Tum mesajlar Todur Zanet

gagauziya_dumanda

2026.08.17,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, CÜMNE, POLİTİKA BOLUMU

“Başkan eri boş” – dedi 11-ri

Harman ayın 17-dä Gagauziya Halk Topluşun XLVI-cı toplantısına 35 deputattan 20-si pay alandan 11 deputatı karar aldılar Gagauziya Başkanın erini boş saymaa. Ama eni Başkanın seçmä günü kabledilämedi, çünkü deputatlar bu 11 oyu da aralarından sızdıramadılar. Yurisprudențiya tarafından bu acaba neyä geler? Bu GHT toplantısında gördük halizdän neyä geler, nezaman sa, kimin sä tarafından sölenmiş bir şaka: “Neredä iki yurist var, orada üç bakış var!” Çünkü GHT toplantısında bir soruş için yuristlarda iki ters bakış vardı, zerä yuristlar zakon normalarını başka-başka türlü açıkladılar. Toplantının başında Gagauziya İspolkomun temsilcisi Vitaliy DEREVÄNKOTAA DERINDÄN
burgucu_Baziuc
Gagauziya Halk Topluşu presa serviçi açıklamasına görä, geçennerdä Gagauziya Halk Topluşu (GHT) Başı Valentin GAYDARCI tarafından GHT Başın danışmanı olan İvan BURGUCUyu iştän atılmasından sora, Harman ayın 13-dä GHT Başı Valentin GAYDARCI İvan BURGUCUnun erinä Kişinevdan getirilän bir polițiyacıyı Liviu BAZÜKu GHT Başın eni danışmanı yaprı hem onunnan GHT kolektivını hem aparadını tanıştırdı. Düşünün, Gagauziyanın can eri hem zakonculuk yuvası olan Gagauziya Halk Topluşuna bizdän olmayan hem Gagauziyamıza hiç bir zaman izmet etmeyän bir erifi getirmää deyni, bezbelli, Valentin GAYDARCIda büük sebeplär var. O sebeplerin birisi dä, bekim, Gagauziyayı erindäTAA DERINDÄN
burgucu_ivan (1)
Gagauziya Halk Topluşun facebook sayfasında tiparlandı rusça bir haber: «Председатель Народного Собрания Гагаузии Валентин Гайдаржи принял решение об освобождении Ивана Бургуджи от должности советника Председателя Народного Собрания Гагаузии. Валентин Гайдаржи поблагодарил Ивана Бургуджи за работу на занимаемой должности и многолетнюю деятельность на благо Гагаузии и её жителей» (“Gagauziya Halk Topluşu Başı Valentin GAYDARCI aldı karar İvan BURGUCUyu Gagauziya Halk Topluşu Başın danışmanı işindän çıkarmaa. Valentin GAYDARCI şükür etti İvan BURGUCUya bu danışmannık işindä Gagauziya hem onun insannarı için çok yıllar zaametleri için” – çeviri T.Z.). İki duygusuz cümlä. Siz vardırTAA DERINDÄN
1_gagauzlarin_dunna_kongresi (5)
İrmi yıl geeri, 2006-cı yılın Orak ayın (iyül) 20-21 günnerindä Gagauziyada “I-ci Bütündünnä gagauzların Kongresi” geçti, angısının baş neetiydi Dünnedä yaşayan gagauzları bir araya getirmää hem birleştirmää, onnarın arasında kultura, cümne hem ekonomika ilişrileri kurmaa. Pek başarılı hem dolu geçän “I-ci Bütündünnä gagauzların Kongresi”ndä pay aldılar ABD (Amerika Birleşik Devletleri), Azerbaycan, Braziliya, Belorusiya, Bulgariya, Grețiya, Kanada, Rusiya, Türkiye, Ukrayna h.t.b. devletlerdän gagauzlar. Annaşıldıydı, ani bu Kongreslär 3 yılda bir kerä yapılacek. İlkin ölä dä oldu. Taa iki kongres buna görä yapıldı: II-ci Kongres – 2009-cu yılın Harman ayın (avgust) 18-19TAA DERINDÄN
Todur_zanet-20
(Akademik Todur ZANETin Yayıncılık Kongresin “Ortak alfavit hem dil” komisiyasında nasaatı) Hepsini sesledim. Pek gözäl. Ama burada bir kuşkulu iş var: uşaa, teknedä yıkarkan, suylan bilä atmayalım! Gözäl lafedersiniz, gözäl söleersiniz, ama siz esaba alêrsınız sade 6 türk respublikasının türkçä dillerini. Bizim türkçä dilimiz diil salt 6 respublikada. Türkçä dediimiz zaman – bu, avtomat olarak, Türkiye türkçesi dili diil. Bu – Balkannardan Sibirä kadar kardaş türkçä dillerin büük bir aylesidir! Bu ayledä 40-tan zeedä türkçä dil var! Türkçä dedik mi – bu Türkiye türkçesi dä, Azerbaycan türkçesi dä, Kazakistan türkçesiTAA DERINDÄN
domaklar_katalogu
Gagauziyanın Mariya MARUNEVİÇ adına bilim-aaraştırma Merkezi hazırladı hem insan önünä sürdü iki dildä hazırlanmış eni bir kiyat: «Каталог гагаузских национальных украшений XIX-XX вв.» / “Gagauz XIX-XX a. milli donakları katalogu”. Gözäl hem tertipli hazırlanmış bu kiyat lääzımdı sevindirsin okuycuları, ama, yazık ani, onun kabından taa nestetmişlär gagauz dilin üstünä. Gagauzça kiyadın adı hiç gagauzça diil. O lääzımdı olsun ya “XIX-XX a.a. gagauz milli donakları katalogu” ya da “XIX-XX asirlerdä Gagauz milli donakları katalogu”, ama olmamış. Neçin sanki? Kiyadın içindikileri dä, bekim, islää, ama aklıma geler gagauz söleyişi: “Piinir – piinirTAA DERINDÄN
kolada_bulusmakları_2026 (1)

2026.02.01,Todur Zanet TARAFINDAN YAZILI, BİLİM, BİLİM ÖMÜRÜ, CÜMNE, POLİTİKA BOLUMU

KART KISIRAAN DÜŞÜ

ya da nicä 17 minudun içindä var nicä SIÇMAA Gagauzları, Gagauzluu, gagauzların bin yıllık istoriyasını, haliz gagauz bilim adamnarını, yazıcılarını, resimcilerini, türklüü hem da gagauzların 3 en büük, en bakılan hem en maanalı milli yortuların ikisini – “Canavar yoruları”nı hem “Hederlez” yortusunu 2026-cı yılın Büük ayın 15-dä Komrat kasabasının bir ŞARAPÇILIK merkezin salonunda geçti “VI-cı aydınadıcı Kolada buluşmakları”, angısını ortak hazırladılar Gagauziya M. Maruneviç adına Bilim-aaraştırma merkezi hem Komrat bölgesinin popazların birlii. Burayı buyur edildilär sırayı hazırlayan tarafından maasuz seçilmiş kişilär: popazlar, bilim zaametçileri, Kişinevdan musaafirlär, Gagauziyanın bürokratları, politikacılar hemTAA DERINDÄN
turksoy_vengriya
Büük ayın (yanvar) 23-dä Vengriyanın başkasabasının Budapeştın “Vengriya milli muzeyi”ndä olan “Atilla” sergisi çerçevesindä geçti “IV.⁠ ⁠TÜRKSOY Müzeylär Birlii memleketlär Koordinatorları Çalıştayı”. Çalıştay Türk Dünnäsında müzeycilik uurunda iş birliini sıklaştırmak, ortak proektları incelemäk hem başarılı zaametlerinnän  paylaşmayı aarttırmak için düzennendi. “IV.⁠ ⁠TÜRKSOY Müzeylär Birlii memleketlär Koordinatorları Çalıştayı”n moderartorluun ev saabi kuruluşun adına Gábor ZSİGMOND yaptıında, açılış oturumunda TÜRKSOY Genel Sekretari Sultan RAEV, çalıştayın keezlerini hem Türk Dünnäsı müzeyciliinin geleceenä ilişikli incelemelerdä bulundu. Toplantıda ayırıca, Özbekistan Milli İstoriya Müzeyinin 150. kuruluş yılı, Beşalma Gagauz Milli İstoriya hem Etnografiya Müzeyinin 60. yılıTAA DERINDÄN
baskannik_binasi
Büük ayın 12-dä Gagauziya Halk Topluşu aldı karar kabletmää 2026-cı yılın Baba Marta ayın 22-dä yapılacek Halk Topluşuna sıradakı seçimnerin birinci turunan ilgili harçların ölçüsünü. Gagauziya Halk Topluşu bu kararına görä Halk Topluşuna sıradakı seçimnerin birinci turu için 4 309 300 (dört milion üçüz dokuz bin üçüz) ley para veriler. Bundan kaarä Gagauziya Merkez Seçim Komisiyası (MSK) için Gagauziyanın rezerva fondundan 1 700 000 (bir milion ediüz bin) ley para ayırılêr. Bu soruş incelenärkenä ortaya önemni bir problema çıktı: Moldovanın eni Seçim kodeksına görä, Gagauziya Merkez Seçim Komisiyası (MSK) gibi bişey artık yok, amaTAA DERINDÄN
kasim_emblema
(Popazlar matimatikayı biläydilär, Kasım yortusunu haliz kendi günündä – Kasım ayın 7-dä bakaceydılar) Sovetlär Birlii daalmasınan hem biri-biri ardına kliselerin açılmasınnan ilgili olarak hem ozaman haliz üürenmiş popaz kıtlıı olduu için, popaz başladılar yapmaa türlü okuması-yazması olmayan erifleri: traktoristleri, muzıkantları, sıırtmaçlar, cambazları, alış-verişçileri. O uzerä dä bu iş büük zarar getirdi hem dinimizä, hem geçmiçimizä, hem GAGAUZ kulturasınnan GAGAUZLUUMUZA. İstämeerim pek derindän bu işin içinä girmää, ama, örnek olarak, büün Kasım hem Hederlez yortularımıza, hristiyan dinimizä hem inanımıza dooru bir incelemä bakışı atacam Diil saklı iş, ani Klisä hem klisäTAA DERINDÄN