Türkiyedän aar hem acı bir haber geldi: 2026-cı yılın Baba Marta ayın 13-dä İstanbul Koç Universitetın bolnițasında 78 yaşında raametli olmuş dünnä üstü uurunda büük hem akıllı bir insan, istorik hem yazıcı Prof. Dr. İlber ORTAYLI.
Bu adamın türk hem türklük istoriyasında yapılan aaraştırmaları hem bilim yazıları bu gün biriciinin etişämäz derinniktä hem zenginniktä bulunêrlar. Onun bilim hem kultura tarlasında braktıı derin izlerini biricii geçmedi hem geçämäz. Çünkü o izleri brakmaa hem bilim zenginniklerini üzä çıkarmaa deyni insanda lääzım olsun o akıl, ani vardı pek paalı hem saygılı Prof. Dr. İlber ORTAYLIda.
Düşünün, Türkçä hem Türk kökenni dillerin çoyundan kaarä, adam en üüsek uurda bilärdi angliyca, franțuzça, italyanca, nemțeycä, persça hem rusça. Bundan kaarä latinca, osmannıyca hem ivrit dilini da eterli kadar bilärdi, çünkü kendisi Evropa hem Dou dilleri uurunda derin bir ustalaa sayıptı.
Prof. Dr. İlber ORTAYLI sade istoriyayı aaraştırmaardı, ama o istoriyayı annamaa hem dooru incelemää deyni üüredärdi. Kendisi dä bu uurda bilim dünnäsına yazılarında hem kiyatlarında yol açardı. Onun aaraştırmalarından derin istoriyayı üzä çıkarmaklardan bir örnek: 2013-cü yılda, TİKA proektı olarak, Vengriyada aaraştırmalarda Canabisi yardımcı oldu Kanuni Sultan Süleymanın kayıp olan mezarını bulmaa.
Kendisi krım tatarı olduunu herkerä büük hodulluklan urgulayan, İlber ORTAYLI Krımın istoriyasınnan hem kulturasınnan pek çok ilgilenärdi hem büünkü günädän bu uurda eşsiz bir aydınnadıcı oldu.
Prof. Dr. İlber ORTAYLI için var nicä durmamayca annatmaa. Ama isteerim büün taa bir iş açıklamaa, ani bana da kısmet oldu Canabisinnän tanışmaa hem diil salt tanışmaa, ama bir kısa diskusiyada da durmaa.
2017-ci yılın Ceviz ayın 12-13 günnerindä Kazakistanın Türkistan kasabasında Ahmet Yesevi Universitetında oldu VIII. Türk Dünyası Literatura Dergileri (Jurnalları) Kongresi. Bu Kongrestä tanınmış hem anılmış bilim adamı Prof. Dr. İlber ORTAYLI “Tarih Boyunca Alfabe Değişiklikleri ve Etkileri” konulu bir doklad yaptı. Doklad zamanı, toplantıya katılan bizimnän hem Universitetın studentlarınnan, Canabisi durmamayca bir dialoga girärdi. O dialogun temasıydı da türkçä lafların dooru maanası hem açıklanması. Durmamayca kendisinä bu konuda cuvap verdiim için, Prof. Dr. İlber ORTAYLI merak etti kim olduumu. Da üürendiynän, ani bän gagauzum, Canabisi gülär üzlän urguladı, ani gagauzlar hem krım tatarları pek yakın biri-birinä hem dä dillerindä çok benzeri laflar bulunmaktadır. Bu buluşmada, gagauz dilin örnää olarak, baaşladım Canabisinä “Ana Sözü” gazetasını da.
Prof. Dr. İlber ORTAYLInın raametli olduu için aar hem acı haberi aldıımdan beeri kendimä er bulamêêrım. Canım, param-parça olup, pek sızlêêr… Senin buradan ayırılmannan dünnää üüsüz kaldı karannaa çöktü… Senin sonsuzlaa gidişinnän Türkiye hem bütün dünnää en akıllı ustasını, bilim adamını hem insanın İnsanını kaybetti. Büük kayıp… Hepsimizä deyni pek acı hem geeri dönmeyän bir kayıp.
Bir iş sade uslandırêr: Senin braktıın varlık daymaların daymalarında canımızda yaşayacek, kiyatlarında hem yazılarında korunacek, akılımızda kalacek.
Hocam, topracıın ilin olsun! Göktä Boba Seni saa yanına kabletsin.
Zaman durmamayca hem amansız akêr…
Todur ZANET, gagauz
Anaktar sözlär : İlber ORTAYLI, istorik, Todur Zanet
