, dilindän, angısında o lafeder, kulturasından, binnärcä yıllardan gelän hem evlatboyundan evlatboyuna geçän adetlerindän hem sıralarından”.
Konferențiyanın çıkışlarının hem tekliflerinin kabledilmesindän sora o kapandı.
Eridir urgulamaa, ani bu Halklararası Konferențiya pay aldılar Türkiye Kişinev Büükelçiliin diplomatları hem Türkiye Komrat Başkonsulu Eda GÜÇ.
Konferențiya dört dildä geçti hem o dillerdän çevirmeklär yapıldı.
Patretlär: “Ana Sözü” hem Gagauzia Dialogue facebook sayfasından
