KULTURA ÖMÜRÜ BOLUMU

avdarma_muzey_10_yil (1)
2011-ci yılın Kasım ayın 21-dä, taman Avdarma küüyün Kurbanında, açıldı “Avdarma küüyün istoriyası muzeyi”, angısının ilk tombarlak yıldönümünü kutlamaa deyni, bu yl Kasımın 20-dä muzeyä bir alay insan geldi: muzeycilär, kultura adamnarı, yazıcılar, din, cümne hem politika insannarı. Hepsi bu insannarı eşiklerdä hem muzeyin odalarında karşladılar muzeyin direktoru Elena KARAMİT, muzeyin kurucusu İgnat KAZMALI hem muzeyin aametçileri İvanka TANASOVİÇlän Olga TRANDAFİLOVA. Muzeyi derindän tanıştırmaa deyni, muzeycilär hazırlamıştılar pek gözäl, derin bilgili hem dört-dörtlük yapılı bir videoprezentațiya, angısına görä onnar, kimär kerä duygulanarak hem göz yaşlarını bastırmadan yutkunarak, pek geniş açıklamalarlanTAA DERINDÄN
kasim_cadir
Kalendarın oynamasına görä, bu yıl Gagauziyada kuvettä bulunannar istär-istemäz gagauyzların en büük milli yortularından birisini Kasım yortusunu, nicä düşer, halizdän Kasım ayın 7-dä baktılar. Bu yortuylan ilgili olarak, Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyası üüredicilik kuruluşları arasında “Gagauzlarda Kasım” videorolikleri yarışmasını açıkladı. Konkurs için teklif edildi “Benim ana kasabamda, küüyümdä, aylemdä yada üüredicilik kuruluşumda Kasım milli yortusunun kutlamanın özellikleri” hem “Geçmiştä Kasım milli yortusunun kutlamanın özellikleri” uurlarda hem istediklerinä görä mini teatru oyunnarı videorolikleri yapmaa. Konkursa yollandı 35 vidiorolik (33 – üüredicilik kuruluşlarından; 2 – erken üüredicilik kuruluşlarından). Gagauziyanın üüredicilik Upravleniyası bildirdi, aniTAA DERINDÄN
Kasim_DSC_0730

2021.11.07,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, CÜMNE, KULTURA, KULTURA ÖMÜRÜ BOLUMU

Gagauziya Kasım yortusunu bakêr

Büün, Kasımın 7-dä, Gagauziyada bakılêr gagauzların en büük milli hem maanalı yortularından birisi – Kasım! KASIM günü, “Canavar yortuları”nan hem “Hederlez” yortusunnan bilä, sayılêr gagauzların 3 en büük milli hem maanalı yortularından birisi. O bakılêr Kasım ayın (noyabri) 7-dä. Evel, iki ţıklalık halk kalendarinä görä, Kasım gününnän gagauzlarda başlardı kış. Bu gündä çorbacılar çobandan koyunnarı ayırêrlar hem getirerlär onnarı evä. Evel sa koyunnarı yazlıklardan kışlalara geçirärdilär, çobannarlan hem çıraklarlan esapları kapadardılar. Ozaman para insanda siirek olduu için, çobanın istediinä görä, onunnan ekinnän yada fulkaylan (biyaz ekin, banatka), ya boodaylan, ya papşoylan yada ikisinnän bilä ödeşärmişlär.TAA DERINDÄN
natali_deniz_1_
Ukraynanın Kotlovina (Balboka) küüyündä duumalı hem Ukraynanın büünkü anılmış türkücüykası Natali DENİZ (haliz adı Nataliya NEÇEVA) dünneyä taa bir video-klipını baaşladı – “Zurna avası” (laflar – Valentina BUJİLOVA, muzıka – Konsatntin DUŞKU). Natali DENİZ 2014-cü yılda Türkiyedä olan “Türkvizion” konkursunda Ukraynayı hem Ukrayna  gagauzlarını temsil etti. 2018-ci yılda Makedoniyada “Evrofest” türkü yarışmasında ikinci eri aldı. Gagauziyanın siiredicileri Natali DENİZi pek islää bilerlär hem tanıyêrlar. Canabisi çoktan buradakı hepsi kultura sıralarında pay alêr hem kendi türkülerinnän insannarı şenneder. Natali DENİZ Gagauziyanın “Bucak sesleri” halklararası türkü konkursunun jüri azası.TAA DERINDÄN
filev

2021.08.19,Ana Sözü TARAFINDAN YAZILI, CÜMNE, KULTURA, KULTURA ÖMÜRÜ BOLUMU

Kompozitor İlya FİLEV 65 yaşında

Büün anılmış gagauz  kompozitoru, “Gagauziyanın kıymetli kultura zaametçisi”, “İncäzanaatta Maestro”, “Mihail Çakir” ordenın kavaleri hem da pek islää bir insan İlya FİLEV 65 yaşını tamamnêêr. Kompozitor olarak, İlya FİLEV biliner diil salt Gagauziyada hem Moldovada, ama bütün türk dünnäsında da. O kendi Halkının patriotu hem muzıkanın can izmetçisi. Gagauz poetların çoyunun peetlerini muzıkaya koydu. Ama en bereketli hem en çok türkülär yaptı gagauz poetı Todur ZANETlän birliktä: “Yaşa, Halkım!”, “Bendä var bir Vatan”, “Canım, Vatanım, Gagauziyam”, “Gagauziyä – sän bir Ana!”, “Birlik türküsü”, “Gagauz kadıncası”, “Gagauziyada Hederlez”, “Kemençä”, “Can sancısı”TAA DERINDÄN
aydar_kilim
Artık sekiz yıl sıravardı Gagauziyanın Aydar küüyündä olêr “Gagauz kilimneri” festivali, angısı adanmıştı Aydar küüyün Kurban gününä hem bu küüyün klisesinin Kurbanına, Büük Panaiya yortusuna da yapılardı o taman bu gündä – Harman ayın (avgust) 28-dä. Ama 2019-cu yıldan beeri bu adet bozuldu hem da taa ötää bozulêr. İlktän 2019-cu yılda, Gagauziya Başkanın emirinä görä, “Gagauz kilimneri” festivalini Harman ayın (avgust) 18-nä çektilär, 2020-ci yılda taa aşaa, Harman ayın (avgust) 9-na  indirdilär. Bu yıl sa taa da aşaa aldılar – Harman ayın (avgust) 7-nä. Taa şaa nereyi? Nicä da olsa, buTAA DERINDÄN
puskin_pamat_1
Nicä üürendi “Ana Sözü” redakțiyası, Gagauziyanın Valkaneş kasabasının muzeyinin önündä neettä var koymaa bir pamätnik büük rus poetına Aleksandr PUŞKİNa hem Rusiyanın saklı polițiyası generalına İvan LİPRANDİya. Bu pamätnää konkursta ensemiş skulptor Vadim ŞİNİK. Vadim ŞİNİK bildirdi, ani bronzadan yapılacek bu pamätniin paası 25000 amerika doları. Onun 25% verecek Rusiyanın “Rossotrudniçestvo” kuruluşu. Kalan parayı erindä lääzım olacêk bulmaa. Düşünüler bu pamätnii Rusiyanın Tula kasabasının demir industriyası zavodunda dökmää. 1821-ci yılda büük rus poetı Aleksandr PUŞKİN hem ozamannar Rusiyanın saklı polițiyası polkovnii İvan LİPRANDİ, Bolgrada hem İzmaila gidärkenä, geçelemişlär “țınutul Grceni”däTAA DERINDÄN
baboglu_sergi (5)
Gagauz kulturasının ilerlemesi kendi aklısında tutêr anılmış insannarın çoyunun adlarını, ani onun kökündän, südündän etiştilär hem  onun başında durardılar. O insannarın arasında yazıcı, folklorcu, pedagog, jurnalist hem çevirici Nikolay İgnatyeviç BABOGLU (02.05.1928  – 28.08.2008 y.y.). Geçennerdä, Gagauziyanın Merkez biblioteksında maasuz Nikolay BABOGLUnun duuma gününä deyni, kuruldu hem adandı bir sergi, angısı yazıcının hem bilim adamın arhivına dayanarak kuruldu. Bu arhivı Gagauziyanın kultura Upravleniyasına baaşladı Canabisinin kızı, şindi artık raametli, Nina Nikolaevna NAZAROVA-BABOGLU (1948 – 2021 y.y.). 2016-cı yılda Nina Nikolaevna bir kiyatlan danıştı bizä, neredä teklif edärdi bobasının bibliotekasından kimiTAA DERINDÄN
kirlangaç (1)
(Çıkmasının 30-cu yıldönümünä) Artık uzak olan 1991-ci yılda, açan Gagauz Respublikasını tanımak hem gagauz milletin dilini hem kulturasını ilerletmäk hakları için karma-karışık politikalı kavgalardan ortalık sarsılanardı, Kişinevda dünneyä geldi gagauzların istoriyasında ilk gagauz jurnalı. Bu sadecä ilk jurnal diildi bu, ne pek önemni – uşaklar için bir jurnaldı. O yıllarda, açan hepsicii toptan daldılar politikaya hem gagauz kulturasının gelecektä ilerlemesinä, vardı bir insan, angısı aktiv politika güreşindän kaarä, gagauz dilin ilerletmesindä hem genişletmesindä aslı işleri yapardı. O insan – yazıcı Todur ZANETtı. Todur ZANET 1988-ci yıldan beeri artık çıkarardı gagauzlarınTAA DERINDÄN
miraslava_yasıbaş (2)
Hederlez ayın 28-30 günnerindä Rominiyanın Konstanța kasabasında olan “Stelele aur” (“Altın yıldızlar”) tanțlar festivalindä 7 yaşındakı gagauzka Miroslava YASIBAŞ, kendi büülü tanț etmesinnän hepsini büüleyip, en üüsek eri aldı. Miroslava YASIBAŞ Kişinevdan “Bravisimo” ansamblisindä dört yaşından beeri pay alêr hem modern hem da djaz (jazz) modern stilindä tanț eder. O üserä dä, Romıniya festivalindä Moldovadan “Bravisimo” ansamblisini temsil ederäk, bu stildä anılmış kemençeciykanın Vanessa-Maenin (Vanessa-Mae Vanakorn Nicholson) “Storm” kompozițiyasına tanț etti. Körpä oyuncuykanın anasının, Nataliya YASIBAŞın, açıklamasına görä, Miroslava aftada altı gün ikişär saat tanțları üürener hem, nicä annaşıldı, buTAA DERINDÄN