Çiçek ayın 6-da Kıpçak küüyün “S.İ.BARANOVSKİY” adına teoretik liţeyindä, bizim üüredicilerimizin hem üürencilerimizin teklifimizä görä, oldu bir buluşmak gagauz poetınnan hem yazıcısınnan, dramaturglan hem araştırmacısınnan, folklorcuylan, jurnalistlän, çeviriciylän, rejsörlan hem akademeklän – Todur ZANETlän. Buluşmak geçti pek meraklı, zerä üürencilär büük can sıcaklıınnan karşladılar paalı musaafirimizi.
Buluşmanın ilk payında yazıcı annattı kendi kiyatları için. Söledi nicä zordu onnarı insan önünä çıkarmaa: kiyatları tiparlamarmışlar o üzerä, ani yazıcı diilmiş Yazıcılar Birliin azası, ama Yazıcılar Birliinä almarmışlar, zerä lääzımmış iki tiparlı kiyadın olsun.
Canabisi açıkladı bizä, ani onun yazıcı hem poet ömüründä en büük yardımı hem arkayı görmüş bizim anılmış küülümüzdän, gagauz literaturasının klasiindän Nikolay BABOGLUdan. Poet dedi, ani Nikolay BABOGLU ona literatura kapularını açtı. Zerä Nikolay BABOGLU onun üüredicisiydi hem ilk insandı, ani gelecektä anılmış olan poetın ilk peetlerini üüsek uurda olmalarını tanıdı.
Födor İvanoviç çok vakıtlar gagauzların istoriyasına araştırma yapêr, gagauzlar kimnär hem neredä dünnäyä geldiini inceler. Açıkladı, ani istoriyada “gagauz” lafı, yazılı olarak, 1328-ci yılda tiparlanan kiyatta var, ama diil ölä nicä yazêrlar, ani XIX-cu üzyılın başında peydalanmış.
Yazıcı inanêr, ani gagauzlar dünnä ţivilizaţiyasının en evelki milletlerindän birisi hem, ani o milletin gelecää var.
Canabisi okudu kendi en sevgili peetlerindän birisini – “Mali”. Yazıcının malisi halizdän bir gagauzkaymış, hepsi adetleri bakarmış hem yınanarmış, folkolru bilärmiş hem unukaları için çalışarmış. Bunnarı da yazıcımıza becermiş baaşlamaa.
Poet açıkladı, ani pek sever Ana tarafımızı, onun tabiatını. Bu sevgiyi o gösterdi “Te bu Bucak” peetindä.
Bakmadaan ona, ani 3 saada yakın buluşmakta Todur Zanet hiç bir rus lafı da kullanmadı, Canabisi açıkladı, ani rus dilinä büük saygı duyêr, sayêr onu, başka dillär gibi, büük hem zengin bir dil. O dillerin arasında Gagauz dili da var. Yazıcımı üündü, ani Gagauz dilimizin zenginniini toplêêr da büünkü gündä kendi Gagauz dilin sözlüünä artık 51 bin laf toplamış.
Çok peetleri Canabisi çevirdi büük rus dilindän. O peetlerin arasında var A.PUŞKİNın, Y.LERMONTOVun, A. AHMATOVAnın hem başkaların peetleri da.
Açan poet okudu “Zamannayêrsın, evim!” peetini, zalda kalmadı hiç bir donuk cannı da.
Buluşmanın sonunda paalı musaafirimiz bizim soruşlarımıza meraklı cuvaplar verdi.
Buluşmak başarıldı pozitiv uurunda da biz umut ederiz, ani diil bir kerä taa buluşacez bu meraklı adamnan. Hem saa olsunnar liţeyimizin direktoru İrina Dimitrievna TOLMAÇ hem da direktor yadımcısı hem bibliotekacımız Stefanida İvanovna İVANÇOGLU, ani bu buluşmaya kolaylık verdilär.
Valentina UZUN, 10-cu klasta üürenci
Buluşmadan sora üürencilerin açıklamakları:
Marina BABOGLU: “Bän sayêrım, ani sadä o insan var nicä patriot olsun, angısı sever kendi dilini, karıştırmêêr onu başka dillärlän, çalışêr onu zenginnetmää hem düşüner onun geleceeni. O adamnarın birisi – Todur Zanet, angısı yazmış şiir, neredä çaarêr bizi atılmayalım dilimizdän. Geçän gün o geldi bizim şkolaya da okadar gözäl annattı bizä gagauz dilindä şiirleri, bizim istoriyamızı, kendi biografiyasını. O gösterdi bizä ana dilimizin zenginiini. Biz lääzım alalım örnek bölä insannardan.”
Kristina KALPAKÇI: “Todur Zanet, nicä dä bän – gagauz. Tutêrım aklımda, nicä o bizä dedi: “Bän – gagauzum! Bän utanmêêrım kendi dilimdän hem halkımdan! Neçin deyni bän, nicä duudum – öläyim!” Onun lafları kaldılar benim aklımda çok vakıda, girdilär içimä da yardım ettilär bana annamaa, ani biri çıkarmayacek benim içimdän bu damarları, angılrında akêr gagauz kanı. Da nicä dä savaşmasınnar diiştirmää bizim dilimizi, yaşamamızı, halkımızı – kanımız diişilmeyecek.”
Sveta ÇOLAK: “Lafedin insannan o dildä, angısını o anêêr, da siz onun fikirinä dokunacenız, ama lafedärsanız onun ana dilindä – canına dokunacenız!” – bu laflrı söledi bizä Todur Zanet. Bän dä, nicä o, sayêrım, ani ana dilindän taa paalı yok.”
Oksana UZUN: “Sayêrım kendimi kısmetli, neçin ki sesledim Todur Zanetin şiirlerini, angılarını o okudu bizä. Çok meraklı işlär annattı bizä. O büük sevgiylän annattı ana dili için. Çok gözäl lafeder, şıralı dillän. Bu lafetmektän sora, bän yaptım pek önemni bir çıkış, ani herbir insan lääzım duysun sevda ana dilinä. İnsan sevmäzsaydı ana dilini – o insan ozaman atılêr kendi memleketindän.”
Vladislav AÇILBAEV: “Aramızda var bir insan, angısı pek savaşêr, ki dilimizi kalksın taa yukarı, taa kaavi olsun. O insanın adı Todur Zanet. Geçennerdä biz buluştuk onunnan. Zanet – bir pek büük insan. O götürdü bizdä bir urok, angısında açıkladı bizä çok iş: üüretti peet yazmaa, annattı, nicä zorluklar halkımız çekti, gösterdi dilimizin paalılıını. Zanet söledi: “Utanmayın dilinizdän, halkından. Açan soraceklar, kimiz biz, söläyin – bän gagauz!” bu buluşmaktan sora gagauz dilini bän taa çok sevdim hem savaşêrım lafetmää pak gagauzça.”
