1998-ci yıldan beeri Kasım ayın dördüncü cumêrtesindä Ukraynada bakılêr “Golodomor[1] kurbannarının anmak Günü”. 2020-ci yılda bu gün düştü Kasımın 28-nä. Bu günü anılêrlar XX-ci üzyılda Ukraynada üç aaçlık genoțidın, 1921-1923, 1932-1933 hem 1946-1947 yılların, kurbannarı.
Birinci zorlan yapılan aaçlık, 1921-1923 yıllarda, Ukrayna SSRın üülen taraflarını kapladı. Ozaman aaçlıktan zarar gördü 8 milion çiftçi. Sebep – sovet pravirelstvosu tarafından Ukraynadan Rusiyaya ekinnerin alınması.
Sayılêr, ani ikincisindä, 1932-1933 yıllarında zorlan yapılan aaçlık genoțindan Ukraynada 3-3,5 milion insan aaçlıktan öldü. Bu genoțid 17 ay sürttü hem kapladı Ukraynanın Harykov, Kiev, Poltava, Suma, Çerkask, Dnepropetrovsk, Jitomir, Vinița, Çernigov hem Odesa bölgelerini.
Üçüncü zorlan yapılan aaçlıkta, 1946-1947 yıllarında, en çok zarar gördülär Üülen Ukrayna hem Moldaviya. Buralarda bulunan gagauz küülerindä insannarın yarısı aaçlıktan öldü. Aaçlıın sebepi – Sovetlär Birliin bu taraflardan zorlan ekinneri alıp, o ekinneri “dost soțialaist devletlerinä” yollaması: 1946-da – Romıniyaya 350 bin ton; 1947-dä – Çehoslovakiyaya 600 bin ton.
Bu büük belanın sonuçları büünkü günädän taa açıklanmêêrlar, zerä kimileri bunu istämeer hem köstekleer. Ama belli, ani zorlan yapılan aaçlıkta, sadä Ukraynada, milionnarlan insan kurban oldu. Onnarın arasında binnärlän gagauzlar da var.
Biz lääzım aklımızda tutalım hem hep aklımıza getirelim bunnarı – onu, ne oldu o titsi hem zulumnu yıllarda. Zorlan yapılan aaçlıktan ölän zavalı kurbannarı daymalarda analım. Topracıkları ilin olsun.
Akademik Todur ZANET
[1] golodomor – zorlan yapılan aaçlık.
