(Pedagogika kolecindä üürencilerin ilk kiyatçıklarına prezentaţiya oldu)
Komrat Ay-Boba Mihail ÇAKİRin adına pedagogika kolecindä, adet gibi, her yıl geçer dördüncü kursta üürencilerin kiyatçıklarına prezentaţiya. Bu yılın da Hederlez ayın 20-dä klecın 4112-ci grupasını üüredicilik bölümündä üürencilerin ilk kiyatçıkların prezentaţiyası geçti.
Tanıştırarkana kendi kiyatçıklarınnan, herbir üürenci ilkin açıkladı ne neetlän hem nicä çalıştı ilk kiyatçıını hazırlarkan. Taa onnar kendi duygularınnan paylaştılar, ana dilinin erini kendi yaşamasında belli ettilär. Candan sölenän düşünmeklӓr dalgalandırdılar sesleyicileri: musaafirleri-üüredicileri hem üürencileri. Te onnarın arasından birkaç kızın sözlerindän ţitatalar:
Alla ÇOMAK: “Varkan insanın canında sevgi ana dilinä, ozaman onun dili yaşêêr hem ilerleer. Pek mutluyum, ani gagauz dili – benim ana dilim. Bu dil pek şıralı, gözäl, tatlı, angısı geldi bizä paalı dedelerimizdän. Gagauz dili yıl-yıldan ilerleer. Büük kuvet koyêrlar buna deyni gagauzlar-yazıcılar: Todur ZANET, Todur MARİNOGLU, Stepan BULGAR, Mariya KAPAKLI, Vasi FİLİOGLU, Praskovya FİLİOGLU h.b. Gagauz dilindä var çok yazılı şiir, türkü, annatma. Bän dä neetlendim fayda getirmää gagauz dilinin ilerletmesindä. Hazırladım kiyat uşaklara deyni. Kiyadın adı “Eni Yıllan kutlêêrım!” Bu kiyatçıkta uşaklar tanışaceklar şiirlärlän, bilmeycelärlän Eni Yıl için. İsteerim, ki uşaklar bilsinnär Eni Yılın adetlerini. Bu kiyadımı baaşlêêrım uşaklara”
Maya TRANDAFİLOVA: “Gagauz dili – bu benim ana dilim. Bän pek mutluyum, ani bizim var kolaylıımız okullarda gagauz dilini serbest üürenmää. Bu kolaylık için lääzım tutalım aklımızda onnarı, kim çalıştı alfabeti düzmää, üürenmäk kiyatlarını hazırladı, aaraştırdı gagauz dilin gramatikasını, ki biz ana dilini üürenelim şkolada. Onnarın arasında Dionis TANASOGLU, Gavril GAYDARCI, L. POKROVSKAYA, Valentina. KOTENKO, Nikolay hem İgnat BABOGUlar, Konstantin VASİLİOGLU h.b. Bu insannar çok çalıştılar. Onuştan bizim dä borcumuz gagauz dilini ilerletmää hem zenginnetmää. Bän dä istedim göstermää, nekadar beenerim ana dilimi, nekadar o bana paalı. Mihail ÇAKİRin laflarını “Gagauzların kulturası kiyatların yardımınnan kalkınır” esaba alıp, hazırladım bir kiyatçık ușaklara deyni, angısının adını koydum “Umut bereketä”. Kiyadımı hazırladım ekmek için, neçinki ekmek dünneyi tutêr! Onsuz yaşamak yok nicä ilerlesin. O – saalık, ömür. Bu kiyatçıı var nicä kullanmaa ușak başçasında da, okulda da”.
Kolecin üürenicileri büük havezlän ana dilindä şiir yazêrlar, şiir konkurslarına katılêrlar.
Rima SERDEGA: “Еn sevgili hem unudulmaz o vakıt, açan katılardık master-klasa, angısını artık beş yıl sıravardı pedagogika kolecindä Todur ZANET götürer. Canabisi üüreder üürenicileri dooru şiir yazmaa. Taa birinci kurstan bän dä pay alêrιm bu meropriyatiyada. Orada bulunmak – o bir yortu. Yazêrιm şiir türlü temalara: ana, dostluk, sevda h.b… “Benim anam” – bu benim ilk kiyadιm. Bu kiyatçιklan isteerim annatmaa, nekadar paalι bana deyni, bizim aylemizä deyni anamιz”.
Üliya ÇİMPOEŞ: “Bän dä ilk günnerdän katıldım master-klasa, neredä üürendim nicä lääzım şiir yazmaa. “Güz” kiyatçııma girdi benim şiirlerim hem benim dostlarımın da şiirleri, angılarını 9-cu master-klas için hazırladıydık. Kendimi duyêrım mutlu, çünkü bu benim ilk şiirlerim”.
Üliya ANDRİEŞ: “Bän dä ilk günnerdän katıldım master-klasa, angısını pek meraklı götürdü anılmış poet Todur ZANET. Bana deyni bu buluşmaklar pek paalı hem faydalı oldu. Katıldım herbir şiir konkursuna da, angıları geçtilär kolecdä. Birkaç şiirimi seçip, kiyatçık hazırladım. Onun adı “İçimdän ses” ondan, ani bu melodiyalı sıracıkar içimdän gelerlär”.
Lena ZAVRİÇKO: “Bizä zor görmää, annamaa bu dünneyi kiyatsız. Taa küçüktän kiyat çekederiz okumaa. Kiyat – o bilgi sızıntısı, can raatlıı, sevinmelik, büülü dünnä. Var kiyatlar büüklerä deyni, var uşaklara deyni da. Ama nekadar da olmasa kiyat, eni çıkan kiyat – o bir eni tanışmak, eni bilgi, eni fikir. Bän gördüm, nicä bir uşak sevinärdi eni kiyatçıına rus dilindä. Düşünüp, neetimä koydum, ki hazırlamaa kiyatçık gagauz dilindä dä en küçüklerä deyni. Gagauz dilini severim, onda küçüklüümdän lafederim. Gagauz dili – o benim ana dilim. İsteerim, ki herbir uşak ana dilindä lafetsin, unutmasın onu birzaman da. Kendi kiyatçıımın adını koydum “Kim nicä baarêr”. O yakışıklı en küçüklerä deyni. Baktım, ki bu kiyatçık olsun meraklı içindekiliinä görä, yugun uşakların yaş uurlarına görä hem dä estetika tarafından da yakışıklı olsun. O taa läzımnı kasabalı uşaklara deyni, neçinki verer kolaylık üüremnää hayvannarın hem kuşların baarmasını, seslerini. Taa burada verili resimnär, angılarını uşak lääzım boyasın”.
Örnek gibi bir sayfa bu kiyatçıktan:
Dusä BUZİLÊ: “Bän hazırladım bir kiyatçık, angısına girdi Todur ZANETin şiiri. Onu çevirdim rus hem moldovan dillerinä. Şiirin adı “Kuvancık”. Bu şiir üüreder olmaa uşakları ii ürekli, yalpak, işçi hem sevmää tabiatı. Bu şiir uşakların bir sevgili türküsü gagauz dilindä. Şindi var kolaylık onu okumaa başka dillerdä dä:
Albinuţa
- Albinuţă, albinuţă
Tu de unde vii?
- De departe, de departe,
Tocmai din cîmpii.
- Albinuţă, albinuţă,
Şi în coșuleţ ce ai?
- Din cîmpii eu am cules
De la flori, nectar ales.
- Albinuţă, albinuţă,
Pentru ce-ai cules nectar?
- Din acest nectar se face
Miere dulce, delicioasă.
Пчёлка
- Пчёлка, пчёлка, ты пчела,
Ты откуда к нам пришла?
- Издалёка, далека
Прилетела к вам сюда.
- Пчёлка, пчёлка, ты пчела,
Что в корзинке у тебя?
- Там нектар от белых роз
И нектар от алых роз.
- Пчёлка, пчёлка, ты пчела,
Зачем нектар ты собрала?
- Из него для вас, друзья,
Мёду приготовлю я”
Daşa MARKOVA hazırladı kiyatçıı “Saksan-garga” en küçüklerinӓ deyni, Soni GARİZAN – “Altın yımırta”, Lüda ZLATOVA – “T.Marinoglu “Lelek”, Saşi MARDAR – “Aazdan saymaklar”, Mariana MOGA – “Vokallar”, Marina STAEVA – “Dinnenmäk minudu”, Oksana TURKULEŢ – “V.Filioglu “Uslu kedicik”, Marina ÇOLAK – “Büülü laflar”.
Lena BAKU: “Ayna hem maymun” – benim ilk kiyadιm. Bu kiyatçιklan isteerim uşaklara göstermää, ne meraklı İ.A. KRILOVun fabulaları gagauz dilindä dä”.
Diana PAÇİ: “Benim dä kiyatçıım “Ayna hem maymun”. Bu fabulayı beenerim, onuştan hazırladım bu kiyatçıı”.
Alöna DÄKOV: “Benim ilk kiyadım “Mamu”. Bu kiyada girdi benim mamunun Valentina DÄKOVun şiirleri”.
Lena BEJENAR: “Ay-Boba Mihail ÇAKİR sölediydi: “Gagauzların kulturası kiyatların yardımınnan kalkınır”. Ondan ne var kuvedimiz biz dä çalışêrız birbişey faydalı yapmaa. Beenerim kolecimi, da isteerim onun için bilsin taa çok insan. Kiyadımı adadım kolecä. Burayı girdi şiirlär kolec için, angılarını yazdı kolecin üüredicileri hem üürenicileri”.
Hepsi bu işlerdä üürenicilerin yaradıcılık uurunda becermekleri belli olêr. Onnar açılêr hem ilerleer ozaman, açan onnara var yardım, büük çalışmak hem inan. Bütün bu çalışmaların sonu da olêr onnarın ilk kiyatçılşarın üzä çıkması. Bu talantlı uşaklarda umudumuz ana dilinin ilerlemesindä. Ana dilimizin gelecää – bölä talantlı gençlerin elindä. Dileeriz hepsinä ii başarılar.
Galina Dmitrievna SİRKELİ- KRİSTİOGLO, pedagogika kolecın üüredicisi
